nowy numer
zobacz więcej


data i godzina
00:59:15
piątek, 10 września 2010


imieniny


horoskop

cały horoskop


motoryzacja
SKODA Superb Combi 2.0 TDI
motoryzacja

Porady
PRAWO RODZINNE
Zamierzam zawrzeć związek małżeński. Posiadam dwuczłonowe nazwisko. Jakie nazwisko mogę nosić po ślubie.Jolanta W. (Łosice) Zgodnie z treścią art. 25 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą nosić wspólne nazwisko, będące nazwiskiem jednego z nich. Każde z nich może zachować swe dotychczasowe nazwisko lub połączyć z nim nazwisko drugiego małżonka. Należy wiedzieć, że nazwisko powstałe w wyniku połączenia może jednak składać się co najmniej z dwóch członów. W przypadku jeśli małżonkowie nie złożą oświadczenia w sprawie nazwiska, wtedy każde z nich zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko.

PRAWO PRACY
W czasie trwania rekolekcji dla młodzieży szkolnej nie są realizowane zajęcia dydaktyczne. Czy dyrektor szkoły może zlecić nauczycielowi realizację innych czynności w tym okresie. Izabela W. (Łosice) Wymiar czasu pracy nauczyciela zatrudnionego na pełnym etacie wynosi 40 godzin tygodniowo. W tym czasie nauczyciel jest zobowiązany realizować zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze, prowadzone bezpośrednio z uczniami, inne czynności wynikające z zadań statutowych szkoły, zajęcia i czynności związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Powyższy zapis oznacza, że dyrektor placówki może zobowiązać nauczyciela do obecności w szkole i wykonywania przykładowo zadań wynikających ze jej statutu w wymiarze ogólnym nie przekraczającym 40 godzin tygodniowo.

PRAWO CYWILNE
Jestem obywatelem polskim narodowości włoskiej. Dotychczas używałem imienia i nazwiska w brzmieniu polskim. Czy mogę zmienić brzmienie imienia i nazwiska na włoskie? Antoni P. (Łuków) Wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami. W przypadku autora listu tymi ważnymi względami jest poczucie przynależności do mniejszości narodowej i chęć noszenia imienia i nazwiska w brzmieniu języka ojczystego. Prawo do używania imienia i nazwiska w brzmieniu ojczystym jest konstytucyjnie chronionym prawem każdego obywatela uzasadniającym uwzględnienie takiego wniosku. Podanie w sprawie tej zmiany osoba mieszkająca w Polsce składa do starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. W przypadku decyzji pozytywnej starosta zawiadamia o zmianie imienia i nazwiska urzędy stanu cywilnego właściwe ze względu na miejsce sporządzenia aktu urodzenia i małżeństwa wnioskodawcy oraz miejsca sporządzenia aktów urodzeń jego małoletnich dzieci, a ponadto właściwy urząd skarbowy i organ policji, wojskową komendę uzupełnień, organy ewidencji ludności oraz Centralny Rejestr Skazanych. Odwołanie od decyzji starosty wnosi się do wojewody.

PRAWO PRACY
Moja córka jest nauczycielką. Obecnie jest w ciąży i przebywa na zwolnieniu lekarskim. Pracodawca wypłaca jej zasiłek chorobowy w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru wynagrodzenia. Czy ta podstawa wymiaru jest zgodna z obowiązującymi przepisami? Henryka L. (Łosice) Nie. Pracodawca wypłacając nauczycielce będącej w ciąży zasiłek chorobowy w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru narusza obowiązujące w tym zakresie przepisy, to jest kodeks pracy i ustawę o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, zarówno wynagrodzenie za pierwsze 33 dni zwolnienia lekarskiego, jak i zasiłek chorobowy od 34 dnia, powinny być wypłacane w okresie choroby przypadającej na czas ciąży w wysokości 100 proc. W opisanej sytuacji osoba zainteresowana powinna wystąpić ze stosowną skargą do Państwowej Inspekcji Pracy wnosząc o ustalenie prawidłowej wysokości zasiłku i spowodowanie wyrównania go za okres, kiedy wypłacono jej 80 proc.

PRAWO PRACY
Od 5 lat pracuję w dużym sklepie wielobranżowym. Ostatnio pracodawca zarządził, żeby wszyscy pracownicy sklepu poddali się obowiązkowi szczepieniu przeciw grypie. Ja w ubiegłym roku poddałam się takiemu szczepieniu i miałam problemy zdrowotne. Czy w tej sytuacji mam obowiązek poddać się szczepieniu, skoro szkodzi ono mojemu zdrowiu. Danuta P. (Łuków) W świetle obowiązujących przepisów, pracownik ma obowiązek poddawania się wstępnym, okresowym oraz kontrolnym, to jest po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni, badaniom lekarskim, ale taki obowiązek nie obejmuje szczepienia przeciw grypie.

Zwolnienia z VAT
Nowa ustawa o podatku od towarów i usług nie zmieniła zasad dotyczących zwolnień z VAT. Tak samo jak wcześniej, przysługuje ono podatnikom, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła łącznie w poprzednim roku podatkowym kwoty odpowiadającej równowartości 10 tys. euro. Na rok 2004, w przeliczeniu na krajową walutę, minister finansów określił ją na 45.700 złotych. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku. Podatnicy, którzy rozpoczynają działalność podlegającą opodatkowaniu VAT w trakcie roku podatkowego, mogą zostać z niej zwolnieni, jeśli przewidywana przez nich wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, kwoty odpowiadającej równowartości 10 000 euro. Od 1 maja, przy ustalaniu kwoty uprawniającej do korzystania ze zwolnień z VAT, do wartości sprzedaży opodatkowanej nie wlicza się odpłatnej dostawy towarów oraz odpłatnego świadczenia usług zwolnionych od podatku, a także towarów, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji. Natomiast do obliczenia wartości sprzedaży opodatkowanej za rok 2003 oraz za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2004 r., przyjmuje się wartość sprzedaży towarów tak jak było w poprzedniej ustawie. Ponadto od 1 maja rozszerzony został zakres opodatkowania VAT. Tak więc przy określaniu kwoty uprawniającej do zwolnienia w odniesieniu do podatników rozpoczynających działalność po 1 maja br., jak też w przypadku podatników, którzy już z tego przywileju korzystają, istotne jest uwzględnianie od tego dnia w wartości sprzedaży opodatkowanej nowych kategorii dostaw towarów i usług podlegających opodatkowaniu. Ze zwolnienia od podatku można zrezygnować. Trzeba o tym powiadomić pisemnie naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca, od którego zwolnienie ma obowiązywać. Natomiast w przypadku osób rozpoczynających działalność gospodarczą - przed dniem wykonania pierwszej czynności podlegającej podatkowi VAT. Powrót do VAT będzie w takim przypadku możliwy dopiero po upływie 3 lat. Podatnik zwolniony może złożyć zgłoszenie rejestracyjne i zarejestrować się jako „podatnik VAT zwolniony”. Jeżeli jednak zdecyduje się zrezygnować ze zwolnienia lub utraci do niego prawo, to wtedy ma obowiązek dokonania zgłoszenia rejestracyjnego. A w przypadku, gdy był zarejestrowany jako „podatnik VAT zwolniony”, ma obowiązek aktualizacji zgłoszenia: 1) przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży towaru lub usługi, innych niż zwolnione od podatku, 2) przed dniem, w którym traci prawo do zwolnienia podmiotowego, 3) przed początkiem miesiąca, w którym rezygnuje ze zwolnienia, przysługującego z tytułu nieprzekroczenia w poprzednim roku podatkowym limitu wartości sprzedaży opodatkowanej, 4) przed dniem wykonania pierwszej czynności opodatkowanej, w przypadku rezygnacji ze zwolnienia, przysługującego dla rozpoczynających działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego.

Kasy fiskalne w nowym VAT
Nowa ustawa o VAT nie zmieniła zasad dotyczących obowiązku rejestrowania obrotów i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących (fiskalnych). Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz osób fizycznych prowadzących indywidualne gospodarstwa rolne, są obowiązani prowadzić ewidencję obrotu i kwot podatku należnego przy zastosowaniu kas rejestrujących. Podatnicy rozpoczynający ewidencjonowanie, mogą odliczyć od podatku kwotę wydatkowaną na zakup każdej kasy rejestrującej, zgłoszonej na dzień rozpoczęcia ewidencjonowania (albo powstania obowiązku) w wysokości połowy jej ceny zakupu, nie obejmującej podatku. Kwota odliczenia nie może być jednak większa niż 2.500 zł. Podatnicy zwolnieni z podatku lub korzystający ze zwolnień, po złożeniu takiego wniosku, otrzymają zwrot tych kwot z urzędu skarbowego. W przypadku, gdy ewidencjonowanie obrotu i kwot VAT jest niemożliwe przy zastosowaniu kasy, nie wolno sprzedawać. Sprzedaż jest to odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów, albo też wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Sprowadzanie samochodów z Unii (2)
W związku z dużym zainteresowaniem zagadnieniami sprowadzania samochodów do Polski po 1 maja, kontynuujemy wyjaśnianie zasad przywozu pojazdów używanych z krajów UE przez osoby fizyczne na własne potrzeby. Od 1 maja wracając do Polski z kraju członkowskiego, właściciel pojazdu nie zgłasza się na granicy do odprawy celnej, ponieważ takiej już nie ma wewnątrz Unii. Jego dokumenty są sprawdzane jedynie przez straż graniczną. W ciągu pięciu dni, licząc od dnia nabycia samochodu, właściciel jest zobowiązany złożyć deklarację uproszczoną do właściwego urzędu celnego oraz opłacić akcyzę przed pierwszą rejestracją pojazdu w kraju. Termin rejestracji upływa po 30 dniach od sprowadzenia auta. Wysokość akcyzy kształtuje się na podobnym poziomie jak przed 1 maja, czyli w zależności od roku produkcji i pojemności silnika. Podatek akcyzowy rośnie wraz z wiekiem auta. I tak, akcyza na pojazd do 2 lat wynosi 3,1 proc. (silnik o pojemności do 2 l.) lub 13,6 proc. w przypadku samochodów z większym silnikiem. Pozostałe stawki akcyzy wynoszą: dla aut 3-letnich – 15,1 proc. (do 2 l.) i 25,6 proc. (pow. 2 l.), 4-letnich – 27,1 i 37,6 proc., 5-letnich – 39,1 i 49,6 proc., 6-letnich – 51,1 i 61,6 proc., 7-letnich – 63,1 i 65 proc. Auta 8-letnie i starsze niezależnie od pojemności silnika objęte są 65-proc. akcyzą. Przy sprowadzaniu samochodu używanego nadal jest wymagana (przed pierwszą rejestracją pojazdu) opinia o jego stanie technicznym, wydana przez polską stację diagnostyczną. Przywóz z innego państwa członkowskiego używanego samochodu niespełniającego definicji nowego środka transportu („nowy” to taki, który nie przejechał więcej niż 6 tysięcy km lub od dnia pierwszej rejestracji minęło nie więcej niż 6 miesięcy) nie wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku VAT w Polsce. Jednakże osoba nabywająca taki samochód, będzie zobowiązana przed jego rejestracją do przedstawienia naczelnikowi urzędu skarbowego określonych dokumentów potwierdzających nabycie samochodu, wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o zwolnieniu z obowiązku uiszczenia podatku od towarów i usług.

Na dziełce i w ogrodzie (maj-1)
Na działkach i w ogrodach przydomowych jest coraz bardziej kolorowo, na rabatach co dzień przybywa kwiatów różnych odmian narcyzów i tulipanów. Jeżeli jeszcze nie były zasilane w tym roku, należy to zrobić. Przekwitające kwiaty trzeba z roślin niezwłocznie usuwać, aby substancje zapasowe gromadziły się w cebulach. Wielkość kwiatów w następnych latach zależy od średnicy cebul. Aby kwiaty zdobiły nasze ogrody do późnej jesieni kontynuujemy sadzenie roślin cebulowych niezimujących w gruncie. W końcu kwietnia lub na początku maja wysadzamy do gruntu następujące gatunki: — błoncztka inaczej ismena na głębokość do 15 cm, uważając, aby nie uszkodzić kruchych korzeni wyrastających z piętki, — frezja ogrodowa na głębokość 6-8 cm, — sprekalia urodziwa – sadzimy tak, aby szyjka cebuli znajdowała się 2-3 cm pod powierzchnią ziemi, — tygrysówka pawia na głębokość 8-10 cm, — zawilec wieńcowaty na głębokość 6-8 cm, bulwy wcześniej moczymy przez jedną dobę w letnie wodzie. Do gruntu możemy też wysiać nasiona następujących kwiatów jednorocznych: aster chiński, driakiew purpurowa, klarkia - dzierotka, kosmos - onętek, gipsówka wytworna, godecja wielkokwiatowa, kocanki ogrodowe, lewkonia dwurożna, lnica marokańska, łubin letni, nagietek lekarski, kosmos, oraz trawy ozdobne. Rozpoczynamy hartowanie rozsad kwiatów przez stopniowe wystawianie ich na kilka godzin dziennie na dwór. Do gruntu również możemy wysiać nasiona ziół: cząber ogrodowy, kolendra siewna i majeranek ogrodowy. W warzywniku kontynuujemy siewy warzyw na zbiór jesienny i zimowy: — marchew – sprawdzone odmiany to: Flecoro POL, Perfekcja REW, Dolanka, Koral, Karlena, Nela F1, — buraki ćwikłowe - o korzeniach kulistych: Okrągły Ciemnoczerwony, Czerwona Kula, Patryk, Nochowski, Glob F1oraz o wydłużonych korzeniach: Opolski, Regulski, Rywal, — późne odmiany warzyw kapustnych (na rozsadniku), skorzonera, soja. Wysadzamy do gruntu rozsady: sałaty masłowej i kruchej, kapusty białej, kalarepy i kalafiora. Tej wiosny wyjątkowo przydatne do uprawy wczesnych warzyw okazały się szklarenki i tunele foliowe, również w dalszym ciągu warto wykorzystywać osłony z włókniny do ochrony roślin przed chłodami, ulewnymi opadami deszczu oraz szkodnikami pchełki, śmietki. Jeżeli nasiona nie były zaprawiane, skutecznie chroni warzywa przed śmietkami opryskiwanie roślin preparatem czosnkowym o nazwie Bioczos. Niestety w ogrodach zaczynają pojawiać się szkodniki, roślinom zagrażają choroby. Stosownie chemicznych zabiegów ochronnych nie zawsze jest konieczne. Jeżeli jednak zajdzie konieczność oprysków, starajmy się nie zatruć plonów, siebie, sąsiadów i środowiska. Poza tym pamiętajmy, że w ogrodach poza szkodnikami, żyje mnóstwo innych, pożytecznych organizmów, jak np. biedronki, pszczoły, ptaki będących naszymi sprzymierzeńcami. Nie wolno stosować oprysków na kwitnące rośliny sadownicze. Zabiegi chemiczne w tym okresie naprawdę nie są potrzebne. Owady zapylające, głównie pszczoły ulegają zatruciom, a niezapylone kwiaty nie zawiązują owoców. Szkodniki powodujące robaczywienie owoców: śliw, czereśni i wiśni pojawiają się, dopiero, gdy rośliny mają zawiązki owoców.

Na dziełce i w ogrodzie (maj-2)
W nadchodzącym tygodniu możemy przygotować grządki do siewu warzyw dyniowatych. Wymagają one żyznych gleb. Możemy je dodatkowo użyźnić punktowo, umieszczając w miejscu siewu lub przed sadzeniem rozsad dobrze rozłożony kompost. Najpopularniejsze są ogórki. Najwyższe i najwcześniejsze ich zbiory uzyskuje się, gdy rośliny są osłaniane folią lub włókniną oraz nawadniane. Pamiętajmy, że ogórek bardzo źle reaguje na podlewanie zimną wodą. Włóknina zapewnia bardziej wyrównane warunki cieplne. W uprawie tylko odmian partenokarpicznych (np. Polonez F1) można ją pozostawiać na roślinach aż do końca zbiorów. W pierwszym okresie uprawy można dodatkowo okrywać ogórki podwójnie, tzn. włókniną PP17 i folią perforowaną o 100 otworach na metr kwadratowy. Dłuższe utrzymywanie włókniny chroni rośliny przed szkodnikami oraz skutkami intensywnych opadów. Rzędy roślin można wyściełać czarną folią lub czarną włókniną o szerokości 0,8-1 m, a następnie wysiewać nasiona w zrobione nacięcia. Ściółkowanie powoduje lepsze nagrzewanie się gleby wokół korzeni, zapobiega wzrostowi chwastów oraz zmniejsza wysychanie gleby. Nasiona można namoczyć na 24 godziny przed siewem w ciepłej wodzie. Na środku zagonu o szerokości 1,20 cm wysiewa się jeden rząd. Jeżeli produkujemy rozsadę, wysadzamy ją po zahartowaniu do gruntu po 20 maja, sadząc co 20 cm w rzędzie. Aby nie mieć problemów z ochroną chemiczną ogórków, wybierajmy odmiany z wysoką tolerancją na mączniaka rzekomego. W zależności od potrzeb uprawiamy odmiany: — sałatkowe: Malta F1, Olimp F1, Gracius F1, — korniszonowe: Anulka F1, Tytus F1, — do kwaszenia: Julian F1, Borus F1, Hubal F1, — odmiany uniwersalne: Hermes F1, Krak F1, Kronos F1, Izyd F1, Polonez F1, Śremski F1, Śremianin F1,Lider F1, Soplica F1. Inne warzywa dyniowate, które również warto mieć w warzywniku to: cukinia, patison, dynia makaronowa oraz dynia olbrzymia. Coraz bardziej popularna staje się cukinia. Częścią jadalną są całe młode owoce lub mięsiste ściany starszych. Owoce można zbierać w różnych fazach dojrzałości i spożywać na wiele sposobów – na surowo, po ugotowaniu, pieczeniu lub marynowane (długości do 14 cm). Największą wartość odżywczą mają owoce młode. Są bogatsze od ogórków w witaminę C, betakaroten i sole mineralne. Uprawę można prowadzić z siewu wprost do gruntu lub z rozsady doniczkowanej. Przy pierwszym sposobie nasiona wysiewa się w pierwszej lub drugiej dekadzie maja, gniazdowo po 2-3 nasiona na głębokość 3-4 cm, w rozstawie 100x60-80 cm. Jedna roślina wytwarza 13-45 owoców. Do uprawy polecane są odmiany: Astra – o owocach zielonych w jasne cętki i jasnozielonym miąższu, Soraja – o owocach ciemnozielonych i białym, kruchym miąższu, Nimba – o zielonych z ciemnozielonymi smugami owocach i białokremowym miąższu, Atena F1 – o żółtopomarańczowych owocach, Nefryt – o intensywnie zielonych owocach i jasnokremowym miąższu, Greta F1 – o jasnozielonych owocach, nadaje się do konserwowania. Patison – odmiana Polo F1 jest odporna na mączniaka rzekomego, ma pokrój krzaczasty, wytwarza owoców o białej skórce. Gotowane młode owoce patisona można podawać z wody zamiast ziemniaków. Dynia makaronowa – miąższ jej po ugotowaniu rozpada się na włókna, które przypominają makaron.

PRAWO PRACY
Kiedy i komu przysługuje renta socjalna? Roman D.(Łuków) Od 1 października 2003 r. renty socjalne są przyznawane i wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, do którego doszło przed ukończeniem 18 roku życia, w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia, w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. W myśl przepisów emerytalno-rentowych całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik ZUS. Decyduje on czy stan zdrowia osoby ubiegającej się o rentę socjalną jest wystarczającym uzasadnieniem do jej przyznania.

PRAWO ADMINISTRACYJNE
Czy za pobyt w uzdrowisku musimy realizować tak zwaną opłatę klimatyczną? Andrzej P. (Janów Podl.) Tak. Opłata powyższa jest pobierana od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach wypoczynkowych, zdrowotnych lub turystycznych w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt w tych celach. Opłata uiszczana jest za każdy dzień pobytu. Należy podkreślić, że sam fakt wjazdu do takiej miejscowości bez zamiaru pobytu w celach wypoczynkowych, zdrowotnych lub turystycznych nie powoduje obowiązku uiszczenia opłaty miejscowej. Nie pobiera się jej od członków personelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych. Z opłaty miejscowej zwolnieni są ponadto podatnicy podatku od nieruchomości z tytułu posiadania domów letniskowych położonych w miejscowościach, w których pobiera się omawianą opłatę. Zwolnieni z niej są także osoby niewidome i ich przewodnicy, zorganizowane grupy dzieci i młodzieży szkolnej, a także osoby przebywające w szpitalach. Stawkę opłaty miejscowej ustala rada gminy, nie może ona jednak przekroczyć 1 zł 60 gr dziennie.

PRAWO PRACY
Od 6 miesięcy pracuję w oświacie. Jest to moja pierwsza praca. W tym okresie byłam kilkakrotnie na zwolnieniu lekarskim, w sumie około 5 tygodni. Chciałabym wiedzieć czy w tej sytuacji mam prawo do ubiegania się o przyznanie mi urlopu wychowawczego? Ewa R. (Łuków) Tak. Przepisy obowiązujące w zakresie poruszonej problematyki nie wymagają by w czasie zatrudnienia pracownica świadczyła pracę. Wobec powyższego, prawo do urlopu wychowawczego pracownica nabywa również w sytuacji, gdy jest zatrudniona przez co najmniej 6 miesięcy i w tym okresie była niezdolna do pracy z powodu choroby, a potem przebywała na urlopie macierzyńskim. Po złożeniu wniosku o urlop wychowawczy w terminie wskazanym w obowiązujących przepisach, pracodawca ma obowiązek udzielania omawianego urlopu.

PRAWO CYWILNE
Dostałam spadek po ciotce. Ostatnio dowiedziałam się, że zaciągnęła ona kredyt na remont domu i kredytu tego przed śmiercią nie zdążyła spłacić. Czy w tej sytuacji spadkobierca może odziedziczyć również nie spłacony kredyt? Antonina P. (Parczew) Tak. Spadkobierca może odziedziczyć zaciągnięty przez spadkodawcę kredyt, bowiem przedmiotem dziedziczenia są także długi spadkodawcy, to jest aktywa i pasywa. Jeżeli autorka listu nie chce odpowiadać za długi ciotki, może złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Może też przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza i wówczas spłaci kredyt ciotki tylko z tych środków, które otrzymała z tytułu spadku. Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku można złożyć w terminie 6 miesięcy licząc od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o spadku. Oświadczenie w opisanej sprawie składa się przed sądem właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub przed notariuszem. Oświadczenia tego nie można odwołać. Jeżeli spadkobierca nie złoży omawianego oświadczenia, odpowiada za długi spadkowe nie tylko z majątku spadkowego, ale też swoim majątkiem. Spadkobierca, który odrzucił spadek zostaje wyłączony od dziedziczenia. W przypadku, jeśli spadek przypada na kilku spadkobierców, do czasu jego podziału wszyscy oni ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.

Do odliczenia w roku 2004
Lista ulg i odpisów w 2004 r. jest znacznie węższa niż było to dotychczas. Odliczyć będzie można: * Składki związane z ubezpieczeniem społecznym, zapłacone bezpośrednio na własne ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe oraz wypadkowe podatnika, a także osób z nim współpracujących. * Zwrócone kwoty nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód i spowodowały jego większe opodatkowanie, jeśli zostało ono pobrane. * Wydatki na cele rehabilitacyjne oraz ułatwiające czynności życiowe podatników niepełnosprawnych lub mających na utrzymaniu osoby niepełnosprawne. * Darowizny przekazane organizacjom pożytku publicznego i kultu religijnego. Wysokość odliczenia może być równa wielkości darowizny, nie może jednak przekraczać 350 zł. * Jeden procent swojego podatku dokonując wpłaty na rzecz organizacji pożytku publicznego. * Wydatki na spłatę odsetek od kredytu na sfinansowanie budowy domu mieszkalnego albo wniesionego wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej albo zakup nowo wybudowanego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego czy też rozbudowę budynku na cele mieszkalne lub jego przystosowanie na cele mieszkalne. * Wydatki z tytułu dużej ulgi budowlanej, do której prawo powstało w latach 1992 – 1996. * Oszczędności związane z udziałem w kasie mieszkaniowej. * Jeszcze w latach 2004 i 2005 w ramach rozpoczętego w ub. roku trzyletniego cyklu, można będzie odliczać wydatki na remont i modernizację. Polega to praktycznie na tym, że od obliczonego już podatku za cały rok, można odjąć kwotę równą wysokości 19 proc. poniesionych wydatków w danym roku. Jednak nie może być ona większa w całym (w sumie) okresie trzyletnim niż 5670 zł w przypadku budynku mieszkalnego i 4725 zł w odniesieniu do mieszkania. By osiągnąć maksymalną kwotę odliczenia trzeba wydać w pierwszym przypadku 29.842 zł 11 gr, zaś w drugim 4725 złotych. Trzeba też pamiętać, że została ustalona minimalna kwota wydatków, jakie trzeba ponieść, żeby móc w ogóle odliczać. Jest to 567 złotych.

Koszty uzyskania przychodów
Koszty uzyskania przychodów są to wszelkie wydatki jakie były niezbędne dla osiągnięcia przychodów. Na rok 2004 zostały one określone następująco: * W przypadku uzyskiwania przychodów z jednego zakładu pracy wynoszą 102 zł 25 gr miesięcznie, a za cały rok maksymalnie 1227 zł. * Jeśli dochody są uzyskiwane z kilku zakładów pracy, nie mogą przekroczyć łącznie 1840 zł 77 gr za cały rok. * Jeśli niezbędny jest wyjazd do zakładu pracy w innej miejscowości, a podatnik nie otrzymuje dodatku za rozłąkę, koszty miesięcznie mogą wynosić 127 zł 82 gr miesięcznie, a za cały rok 1533 zł 84 gr. * Jeśli praca odbywa się na rzecz kilku zakładów pracy, a pracownik mieszka w innej miejscowości i nie dostaje dodatku za rozłąkę, koszty mogą być wyższe, ale nie mogą przekroczyć 2300 zł 94 gr za cały rok. Jeżeli tak określone roczne koszty uzyskania przychodów są niższe od wydatków rzeczywiście poniesionych na dojazdy do pracy autobusami lub pociągami, czy komunikacją miejską, mogą być uwzględnione w rozliczeniu rocznym w pełnej wysokości. Należy to jednak udokumentować i to wyłącznie imiennymi biletami okresowymi.

Potwierdzanie numerów VAT kontrahentów unijnych
Podmioty prowadzące transakcje wewnątrzwspólnotowe powinny we własnym interesie upewnić się co do prawidłowości numeru VAT kontrahenta. W razie pomyłki odliczenie tego podatku stanie się niemożliwe. Ministerstwo Finansów na swojej stronie internetowej (www.mf.gov.pl), podało informację, iż wnioski dotyczące potwierdzania numerów identyfikacyjnych VAT podmiotów zagranicznych można składać: 1) drogą pocztową na adres: Ministerstwo Finansów, Ośrodek Zamiejscowy Biura Wymiany Informacji o VAT w Koninie, ul. Poznańska 46, 62-510 Konin; albo 2) telefonicznie: (przy czym są to numery tymczasowe) (063) 243-83-94 lub 243-83-90 w. 150, 151, 158; 3) faxem: (063) 243-82-04; 4) pocztą elektroniczną: numery.vat@mofnet.gov.pl Pod numerem telefonu (063) 243-83-94 w. 141 udzielane są wszelkie informacje dotyczące podatku od towarów i usług w transakcjach wewnątrzwspólnotowych.

Sprowadzanie samochodów (3)
W związku z dużym zainteresowaniem zagadnieniami sprowadzania samochodów do Polski po 1 maja, kontynuujemy wyjaśnianie zasad przywozu pojazdów używanych do Polski przez osoby fizyczne, tym razem z krajów nienależących do UE. Przy przywozie samochodów z krajów pozaunijnych podstawą obliczenia cła jest wartość celna pojazdu. Z kolei wartość celna powiększona o cło służy do obliczenia kwoty podatku akcyzowego, natomiast wartość celna plus cło i podatek akcyzowy – do naliczenia podatku VAT. Stawki celne obowiązujące przy imporcie towarów do UE z krajów trzecich zostały ustanowione rozporządzeniem Komisji Europejskiej z 11 września 2003 roku. Aktualna wersja TARIC - Zintegrowanej Taryfy Celnej Wspólnot Europejskich, jest dostępna od 1 maja w języku polskim w na stronie internetowej Komisji, pod adresem: www.europa.eu.int/comm/taxation_customs/dds/en/home.htm Generalnie, osobowe samochody importowane do UE z krajów trzecich np. z USA, Japonii itp., obciążone są 10-procentową stawką celną, niezależnie od pojemności i rodzaju silnika oraz wieku pojazdu. W ramach umów preferencyjnych, zawartych pomiędzy UE a niektórymi krajami, stawki celne na samochody zostały obniżone i wynoszą: np. dla Turcji, Mołdawii, Bułgarii, Rumunii, Szwajcarii – 0 proc. Wysokość akcyzy, w zależności od wieku i pojemności silnika, kształtuje się na niezmienionym poziomie, tj. od 3,1 do 65 proc.. Na koniec doliczony będzie 22-procentowy podatek VAT. Dowodem odprawy celnej przy imporcie jest (tak jak przed 1 maja), dokument SAD. Z dowodem odprawy i pozostałymi dokumentami importer musi udać się do wydziału komunikacji urzędu miasta lub powiatu, w celu zarejestrowania samochodu – zgodnie z polskim prawem o ruchu drogowym.

Sprowadzanie samochodów z Unii (4)
Kontynuujemy wyjaśnianie zasad sprowadzania samochodów do Polski w nowych realiach unijnych. Tym razem dotyczących przedsiębiorstw, zajmujących się zakupem samochodów w Unii Europejskiej w celu ich sprzedaży w Polsce. Prowadzący działalność w zakresie handlu samochodami, jest zobowiązany złożyć w urzędzie celnym deklarację w sprawie podatku akcyzowego i zapłacić ów podatek od transakcji sprzedaży samochodów w kraju. Podatnik ten ma obowiązek wystawić fakturę VAT dokumentującą sprzedaż i wykazać w niej kwotę akcyzy. Dodatkowo, przedsiębiorca zobowiązany jest do zapłacenia podatku VAT. Przedsiębiorcy, którzy osiągną pewne ustalone i ogłoszone przez prezesa głównego urzędu statystycznego wartości obrotu (progi statystyczne) w ramach przywozu lub wywozu towarów z Polski do innych krajów UE, zobowiązani są do przekazywania określonych informacji o dokonanych przewozach lub wywozach towarów (w tym samochodów), w ramach systemu INTRASTAT. Deklaracje INTRASTAT powinny być składane w izbie celnej właściwej miejscowo ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej. Termin dostarczania zgłoszeń za okres sprawozdawczy, którym jest miesiąc kalendarzowy, ustalony został do 10 dnia kalendarzowego następnego miesiąca. Kontakt dla firm i przedsiębiorców podlegających Izbie Celnej w Białej Podlaskiej to: intrastat.ic-bialapodlaska@ac.mofnet.gov.pl

Prawo pracy
Kiedy może nastąpić przesunięcie terminu urlopu przewidzianego w planie urlopów? Janina W. (Łosice) Termin zaplanowanego urlopu może zostać przesunięty na umotywowany wniosek pracownika. Ocena, na ile dana przyczyna jest ważna należy do pracodawcy. Pracodawca ma obowiązek przesunięcia terminu urlopu, jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn, które usprawiedliwiają nieobecność w pracy. Przykładowo, gdy pracownik jest niezdolny do pracy na skutek choroby, urlopu macierzyńskiego, powołania na przeszkolenie wojskowe na czas do 3 miesięcy. W przypadku jeśli urlop nie zostanie wykorzystany zgodnie z planem urlopów, pracodawca musi go udzielić najpóźniej do końca I kwartału następnego roku. Przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy.

Prawo cywilne
Moja córka od ponad 20 lat mieszka w Holandii, tam urodziła dziecko. Niedawno musiała wystąpić do polskiego urzędu stanu cywilnego o wystawienie aktu urodzenia dziecka, złożyła w tym celu oryginał holenderskiego aktu urodzenia. Polski urząd stanu cywilnego nie chce jej teraz zwrócić oryginału tego dokumentu. Czy jest to zgodne z prawem? Joanna S. (Radzyń Podl.) W świetle obowiązujących przepisów polski urząd stanu cywilnego w Polsce miał prawo zatrzymać holenderski oryginał aktu urodzenia. W sytuacji, gdy posiadamy zagraniczny akt urodzenia i staramy się o polski odpowiednik omawianego dokumentu, możemy złożyć w polskim USC oryginał aktu urodzenia wystawionego w innym kraju albo kopię. Kopia musi być jednak poświadczona przez polskiego konsula lub przez organ, który wydał ten dokument. W tych przypadkach trzeba dołączyć tłumaczenie dokumentu. W sytuacji, gdy oryginał holenderskiego aktu urodzenia jest niezbędny, można wnioskować o zmianę go na poświadczoną kopię. Kierownik urzędu stanu cywilnego może taki wniosek uwzględnić lecz nie ma takiego obowiązku.

Prawo pracy
Kiedy pracodawca winien stosować wypowiedzenie zmieniające warunki pracy w trybie art. 42 kodeksu pracy? Agnieszka P. (Parczew) Wypowiedzenia zmieniającego wymaga każda zmiana warunków pracy lub płacy, która dotyczy uzgodnionych w umowie o pracę istotnych warunków pracy lub płacy lub pogarsza sytuację pracownika. Wypowiedzenie zmieniające będzie niezbędne w sytuacji, gdy pracodawca będzie chciał zmienić formę wynagrodzenia np. z dniówkowej na akordową, a pracownik nie wyrazi na to zgody. Nie jest dopuszczalna przez dokonanie wypowiedzenia zmieniającego zmiana rodzaju umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony na umowę na czas określony. Wypowiedzenie zmieniające będzie niezbędne do wprowadzenia w życie niekorzystnych dla pracownika postanowień układu zbiorowego pracy oraz regulaminu wynagrodzenia. Do wypowiedzenia zmieniającego stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę, a zatem dochodzi do niego na podstawie jednostronnego oświadczenia woli pracodawcy. Zgodnie z art. 42 par. 2 kodeksu pracy, wypowiedzenie warunków pracy lub płacy następuje wówczas, gdy pracodawca zaproponuje pracownikowi na piśmie nowe warunki pracy lub płacy. W oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu warunków pracy lub płacy umowy na czas nieokreślony powinna być podana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie. Może być ono zastosowane względem każdego rodzaju umowy o pracę, która może być rozwiązana za wypowiedzeniem. Szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem zmieniającym podlegają kobiety w ciąży i na urlopie macierzyńskim, pracownicy, którym brakuje nie więcej niż 2 lata do nabycia prawa do emerytury z FUS. Złożenie pracownikowi propozycji nowych warunków pracy bądź płacy w formie wypowiedzenia zmieniającego może wiązać się z odmową ich przyjęcia lub wyrażenia zgody na nowe warunki. W takim wypadku umowa o pracę rozwiązuje się wraz z upływem okresu wypowiedzenia bez potrzeby dokonywania dodatkowego wypowiedzenia umowy o pracę. Wypowiedzenie zmieniające może być przez pracownika zaskarżone do sądu pracy. Pracownikowi przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu pracy w ciągu 7 dni od otrzymania pisma wypowiadającego warunki pracy lub płacy, jeżeli uważa on, że zostało ono dokonane z naruszeniem przepisów prawa lub że podana przyczyna wypowiedzenia jest nieuzasadniona.

Odliczenia związane z niepełnosprawnością
Do nielicznych odliczeń, jakie można będzie dokonać w rozliczeniu podatkowym za rok 2004 należą wydatki na cele rehabilitacyjne oraz związane z ułatwieniem życia i funkcjonowania osób niepełnosprawnych. Może je odliczać sam niepełnosprawny, albo też osoba, na której utrzymaniu jest niepełnosprawny. Wydatki te należy odjąć od wszystkich zarobionych pieniędzy, podatek będzie płacony od tego co zostanie. Generalnie wydatki te obejmują sprawy, które można uszeregować następująco: 1. Są związane z przystosowaniem mieszkania albo budynku mieszkalnego do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. 2. Dotyczą przemieszczania się osoby niepełnosprawnej poza domem, w celach rehabilitacyjnych, w tym także dostosowania pojazdu mechanicznego do wykorzystania przez osobę niepełnosprawną. 3. Są związane z rehabilitacją i leczeniem uzdrowiskowym oraz dotyczą leków. 4. Są związane z opłatami za pomoc i opiekę pełnioną przez innych na rzecz niepełnosprawnych. Na potrzeby związane z przystosowaniem mieszkania uważa się wydatki poniesione na adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Mogą się tu mieścić np. podjazdy dla wózków inwalidzkich, windy, poszerzenie drzwi, uchwyty w sanitariatach. Za niezbędne dojazdy których koszty można odliczyć uważane są te, związane z przewozem na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne karetką transportu sanitarnego, a w przypadku inwalidów l lub II grupy oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 – również innymi środkami transportu. Odliczać można także koszty związane z używaniem w takim celu własnego samochodu osobowego osoby niepełnosprawnej z I lub II grupą inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu taką osobę albo dzieci niepełnosprawne - do ukończenia 16 lat. Odliczać można też koszty poniesione na dojazd środkami transportu publicznego na turnus rehabilitacyjny, na leczenie uzdrowiskowe, na kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej. Możliwe jest także odliczenia kosztów związanych z przystosowaniem pojazdu mechanicznego do potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Potrzeby związane z rehabilitacją i leczeniem dają możliwość odliczenia opłat za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym, na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych. Także za kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25. roku życia. Odliczane mogą być też koszty zabiegów rehabilitacyjnych. Wydatki na leki można odliczać w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł. Tu jednak lekarz specjalista musi stwierdzić, że osoba niepełnosprawna powinna stale lub czasowo je stosować. Odliczać można także wydatki związane z opłacaniem osób pomagających niepełnosprawnym. Chodzi tu o przewodników osób niewidomych oraz inwalidów I grupy z niepełnosprawnością narządu ruchu. Tu roczna kwota odliczenia wynosi maksymalnie 2.280 zł. Mieści się tu także opieka pielęgniarska w domu w czasie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do l grupy inwalidztwa oraz opłacenie tłumacza języka migowego. Wydatki określone wyżej mogą być odliczone od dochodu jedynie pod warunkiem że nie były sfinansowane ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, albo nie zostały zwrócone podatnikowi w jakikolwiek sposób. W przypadku, gdy były częściowo dofinansowywane, odlicza się różnicę pozostającą po odjęciu kwoty dofinansowania od poniesionych wydatków. Należy koniecznie mieć dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów. Ale ten wymóg nie dotyczy opłat dla przewodników osób niewidomych, osób z niepełnosprawnością ruchu, kosztów utrzymania psa przewodnika przez osoby niewidome, które na potrzeby odliczenia mogą wynieść w ciągu roku 280 złotych. Również używanie własnego samochodu osobowego, lub stanowiącego współwłasność niepełnosprawnego I lub II grupy inwalidztwa czy też podatnika mającego na utrzymaniu takiego niepełnosprawnego, dla przewozu na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne, nie wymaga dokumentowania, ale wtedy kwota odliczenia nie może przekraczać 2.280 zł. Odnosi się to także do niepełnosprawnych dzieci, które nie ukończyły 16. roku życia. Urząd skarbowy może zażądać przedłożenia przez odliczającego, orzeczenia o niepełnosprawności, decyzji przyznającej rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, lub też orzeczenia o niepełnosprawności dziecka, którenie ukończyło 16. roku życia. Za pozostające na utrzymaniu uważane są osoby niepełnosprawne: współmałżonek, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbowie, rodzice, rodzice współmałżonka, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe – jeżeli ich dochody w ciągu roku nie przekraczają 9120 zł. Jerzy Trudzik

Co to za nowe składy
Słyszałem, że nowe przepisy wprowadzają pojęcie składu podatkowego. Czym się różni od składu celnego i kto może go prowadzić? Tomasz B. Od 1 maja obowiązują przepisy nowej ustawy o podatku akcyzowym, która to wprowadza kilka zupełnie nowych pojęć, w tym – składu podatkowego. Jest to instytucja nieuregulowana wcześniej w polskim ustawodawstwie. Skład podatkowy to określone w specjalnym zezwoleniu miejsce, podlegające szczególnemu nadzorowi podatkowemu, w którym wyroby akcyzowe zharmonizowane (tj. paliwa silnikowe, oleje opałowe i gaz, napoje alkoholowe, wyroby tytoniowe) są objęte procedurą zawieszenia poboru akcyzy. Takie składy służą do prowadzenia działalności w zakresie produkcji, przetwarzania lub magazynowania wymienionych wyrobów akcyzowych. Zainteresowani (np. podmioty gospodarcze produkujące takie wyroby akcyzowe) prowadzeniem składu podatkowego, zgłaszają się z wnioskiem do naczelnika urzędu celnego. To właśnie w urzędzie celnym wydawane są zezwolenia na ich prowadzenie. Zezwolenie musi zawierać: numer akcyzowy, rodzaj działalności, rodzaj wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, lokalizację składu podatkowego, wysokość zabezpieczenia akcyzowego i termin obowiązywania. Na terenie działania bialskiej Izby Celnej funkcjonuje już 48 składów podatkowych. Jeżeli prowadzący skład planuje wysyłkę z niego towaru, musi o tym zawiadomić naczelnika urzędu celnego najpóźniej na trzy dni przed planowanym dokonaniem wysyłki. Do partii towaru wyprowadzanej ze składu podatkowego w procedurze zawieszenia poboru akcyzy, załącza się Administracyjny Dokument Towarzyszący (ADT), służący do przemieszczania towarów akcyzowych (można posługiwać się też innymi dokumentami, typu SAD, karnet TIR, ATA). Prowadzący skład ma obowiązek ewidencjonowania dokumentów. Zakończenie procedury zawieszenia poboru akcyzy następuje po dostarczeniu towaru do odbiorcy oraz jednoczesnym potwierdzeniu karty ADT przez urząd celny. Za tydzień o nowym systemie poboru akcyzy w tzw. procedurze zawieszonej.

Na dziełce i w ogrodzie (maj-4)
W ogrodach wegetacja w pełni, ale temperatura dotychczas nie sprzyjała roślinom ciepłolubnym. Wyjątkowo tej wiosny potrzebne okazały się wszelkie osłony, jak tunele i przykrycia roślin folią perforowaną lub włókniną. Warzywniki i rabaty wymagają odchwaszczania. Pielenie wykonujemy wcześnie, kiedy chwasty są małe. Wtedy zabieg ten jest mniej pracochłonny, a bardzo korzystny dla uprawianych roślin, bo małe chwasty nie zdążą zagłodzić i zagłuszyć uprawianych roślin. Pielenie zawsze łączymy ze spulchnianiem międzyrzędzi norkrosem lub motyczką. Nawet czyste międzyrzędzia wzruszamy po silnych opadach deszczu, aby zwiększyć dopływ powietrza do gleby. Częste spulchnianie wierzchniej warstwy gleby zaoszczędza nam trud podlewania i zapobiega zachwaszczeniu. Z rzędów warzyw usuwamy rośliny zarastające wyznaczające rzędy oraz przerywamy za gęste wschody. Resztki roślinne podczas zbiorów warzyw, skoszona trawa i młode chwasty usuwane podczas pielenia powinny być składane na kompost. Wyrzucanie ich na śmietnik jest wielkim marnotrawstwem. Pamiętajmy, że w ogrodach działkowych i przydomowych nadmierne nawożenie, zarówno organiczne jak i mineralne może pogarszać jakość warzyw. Również rośliny niedożywione nie są produktami pełnowartościowymi. Najczęściej łączymy nawożenie organiczne z mineralnym. Takie połączenie jest korzystne pod warunkiem, że nawozy organiczne stanowią podstawę użyźniania gleby (średnio 1 kg próchnicy rocznie na 1 m˛ warzywnika), a nawozy mineralne są jego uzupełnieniem. W czasie wegetacji rośliny dokarmiamy stosując nawożenie pogłówne. Najczęściej dotyczy ono uzupełniającego nawożenia azotem. Ponieważ azot jest ruchliwym pierwiastkiem w glebie, powinien być uzupełniany w okresie wzrostu roślin. Nawozy azotowe w formie saletrzanej (np. saletra wapniowa) mogą być stosowane powierzchniowo, gdyż pozostawione na powierzchni gleby wraz z wodą opadową lub podczas podlewania zostaną wpłukane w głąb gleby. Niewłaściwe stosowanie nawozów azotowych prowadzi do nadmiernego ich stężenia w glebie, a to z kolei przyczynia się do podwyższonej zawartości azotanów w roślinach i wodach gruntowych. Nawożenie azotem dostosowujemy do wymagań poszczególnych warzyw. Do roślin mających szczególne zdolności do gromadzenia azotanów należą: szczaw, sałata, rzodkiewka i burak ćwikłowy. Warzywa o dużym zapotrzebowaniu azotu (kapustne, dyniowate, por, seler), zasilamy nawozami azotowymi w 2-3 dawkach w odstępach 3-4 tygodni po przyjęciu się rozsad, pamiętając, aby jednorazowa dawka nie była większa od 5 g/m2. Jeżeli nakład pracy nie wydaje się nam zbyt duży, można jeszcze bardziej zmniejszyć jednorazowe dawki azotu, stosując 0,2-0,3 procentowy roztwór nawozu do podlewania warzyw. Podczas podlewania uważajmy, aby nie popryskać roślin, gdyż nawóz może uszkodzić liście. Dla bezpieczeństwa warto rośliny spłukać czystą wodą. Nie zapomnijmy o drugiej dawce nawozów azotowych po kwitnieniu drzewek i krzewów owocowych. Również azot odgrywa najważniejszą rolę w nawożeniu trawników od maja do września, decyduje o ciemnozielonym zabarwieniu darni. Po skoszeniu trawy stosujemy najczęściej saletrę amonową w dawce 2-3 g/m2. W uprawach ekologicznych do nawożenia i wzmocnienia pogłównego roślin używamy gnojówki z pokrzyw (1kg świeżych, rozdrobnionych roślin zalanych 10 l wody z dodatkiem 2-4 kg mielonego dolomitu i fermentowanych przez 2-3 tygodnie( rozcieńczone w proporcji 1:10.) Gnojówka jest gotowa, kiedy już się nie pieni i jest dość przejrzysta. Zawiera ona dużo azotu, żelaza, wapnia, fosforu i magnezu. Ściółkowanie wpływa bardzo korzystnie na stan gleby i wzrost roślin. Skutecznie zatrzymuje wilgoć, strukturę gruzełkowatą i zapobiega wymywaniu składników pokarmowych z gleby. Ściółkowanie zalecane jest w uprawie roślin sadowniczych, ozdobnych oraz niektórych warzyw, szczególnie: kalafiorów, pomidorów, papryki. Do ściółkowania nadaje się dobrze rozłożony obornik, ziemia liściowa, kompost lub wysuszona, krótko skoszona trawa. Ściółkę rozkładamy równomiernie, 5-6 cm warstwą.

Na dziełce i w ogrodzie (maj-3)
Nikogo nie trzeba przekonywać, że pomidory najlepiej smakują prosto z krzaka. Dla dobrego plonowania pomidor wymaga wysokiej temperatury, w związku z tym jego wegetacja musi przypadać na okres, w którym nie występują przymrozki. Z powodu zarazy ziemniaka wiele osób zrezygnowało z uprawy pomidorów w gruncie. Jedynym sposobem uniknięcia chorób grzybowych pochodzenia glebowego, jest uprawa pomidorów w pierścieniach foliowych (o średnicy 20-22 cm i wysokości do 24 cm wypełnionych podłożem przeznaczonym do uprawy pomidorów). Pierścienie ustawia się na rozłożonej folii, izolującej od podłoża. Folię usuwa się dopiero w okresie kwitnienia czwartego grona. Odizolowanie od podłoża zapewnia również uprawa pomidorów w workach foliowych wypełnionych substratem torfowym lub w specjalnych, gotowych matach torfowych. Jeżeli pomidory wysadziliśmy na miejsce stałe do zakażonego podłoża, warto rośliny podlać preparatem zalecanym do zwalczania zgnilizny pierścieniowej pomidora np. Previcurem 607 SL. Uprawiane pomidory odmian wysokorosnących przeznaczamy do bezpośredniego spożycia, a wśród odmian samokończących jest dużo dobrych na przetwory, (Anula, Etna F1, Kmicic, Batory F1, Poranek, Rumba, Rumcajs). Odmiany sztywnołodygowe (Beta, Betalux -”uciekają przed zarazą”) można sadzić bez palików, natomiast odmiany wiotkołodygowe powinny być prowadzone przy palikach. Odmiany karłowe sadzimy w rozstawie 40-60x30-50 cm, odmiany silnie rosnące, wysokie w rozstawie 80-100x40-80 cm. Pomidory najlepiej sadzić w dzień pochmurny lub wieczorem. Wokół posadzonych roślin formujemy „misy”, podlewamy obficie, punktowo w pobliżu korzeni wodą z konewki bez sitka lub wężem o słabym strumieniu. Dobry wzrost pomidorów i przyśpieszenie owocowania otrzymamy, okrywając sadzonki przez co najmniej dwa tygodnie włókniną. W drugiej dekadzie maja kontynuujemy siew do gruntu: ogórków i innych dyniowatych, fasoli szparagowej i fasoli na suche nasiona oraz sadzenie rozsad warzyw kapustnych odmian średniopóźnych, porów, selerów, sałaty kruchej, łodygowej i rzymskiej. Pamiętajmy też o ochronie roślin sadowniczych po kwitnieniu – największe szkody powodują: mączniak prawdziwy jabłoni, mączniak amerykański agrestu, parch jabłoni i gruszy, brunatna zgnilizna drzew pestkowych, owocnice na śliwach, mszyce na różnych roślinach. Jeżeli nie możemy zbyt dużo czasu poświęcić na pielęgnację ogrodu, przez dobór odpowiednich gatunków, możemy mieć atrakcyjne zakątki do wypoczynku. Niezwykle dekoracyjne w rabatach mieszanych i skalnych są, kobierce z niskich bylin: gęsiówka kaukaska i jej odmiany o kwiatach pojedynczych i pełnych oraz odmiany różowe, z sadzonek pędowych lub podział roślin możemy je rozmnożyć po kwitnieniu. Płomyk szydlasty (floks szydlasty) niezwykle dekoracyjny na froncie wszelkich rabat bylinowych, odmiany mają kwiaty białe, cieliste, purpurowe, niebieskie oraz lila; podobne wymagania ma mniej znany płomyk kanadyjski, nieco wyższy o liliowych kwiatach. Smagliczka skalna może zasiedlać nawet ubogie stanowiska, ubiorek wiecznie zielony jest rośliną zimozieloną o białych kwiatach. Żagwin ogrodowy okrywa się wiosną kwiatami czerwonymi, różowymi, fioletowymi lub niebieskimi, można go sadzić na stanowiskach słonecznych lub półcienistych.

Na dziełce i w ogrodzie (czerwiec-1)
Prawdziwą ozdobą ogrodu o tej porze, są rośliny o ciekawych liściach oraz iglaki o delikatnych jeszcze młodych przyrostach nowych pędów. Zbyt często zapominamy, że rośliny mają także liście, rośliny najczęściej dobieramy z myślą o ich kwiatach. Kwiaty tracą swoje walory zdobnicze po 2-3 tygodniach, a liście zdobią ogród do końca wegetacji. Krzewy liściaste są najważniejszymi roślinami w nowoczesnych ogrodach ze względu na ich łatwość uprawy, różnorodność kształtów i form. Krzewy o ozdobnych liściach bardzo dobrze komponują się ze sobą w przeciwieństwie do roślin kwiatowych. Ciemnoczerwone zabarwienie liści już teraz mają: berberys ottwaski ‘Superba’, berberys Thunberga ‘Atropurpure’ oraz niskie odmiany ‘Atropurpurea Nana’ i ‘Bagatelle’, Leszczyna pospolita Fuscorubra’, leszczyna południowa ‘Purpurea’, perukowiec podolski ‘Royal Purple’, krzewuszka cudowna ‘Nana Purpurea’ a także pęcherznica kalinolistna ‘Diabolo’. Liście intensywnie żółte wyrosły na nowych pędach tawuły japońskiej ‘Goldmound’, a miedzianopomarańczowe u odmiany ‘Goldflame. Złote liście wyrastają u leszczyny ‘Aurea’, jaśminowca ‘Aureus’, derenia białego ‘Aurea’, pęcherznicy kalinolistnej ‘Luteus’. Pstre liście ma dereń biały ‘Elegantissima’ i ‘Spaethii’, krzewuszka cudowna ‘Variegata’ i ‘Nana Variegata’. Niektóre z wymienionych roślin warto mieć w swoim ogrodzie, dobierając gatunki i odmiany do wielkości ogrodu. Kontynuujemy sadzenie rozsad warzyw kapustnych, sałat, selerów naciowych, wysadzamy pomidory i paprykę do gruntu. W miarę potrzeby dosiewamy warzywa dyniowate, co 2-3 tygodnie powtarzamy siewy fasoli szparagowej. Na rozsadniku wysiewamy nasiona warzyw przeznaczone do uprawy poplonowej na zbiór jesienią: — kalafiory - odmiany: Poranek, Pionier, Kupido F1, Rober, Bonza, White Ball, Shannon, — brokuły – odmiany: Sebastian, Cezar, Wiarus, — kalarepa – odmiany: Delikates Biała, Gabi, Alka, Niebieska Masłowa, — sałata masłowa, krucha i rzymska. Jeżeli w poprzednim roku w naszym warzywniku wystąpiła kiła kapusty, przerwa w uprawie tej grupy warzyw powinna wynieść co najmniej cztery lata. Posadzoną rozsadę kapusty, jeżeli nie była wcześniej opryskiwana na rozsadniku, należy chronić przed śmietką kapuścianą, chowaczami i paciornicą krzyżowianką. W miarę wzrostu młodych pędów drzew owocowych przystępujemy do formowania koron. Gdy nowe przyrosty osiągną 10-15 cm, to odginamy je do pozycji poziomej za pomocą spinaczy do bielizny. Dzięki zmuszeniu pędów do poziomego wzrostu otrzymujemy z nich poziome lub skośne konary i rozłożyste korony. Rozszerzenie tych kątów jest możliwe, dopóki pędy nie zdrewnieją. Pod działaniem spinaczy pożądany kąt uzyskuje się w ciągu kilkunastu dni. Jeżeli zapomnimy o założeniu klamerek, to pędy tworzące z przewodnikiem kąt ostry trzeba będzie latem wyciąć lub przyginać za pomocą sznurka. Odginanie pędów jest szczególnie korzystne przy uprawie jabłoni, grusz, czereśni i śliw. Na wrażliwych odmianach jabłoni pędy są już porażone przez mączniaka jabłoni. Porażone pędy najlepiej jest wyciąć sekatorem. Fazy rozwojowe niektórych roślin zbiegają się z występowaniem stadiów rozwojowych szkodników. Znajomość tych zależności może nam ułatwić określenie terminu ich zwalczania. Masowy lot owocówki jabłkóweczki, owocówki śliwkóweczki i nasionnicy trześniówki (szkodniki powodujące robaczywienie owoców) rozpoczyna się najczęściej w okresie, kiedy jest początek kwitnienia grochodrzewu (białej akacji). Na naszych rabatach bylinowych zaczynają „królować” irysy bródkowe i piwonie. Dzięki niewybredności irysów zabiegi pielęgnacyjne nie są skomplikowane. W okresie kwitnienia usuwamy przekwitłe kwiaty i łodygi. Nie należy ścinać zdrowych liści ani latem, ani na jesieni, lecz dopiero wczesną wiosną. Zalecane jest dwukrotne zasilanie nawozami roślin latem. Dla obfitego kwitnienia, po 3-4 latach karpy kosaćców wymagają przesadzenia. Kosaćce bródkowe są w większości całkowicie zimotrwałe. Dekoracyjne, ciemnozielone liście ma również irys syberyjski. Odmiany ogrodowe mogą mieć kwiaty białe, niebieskie lub fioletowe. Rośliny tworzą zwarte kępy. Gatunek ten nadaje się do obsadzania miejsc cienistych oraz wilgotnych. Jest byliną trwałą i łatwo przystosowuje się do różnych warunków siedliskowych.

Co to za nowe składy (2)
Tydzień temu pisaliśmy o nowych przepisach wprowadzających pojęcie składu podatkowego. Dziś ciąg dalszy tematyki, a mianowicie o nowym systemie poboru akcyzy w tzw. procedurze zawieszonej. Nowy system poboru akcyzy w tzw. procedurze zawieszonej to jedno z najważniejszych rozwiązań, jakie wprowadziła ustawa o podatku akcyzowym. Aby z niego skorzystać, producenci paliw, papierosów i napojów alkoholowych (wyrobów zharmonizowanych) muszą posiadać status składu podatkowego, o czym pisaliśmy w poprzednim odcinku. Prowadzenie takiego składu jest bowiem niezbędnym warunkiem do produkcji i wysyłki wyrobów z zawieszoną akcyzą. Zawieszenie oznacza, że zapłata podatku akcyzowego jest przesuwana w czasie. Generalnie, obowiązek zapłaty akcyzy powstaje w dniu wyprowadzenia zharmonizowanych wyrobów akcyzowych ze składu podatkowego i wprowadzenia ich do konsumpcji, jednak nie później jak 25 dni po dniu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Aby przedsiębiorca skorzystał z zawieszonej akcyzy, musi również - oprócz prowadzenia składu podatkowego - złożyć zabezpieczenie akcyzowe, na czas oznaczony lub nieoznaczony. Funkcjonują dwa rodzaje zabezpieczeń – generalne i ryczałtowe. Generalne musi w całości zapewnić pokrycie kwoty wynikającej z zobowiązania podatkowego (tzn. pokryć całą kwotę zawieszonej akcyzy). Natomiast ryczałtowe jest w wysokości równej 10-dniowemu zobowiązaniu podatkowemu za ostatnie sześć miesięcy przed złożeniem wniosku przez przedsiębiorcę. Zarówno zabezpieczenie generalne, jak i ryczałtowe jest ustalane decyzją przez naczelnika urzędu celnego, w zależności od wielkości produkcji danego podatnika. Prowadzący skład podatkowy może ubiegać się o całkowite zwolnienie ze złożenia zabezpieczenia. Taka ulga będzie jednak dostępna dla tych, którzy spełnią określone warunki tj. mają swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium RP, ich sytuacja finansowa i majątek zapewnia wywiązywanie się z zobowiązań podatkowych, nie naruszyli przepisów prawa celnego lub podatkowego przez ostatnie 3 lata oraz prowadzą działalność gospodarczą w zakresie wyrobów akcyzowych od co najmniej roku przed wejściem w życie ustawy akcyzowej (przed 1 marca br.). W następnym numerze o sposobie rozliczania akcyzy dla przedsiębiorców zajmujących się dystrybucją gazu.

Akcyzą w gaz
Jak wyglądają po 1 maja zasady rozliczania akcyzy przez przedsiębiorstwa zajmujące się dystrybucją gazu? Eugeniusz W. Ustawa z 23 stycznia 2004 roku o podatku akcyzowym oraz przepisy wykonawcze do niej wprowadzają nowe uregulowania dotyczące obrotu gazem: - gaz stał się produktem akcyzowym zharmonizowanym (tak jak inne paliwa, papierosy i napoje alkoholowe); - wzrosła stawka podatku akcyzowego dla gazu służącego do napędu pojazdów samochodowych i wynosi 630 zł za 1000 kg (pozostały gaz przeznaczony np. do napełniania butli lub ogrzewania mieszkań jest zwolniony od akcyzy); - nastąpiła zmiana momentu powstania obowiązku podatkowego. Podatnikiem podatku akcyzowego są przede wszystkim producenci gazu (zgodnie z ustawą producentem jest: także podmiot, który dokonuje rozlewu gazu płynnego), importerzy lub podmioty dokonujące nabycia wewnątrz wspólnoty unijnej. W związku ze zmianą przepisów doszło więc do sytuacji, w której od gazu nie został zapłacony podatek akcyzowy, gaz nie został również wprowadzony do procedury zawieszenia poboru podatku akcyzowego po 1 maja br. W powyższej sytuacji podatnikiem podatku akcyzowego będzie podmiot nabywający lub posiadający wyroby akcyzowe, od których nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości. Przykładowo, podatnikami będą podmioty prowadzące stacje paliw sprzedające gaz płynny oraz stacje gazu płynnego, jeżeli posiadają zapasy gazu płynnego nabyte przed 1 maja, od których nie został zapłacony podatek akcyzowy na wcześniejszym etapie obrotu. Ogólną zasadą jest to, że podatnicy podatku akcyzowego są obowiązani do obliczania i zapłaty akcyzy (na rachunek właściwej izby celnej), za okresy miesięczne, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po tym, w którym powstał obowiązek podatkowy. Natomiast w przypadku wyrobów akcyzowych zharmonizowanych (np. gazu), podatnicy są również obowiązani do obliczania i zapłaty akcyzy wstępnie za okresy dzienne, nie później niż 25 dni po powstaniu obowiązku podatkowego. Wpłaty dzienne są uwzględniane przy rozliczeniu akcyzy za dany miesiąc. Tak więc stacje paliw sprzedające gaz płynny oraz stacje gazu płynnego posiadające zapasy po 1 maja, powinny zapłacić podatek akcyzowy i złożyć rozliczenie według tych zasad. Po rozliczeniu się z zapasów, przestają być podatnikami podatku akcyzowego i mogą się wyrejestrować. W następnym numerze o egzaminach uzupełniających z podatku akcyzowego dla agentów celnych.

Jak podlewać rośliny?
JAK PODLEWAĆ ROŚLINY Zimno i skąpe opady deszczu w maju i na początku czerwca sprawiły, że roślinom płytko korzeniącym się brakuje wody. Małe, krótkotrwałe deszcze w słoneczne dni wyparowują z powierzchni gleby i roślin w ciągu kilku godzin. Braki naturalnych opadów staramy się zastąpić przez podlewanie roślin. Najwięcej błędów robi się właśnie w tym zakresie. Zazwyczaj nawilża się grządki często (nawet codziennie), lecz zbyt płytko. Nawilżenie gleby na głębokość 1-2 cm sprawia, że rośliny nie mogą w pełni jej wykorzystać, ponieważ ich korzenie są głębiej i większość wody szybko odparuje z gleby. Takie podlewanie, zwłaszcza wieczorem nie pomaga roślinom. Częste podlewanie powoduje deformację korzeni, wyrasta dużo drobnych korzeni przy powierzchni gleby i rośliny nie korzystają w pełni ze zgromadzonych w glebie substancji pokarmowych. Płytkie podlewanie wydelikaca rośliny i uzależnia je od ciągłego podlewania. Poszczególne gatunki roślin mają korzenie rozłożone na różnych głębokościach. Badania naukowe wskazują, że najwięcej chłonnych, aktywnych korzeni roślin znajduje się w połowie licząc od góry głębokości całego systemu. Zatem wystarczy tak podlewać, aby woda docierała do korzeni chłonnych. Racjonalne podlewanie powinno uwzględnić następujące głębokości zwilżenia gleby roślin wyrośniętych: rośliny płytko korzeniące się (sałata, rzodkiewka) nawilżamy na głębokość 10-15 cm, rośliny średnio-głęboko korzeniące się (większość warzyw i truskawki) nawilżamy na głębokość 15-22 cm rośliny głęboko korzeniące się (krzewy i drzewa owocowe oraz ozdobne rośliny wieloletnie) nawilżamy na głębokość 25-35 cm. Aby uzyskać takie głębokości zwilżenia (10-25 l wody na 1 m) przy ręcznym donoszeniu wody jest trudne do osiągnięcia. Ściółkowanie gleby i jej wzruszanie zmniejsza częściowo straty wody, ale nie zwiększa jej zapasów. Jak często podlewać rośliny? Przyjmijmy zasadę: lepiej nawadniać rzadziej a głębiej, niż często a płytko. W okresach bezdeszczowych dobrze jest rośliny nawadniać raz na tydzień : 5-20 l/m˛ warzywnika, 5-10 l/ krzew oraz 10-20 l/drzewo/. Podlewanie jest dla roślin zabiegiem sztucznym i nie powinniśmy doprowadzać do szoku termicznego oraz strat wody w wyniku fizycznego parowania - nie podlewamy między godziną 10 a 16. ZWALCZANIE SZKODNIKÓW Jeżeli na różach pojawiły się mszyce, zawalczmy je preparatami: Pirimor, Confidor, Mospilan. Skoczka różanego skutecznie zwalcza Decis. Groźne w tym sezonie okazały się dla róż gruntowych zwójki (pojedyncze liście zrolowane wzdłuż nerwu głównego, albo sprzędzione po kilka razem), nimułka różana (liście rolowane wzdłuż nerwu głównego) i bruzdownica pędówka (larwy drążą korytarz w rdzeniu najmłodszych pędów, powodując ich więdnięcie i zamieranie). Po zauważeniu pierwszych objawów porażone pędy usuwamy i niszczymy lub opryskujemy krzewy do końca lipca, co 14 dni Owadofosem. W czerwcu przędziorki są niebezpieczne dla świerków, szczególnie karłowych, opryskujemy je stosując: Talstar, Neoron lub Magus. ODPORNE NA SUSZĘ Zaczyna się pora wysiewu roślin dwuletnich. Na rozsadniku wysiewamy: bratki, stokrotki, niezapominajki, goździki brodate. Od razu na miejsca stałe możemy wysiewać dzwonki ogrodowe, naparstnice i malwy. Aby ustrzec się przed pracochłonnym pikowaniem, stosuje się rzadki siew rzutowy lub rzędowy. Zamiast walczyć z suszą i słabą glebą możemy wybrać rośliny, które lubią takie warunki. Roślin odpornych na suszę jest sporo. Idealne na miejsca suche i jałowe, to rojniki, rozchodniki i macierzanki. Są bardzo żywotne i łatwo rozmnaża się je przez podział roślin matecznych. Rojniki wytrzymują dłuższe okresy suszy. Rozety nie zwiędną nawet przez tydzień przetrzymywane bez podłoża i wody. Zadawalają się bardzo ubogą, nawet piaszczystą glebą. Nie możemy dopuścić, by stanowisko z rojnikami opanowały chwasty lub mech. Pozostawione w tym samym miejscu ponad dwa lata rojniki tracą wigor i urodę, nadmiernie się zagęszczają – wówczas trzeba je rozsadzać. Sadzimy je głównie na skalniakach i w szczelinach murków oporowych, a także jako rośliny okrywowe lub obwódkowe.

PRAWO PRACY - PRAWO CYWILNE
Czy z najniższego wynagrodzenia komornik może dokonywać potrącenia na rzecz wierzyciela, który wystąpił o wszczęcie postępowania egzekucyjnego? Radosław H. (Parczew) Zagadnienie związane z egzekucją należności z wynagrodzenia za pracę regulują przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 880 i następne), oraz przepisy kodeksu pracy (art. 87-91), które określają zakres możliwych potrąceń z wynagrodzenia pracowniczego oraz innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy. Art. 87 par. 6 kodeksu pracy zezwala Radzie Ministrów na określenie w drodze rozporządzenia, kwoty wynagrodzenia wolnej od potrąceń sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych, zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi oraz kar pieniężnych kreślonych w art. 108 kodeksu pracy. Rozporządzenie to zostało wydane przez Radę Ministrów w dniu 6.12.1977 r. i dotyczy kwot wynagrodzenia za pracę wolnych od potrąceń z innych tytułów niż świadczenia alimentacyjne. Określano w nim, że wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości: - najniższego wynagrodzenia za pracę (obecnie jest to kwota 800 zł brutto), przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych - przy potrąceniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne; - 75 proc. wynagrodzenia wskazanego powyżej przy potrąceniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi; - 90 proc. wynagrodzenia wskazanego powyżej przy potrącaniu kar pieniężnych przewidzianych w art. 108 kodeksu pracy.

PRAWO RODZINNE
Ojciec mojej nieślubnej córki chciałby ją uznać formalnie jako własne dziecko. Jak powinien to załatwić i czy potrzebna jest do tego moja zgoda? Mirosława W. (Łuków) W świetle obowiązujących przepisów uznanie dziecka może nastąpić przez złożenie oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed sądem opiekuńczym. W sytuacji wyjątkowej można to zrobić również przed notariuszem, ale w okolicznościach szczególnych, np. niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio życiu ojca, lub dziecka. Zgoda matki dziecka jest wymagana zarówno wtedy, gdy dziecko jest dopiero poczęte albo małoletnie, jak też wtedy, gdy dziecko jest pełnoletnie. W drugim przypadku wymagana jest również zgoda dziecka. Powyższą problematykę regulują przepisy zawarte w art. 75-83 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

PRAWO PRACY
Kiedy pracownik może otrzymać ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop? Paweł M. (Łosice) W ściśle określonych sytuacjach pracownik może otrzymać za niewykorzystany urlop ekwiwalent w gotówce. W myśl art. 171 kodeksu pracy pracodawca może takie świadczenie wypłacić w przypadku, gdy pracownik nie wykorzystał całości lub części przysługującego mu urlopu z następujących powodów: - rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy: nie ma jednak obowiązku wypłaty ekwiwalentu pieniężnego jeżeli strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę, zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy; - powołania do zasadniczej okresowej lub zawodowej służby wojskowej, do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego lub do odbycia przeszkolenia wojskowego trwającego dłużej niż 3 miesiące; - skierowania do pracy za granicą, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Należy wiedzieć, że powyższego katalogu nie można rozszerzać ani zawężać. Ekwiwalent pieniężny powinien być wypłacony w dniu nabycia do niego uprawnień. Oznacza to, że dniem wypłaty ekwiwalentu staje się ostatni dzień zatrudnienia, czyli dzień rozwiązania umowy o pracę lub powołania do wojska. Niedotrzymanie terminu wypłaty powoduje konieczność wypłacenia odsetek z tytułu zwłoki w realizacji należności. Sąd Najwyższy 12.05.1996 r. (sygn. akt. IPK N34/96 OSNAPiUS z 1997 r. Nr 13 poz. 237) stwierdził, że roszczenie o ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop, bez względu na to czy chodzi o urlop bieżący czy też zaległy, staje się wymagalne w dniu rozwiązania stosunku pracy. W przypadku, gdy następuje to po ogłoszeniu upadłości pracodawcy, a wierzytelność ta nie została z urzędu uwzględniona w projekcie listy wierzytelności, na podstawie art. 7 a ustęp 5 ustawy z dnia 28.12.1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikiem stosunku pracy, pracownik może jej dochodzić w drodze procesu sądowego.

VAT-a do jedzenia
Przez dwa dni w polskich szkołach, tych które zdążyły zdać sobie sprawę z zagrożenia, zapanowała panika. W myśl wykładni Ministerstwa Finansów, zgodnie z ustawą VAT obowiązującą od 1 maja, stołówki prowadzone przez szkoły musiałyby od wydawanych obiadów odprowadzać podatek VAT. Rzecz zasygnalizowała Gazeta Wyborcza. Minister edukacji właśnie od niej dowiedział się o sprawie. Zapowiedział jakieś działania. Lubelski kurator oświaty Waldemar Godlewski został z kolei poinformowany o tym przez Słowo Podlasia. Wyraził swoje zaniepokojenie, przyznając iż powszechnie wiadomo, że dla wielu dzieci, obiad w szkole jest jedynym ciepłym posiłkiem w ciągu dnia, nierzadko pierwszym. Wprowadzony VAT spowoduje, że być może dostęp części uczniów do takich posiłków się pogorszy. Dodał jednak, że przede wszystkim rozwiązaniem tego problemu powinny zająć się samorządy, czyli organy prowadzące szkoły. W urzędach skarbowych, na pytanie jak zamierzają się odnieść do sprawy, uzyskaliśmy odpowiedzi, że tu nie może być stosowana żadna własna interpretacja. Jest obowiązek zapłaty VAT z mocy ustawy, to urząd musi go wyegzekwować. Sprawy społeczne są domeną innej sfery administracji publicznej. Zbiorowe żywienie uczniów w szkołach, pomijając wątek fiskalny, przyjmuje bardzo wiele kształtów. Na przykład typowa stołówka, wydająca dużą ilość obiadów jest prowadzona w Szkole Podstawowej nr 5 w Łukowie. Na 979 wszystkich uczniów, z jej usług korzysta średnio czterystu. Dla jednej trzeciej z nich koszty posiłków, w zależności od miejsca zamieszkania, refunduje GOPS albo MOPS. Ale to dotyczy tych najbiedniejszych, którzy sami się o to zwrócą, albo zostaną wskazani przez nauczycieli, mających przecież najlepsze rozeznanie. W stołówce można zjeść obiad za 1,70 zł lub tylko zupę za 50 groszy. Jak zapewnia zastępca dyrektora szkoły Iwona Kmieć, wbrew pozorom są to kwoty wystarczające na ich przygotowanie. Oczywiście pod warunkiem, że personel będzie tak zaradny jak dotychczas i zakup surowców będzie się odbywał u źródeł naprawdę najtańszych. Poza tym, poniedziałki i piątki są dniami bezmięsnymi. Zdarzają się nawet nadwyżki finansowe i raz na jakiś czas młodzi biesiadnicy otrzymują dodatki w postaci czekolady lub jogurtu. Wprowadzenie VAT na szkolne obiady zdaniem pani dyrektor - uderzy w najbiedniejszych. W kotle będzie mniej porcji do wydania. Podobne obawy ma Grażyna Sawczuk, kierująca Szkołą Podstawową w Kobylanach, w gminie Kornica. Tam prowadzona jest stołówka, która przygotowuje tylko zupy. Uczniowie mogą je otrzymywać płacąc miesięcznie po 10 złotych. Ale rodzice muszą jeszcze przekazywać szkole w postaci darów ziemniaki, warzywa i inne produkty. To razem wystarcza na przygotowanie jedzenia. Społeczność szkolna uznała też za stosowne otoczyć opieką ludzi samotnych, starych, często już nieporadnych. One to, już bez obowiązku dostarczania surowców, wpłacając 15 złotych miesięcznie otrzymują zupy. Na 109 dzieci uczących się w szkole, z posiłków korzysta prawie sto. Dyrektor Sawczuk ma jednak nadzieję, że ten VAT to jakieś nieporozumienie. A jak nie, to trzeba będzie szukać sposobu na jego ominięcie. I wcale nie chodzi o szwindel wobec swego państwa, ale o dobro dzieci. W drugich Kobylanach, tych koło Terespola, sytuacja jest zupełnie inna. Tu szkolną stołówkę prowadzi prywatna firma. Ona wszelkie swoje koszty i przychody już rozlicza z uwzględnieniem VAT. Agnieszka Drab, szefowa firmy, prowadzi restaurację, ale stołówka, czy raczej dzierżawiona kuchnia, jest dla niej najważniejszym miejscem działalności. Przygotowane tu obiady są rozwożone także do innych szkół – w Małaszewiczach i Neplach. W samych Kobylanach z pełnego wyżywienia korzysta 70 uczniów. Jeden pełny obiad kosztuje 2,70 zł. Najbiedniejsi otrzymują refundację z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. W maleńkiej Szkole Podstawowej w Stoczku, nieopodal Radzynia Podlaskiego, razem z zerówką uczy się około 40 dzieci. Tu nie ma stołówki, bo i potencjał nie ten. Ale robi się wszystko, by nikt nie był głodny. Codziennie dla dzieci przygotowywane są kanapki i herbata. Jak mówi Zofia Gontarz, szkolna woźna, zakupy robi zatrudniony tu personel. Potem wszystko jest wspólnie rozliczane. Za ubiegły miesiąc koszt takiego żywienia wyniósł po 12 złotych. Ale szkołę wspierają życzliwi. Choćby zaprzyjaźnieni franciszkanie. Z miejscowego prowincjatu często dostarczają napoje i konserwy. – Przede wszystkim robimy co można, żeby było jak najtaniej – zapewnia pani Zofia. Na drugi dzień po ukazaniu się niepokojącego szkoły komunikatu ministerstwa, Główny Urząd Statystyczny, który jest upoważniony do klasyfikowania wyrobów i usług podlegających konkretnej stawce VAT, uznał iż stołówki, które są prowadzone przez szkoły, nie mają obowiązku go płacić. Tak więc VAT ich nie podroży, najwyżej jakieś inne względy.

Po co ten egzamin?
Jestem agentem celnym i słyszałem, że powinienem zdać jakiś dodatkowy egzamin, aby móc występować przed organami podatkowymi. Czy zdanie tego egzaminu jest konieczne? Ryszard B. Jeden z zapisów, konkretnie artykuł 17, ustawy o podatku akcyzowym (z 23.01.2004 r.) wywołał wiele kontrowersji. Nakłada on bowiem na agentów celnych obowiązek zdania egzaminu uzupełniającego z przepisów dotyczących poboru akcyzy. Zgodnie z tym artykułem, w przypadkach, gdy postępowanie dotyczy towaru związanego z działalnością gospodarczą, pełnomocnikiem podatnika w postępowaniach w zakresie akcyzy prowadzonych przed organami podatkowymi może być wyłącznie: pracownik podatnika, agent celny, adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy. Tyle, że agent celny musi mieć zdany egzamin uzupełniający w zakresie przepisów o poborze akcyzy (art. 17, ust. 2). Szczegółowe zasady przeprowadzania egzaminu określone zostały w rozporządzeniu ministra finansów z 9 kwietnia. Zgodnie z nim, egzamin składa się z dwóch części. Pierwsza, w formie testu, składa się z 50 pytań z podatku akcyzowego, w szczególności ze: sposobu obliczania akcyzy, obrotu wyrobami akcyzowymi, zwolnień, zabezpieczeń akcyzowych itp. Test trwa nie dłużej niż 75 minut, a na pozytywną ocenę wystarczy prawidłowo odpowiedzieć na co najmniej 40 pytań. Część druga jest bardziej praktyczna i polega na wypełnieniu administracyjnego dokumentu towarzyszącego i uproszczonego dokumentu towarzyszącego, jak również deklaracji podatkowych i innych dokumentów związanych z podatkiem akcyzowym. Trwa nie dłużej niż 90 minut, a jej zaliczenie gwarantuje tylko bezbłędne wypełnienie dokumentów. Opłata za egzamin równa się 20 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, z kwartału przed złożeniem wniosku o przystąpienie do egzaminu (ogłasza je prezes GUS). Planowany termin egzaminu uzupełniającego przewidziany jest na koniec lipca (informacja z Ministerstwa Finansów). Szczegóły m.in. na stronie internetowej MF – www.mofnet.gov.pl W następnym wydaniu o numerze akcyzowym, który nadaje się podatnikom podatku akcyzowego.

Na działce i ogrodzie
Aby uzyskać duże owoce trzeba przerzedzać zawiązki owocowe. Część zawiązków samoczynnie opada, jednak przy obfitym kwitnieniu pozostaje ich zbyt wiele. Odmiany letnie jabłoni przerywamy ręcznie, pozostawiając na gałęziach centralnie osadzone, dorodne zawiązki na krótkopędzie w odległości 15-20 cm od siebie (rozpiętość dłoni), odmiany zimowe oraz grusze, co 10-15 cm. U odmian wielkoowocowych zostawiamy w gronie nie więcej niż 2-3 jabłka, u odmian drobnoowocowych zostawiamy na krótkopędzie jeden najdorodniejszy zawiązek. Na 1m2 bieżącym śliw pozostawiamy około 150 zawiązków (co 10 cm pojedyncze owoce). Owoce zrywamy pozostawiając szypułki. Po pewnym czasie szypułki odpadną same. Ze względu na dużą pracochłonność, zabieg ten zaleca się przeprowadzać u jabłoni odmian jesiennych i zimowych dopiero po opadzie czerwcowym, kiedy już wiadomo ile zawiązków pozostało na drzewie. Szkodniki truskawek i wiśni Dojrzewają wczesne odmiany truskawek i poziomki. Aby owoce jak najdłużej zachowały świeżość, należy zbierać je w godzinach porannych, gdy są jędrne. Zapotrzebowanie na wodę u truskawek wzrasta przed kwitnieniem. W tym sezonie z powodu małej ilości opadów deszczu obserwuje się dużo roślin więdnących i zamierających. Przyczyn jest co najmniej trzy. W celu uniknięcia w przyszłości chorób systemu korzeniowego (najpierw zamierają liście brzegowe, najstarsze, a na końcu najmłodsze), nie należy sadzić truskawek po truskawkach, malinach czy pomidorach (nie wcześniej niż po 4 latach), korzystać ze zdrowego materiału nasadzeniowego i tylko odmian odpornych. Na lekkich glebach występują niedobory wilgoci i mogą też występować niedobory potasu, objawiające się brunatnieniem brzegów blaszek liściowych najstarszych liści i w końcu zamieraniem całych roślin. Na niektórych działkach znaczne szkody mogą też powodować pędraki, drutowce i opuchlaki. Tylko z młodych upraw uzyskujemy dorodne owoce, dlatego uprawa truskawek na grządce powinna się kończyć po trzech latach. Jeżeli na naszych wiśniach zasychają całe pędy (porażone brunatną zgnilizną drzew pestkowych), należy je jak najszybciej wyciąć do zdrowego miejsca. Z rabat wykopujemy cebule tulipanów. Powinniśmy robić to corocznie, gdyż pozostawione na rok następny zagęszczają się bardzo i po kilku latach słabiej kwitną. Cebule wykopujemy, gdy liście nie są jeszcze całkowicie zaschnięte, a 1/3 łuski jest już brązowa. Wykopane cebule suszymy w ciepłym, zacienionym i przewiewnym miejscu. Liliowce Określane jako „rośliny dla leniwych”, wystarczy tylko posadzić. Dzięki niesłychanej żywotności nie uschną w najgorsze upały i nie chorują tak jak np. lilie. Odmiany zimotrwałe nie wymarzną nawet w najbardziej mroźne zimy. Liliowce ogrodowe różnią się między sobą wysokością (od 30 do 120 cm), terminem kwitnienia (od maja do września), a przede wszystkim kwiatami, o różnej wielkości i barwie: od prawie białej, poprzez żółtą, pomarańczową, różową i fioletową aż po bordową i rudobrązową. Wszystkie przypominają kształtem kwiaty lilii i żyją krótko – zwykle jeden dzień, przez wiele miesięcy jednak rozwijają się nowe. Kwiaty wielu odmian mają przyjemny zapach. Ozdobą liliowców są również długie, lancetowate liście, które tworzą gęste kępy i doskonałe tło dla innych roślin. Mogą rosnąć w słońcu lub półcieniu. Liliowce wymagają żyznej gleby, ale znoszą również gorsze warunki. Kłącza liliowców powinny być sadzone na głębokości do 5 cm i w rozstawie około 30-60 cm. Najlepiej rozwijają się egzemplarze sadzone we wrześniu lub wczesną wiosną. Trawniki i rośliny okrywowe Trawy potrzebują dużo słońca i żyznego podłoża. Poza tym trzeba im poświęcić dużo czasu i pieniędzy na ich systematyczne koszenie i podlewanie. A może krzewy zamiast trawnika? W niektórych miejscach ogrodu trawnik możemy przecież zastąpić roślinami okrywowymi. Określenie rośliny okrywowe obejmuje niskie krzewy, krzewinki, pnącza lub byliny, które sadzi się w celu szybkiego uzyskania zwartej okrywy, chroniącej glebę przed zachwaszczeniem lub erozją. Rośliny sadzi się po kilka sztuk na metr kwadratowy, w zależności od gatunku. Po 2-3 latach zwykle zakrywają cały teren. Szczególnie przydatne są w miejscach zacienionych, gdzie trudno utrzymać trawnik.

Załatwianie spraw w urzędzie
<>bZ Ordynacji podatkowej wynika, że izby i urzędy skarbowe załatwiając interesantów, powinny to czynić zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, z poszanowaniem ogólnie obowiązujących zasad praworządności, terminowości i prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie. Interesant ma mieć zapewnioną możliwość czynnego udziału na każdym etapie postępowania oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy. Załatwianie interesantów Pracownicy urzędów skarbowych są poinstruowani, by przyjmowali interesantów bez zbędnej zwłoki i udzielali im uprzejmych i wyczerpujących informacji. Ale nie mogą przy tym przekroczyć przepisów prawa podatkowego i tajemnicy służbowej. Jeśli możliwość załatwienia konkretnej sprawy przekracza kompetencje pracownika, powinien o tym poinformować interesanta i skierować go do właściwej osoby. Pracownicy mogą udzielać informacji przez telefon, ale tylko kiedy mają pewność, że jest to osoba będąca stroną postępowania. Nie można żądać od interesanta zaświadczeń i dokumentów na potwierdzenie danych już zawartych w ewidencji, rejestrach czy innych materiałach, jakie są w posiadaniu urzędu. Czas załatwiania Jeśli sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania urzędowego, powinno ono nastąpić niezwłocznie. Dopuszczalny jest jednak termin jednego miesiąca. Jeśli sprawa ma charakter bardzo skomplikowany, czas jej rozstrzygnięcia może być wydłużony, ale nie więcej niż do dwóch miesięcy. Natychmiast powinny być załatwione sprawy, do których rozstrzygnięcia wystarczają dowody (materiały) przedstawione przez stronę, albo świadczą o tym fakty i dowody będące w dyspozycji urzędu skarbowego. Jeśli sprawa nie zostaje załatwiona we właściwym terminie, urząd ma obowiązek zawiadomić interesanta o przyczynach, musi przy tym podać nowy termin załatwienia sprawy. Odwołanie Odwołanie od decyzji urzędu skarbowego wnosić należy do naczelnika urzędu lub do izby skarbowej, ale za pośrednictwem swojego urzędu. W treści odwołania należy napisać na czym polega problem (roszczenie), podać swoje imię i nazwisko oraz adres. Pismo należy wysłać pocztą lub dostarczyć do sekretariatu urzędu skarbowego. Stamtąd trafi ono do naczelnika, który przekaże je dalej do rozpatrzenia przez właściwą komórkę urzędu lub prześle do izby skarbowej. Jeśli odwołanie dotyczy więcej niż jednej sprawy, oryginał pisma zostanie skierowany do tej komórki organizacyjnej, której załatwi sprawę ostateczne; kopie do tych, które muszą w pozostałych sprawach zająć stanowisko. Zainteresowany otrzyma odpowiedź w formie pisemnej.

W sprawach skarg i wniosków
BIAŁA PODLASKA - Skargi i wnioski dotyczące działalności Urzędu Skarbowego przyjmuje naczelnik w godzinach pracy urzędu, tj. w poniedziałki i czwartki od godz. 8.15 do godz. 15.45; we wtorki, środy i piątki od godz. 8 do 15. W razie jego nieobecności przyjmuje wyznaczony zastępca. Jeśli żaden z nich nie jest obecny, czynią to wyznaczeni kierownicy którejś z komórek organizacyjnych. Skargi i wnioski mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie lub za pomocą dalekopisu, telefaksu, poczty elektronicznej, a także ustnie do protokołu. Jeśli jednak nie będą zawierały imienia i nazwiska (nazwy) ani adresu składającego je, nie zostaną rozpatrzone. ŁOSICE - Naczelnik US przyjmuje w każdą środę, w godz. 7.30-13.00. Jeśli środa jest dniem wolnym od pracy, w takich samych godzinach w pierwszy dzień roboczy bezpośrednio po niej. Przyjmowanie interesantów odbywa się także w sekretariacie urzędu w dni robocze w godz. 7.30-15.30. ŁUKÓW - Tu interesanci mogą zgłaszać się w poniedziałki w godz. 12 – 16. PARCZEW - Przyjmowanie interesantów odbywa się w czwartki w godz. 8 – 16. RADZYŃ PODLASKI - Przyjmowanie interesantów we wtorki w godz. 8 – 14.

Gdzie po zaświadczenie
W bialskim Urzędzie Skarbowym przyjmowanie wniosków o wydanie zaświadczeń o dochodach, przychodach, o prowadzeniu działalności gospodarczej oraz o zaległościach podatkowych i nie zaleganiu z tytułu podatków odbywa się na sali obsługi, przy stanowiskach nr 3 i 5. Wydawanie zaświadczeń: * o dochodach, przychodach, prowadzeniu działalności gospodarczej przy stanowisku nr 5; * o niezaleganiu z podatkami przy stanowisku nr 16 (jest to kasa urzędu). Zaświadczenia wydawane są w poniedziałki i czwartki w godz. od 14.30 do 15.45, zaś we wtorki, środy i piątki od 11 do 14. Minimalny czas od złożenia wniosku do wydania zaświadczenia wynosi dwa dni.

PRAWO ADMINISTRACYJNE
Wybieram się na wczasy do miejscowości o szczególnych walorach uzdrowiskowych. Zapytuję czy w świetle obowiązujących przepisów prawa będę musiał uiścić opłatę klimatyczną? Ireneusz C. (Łuków) Tak. Wybierając się do miejscowości uzdrowiskowej o odpowiednich walorach klimatycznych czy krajobrazowych autor listu będzie zobowiązany do uiszczenia stosownej opłaty za pobyt trwający dłużej niż 1 doba. Opłata dotyczy tych osób, które przebywają w danej miejscowości w celach wypoczynkowych, zdrowotnych, szkoleniowych lub turystycznych. Z opłaty tej zwolnieni byli do niedawna pacjenci w szpitalach, kuracjusze w sanatoriach i uzdrowiskach, obecnie nie uiszczają jej jedynie pacjenci leczący się w szpitalach. Nie płacą też m.in. osoby niewidome i ich przewodnicy. Wolne są od opłat za pobyt w tych miejscowościach grupy dzieci i młodzieży szkolnej.

PRAWO PRACY
Kiedy i komu przysługują świadczenia z tytułu renty socjalnej? Roman D. (Parczew) Od 1 października 2003 r. renty socjalne są przyznawane i wypłacane przez zakład ubezpieczeń społecznych. Taka renta przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, do którego doszło: - przed ukończeniem 18 roku życia; - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej przed ukończeniem 25 roku życia; - w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej. W myśl przepisów emerytalno-rentowych całkowicie niezdolna do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Ustalenie całkowitej niezdolności do pracy należy do kompetencji lekarza orzecznika ZUS. Orzecznik zdecyduje czy stan zdrowia osoby ubiegającej się o rentę socjalną jest wystarczającym uzasadnieniem.

PRAWO ADMINISTRACYJNE
Kiedy może być wznowione postępowanie administracyjne? Zofia D. (Łosice) Postępowanie administracyjne może być wznowione z urzędu lub na żądanie strony, tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. I. W sprawie zakończonej decyzją ostateczną należy wznowić postępowanie jeżeli: - dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; - decyzja została wydana w wyniku przestępstwa; - decyzja została wydana przez pracownika lub organ, który podlega wyłączeniu ze sprawy; - strona nie brała udziału w sprawie bez własnej winy; - wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe okoliczności lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, jednakże nieznane organowi; - decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu; - zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji; - decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. II. Wznowienia postępowania można zażądać również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. III. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie 1 miesiąca licząc od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania. IV. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Odmowa wznowienia postępowania winna mieć formę decyzji, od której można się odwołać. V. Organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania powinien wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli uzna, że okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. VI. Jeżeli strona poniosła szkodę na skutek wydania decyzji dotkniętej wymienionymi na wstępie wadami, to zgodnie z treścią art. 153 kodeksu postępowania administracyjnego, przysługuje jej roszczenie odszkodowawcze. Odszkodowanie będzie przysługiwało, gdy we wznowionym postępowaniu organ administracji uchyli dotychczasową decyzję i na nowo rozstrzygnie o istocie sprawy, jak i wtedy, gdy organ wyda decyzję stwierdzającą naruszenie prawa, jednak bez możliwości uchylenia wadliwej decyzji. VII. Strona może dochodzić swoich roszczeń bezpośrednio w postępowaniu przed sądem powszechnym, w trybie określonym przepisami kodeksu postępowania cywilnego, i o tym strona winna być pouczona.

Na działce i ogrodzie
Różane krzewy Podobno, by ogród stał się doskonały, trzeba w nim posadzić chociaż jeden krzew róży. Na każdej działce, czy małym ogrodzie zmieści się na pewno róża pnąca. Róże pnące nie potrzebują tyle miejsca, co róże krzewiaste i takiej troski jak wielkokwiatowe. Choć mówi się o nich róże pnące, botanicy nazywają je pnączami pozornymi, bowiem nie owijają się wokół podpór ani nie mają żadnych organów czepnych. Nie potrafią więc samodzielnie się piąć, jedynie podpierają się o pergole licznymi kolcami. Często mamy problemy z ich przycinaniem w celu zapewnienia obfitego kwitnienia, gdyż różnią się pędami: róże pnące wiotkie (klimbing – Doroty Perkins, Excelsa) i róże pnące sztywne (ramblersy – Coral Down, Flammentanz, Golden Showers, Goldstern, The New Dawn, Super Dorothy, Rosarium Uetersen, Sympathie). Obecnie taki podział jest płynny, bo poprzez krzyżowanie różnice między nimi się zatarły. Niektóre z wymienionych odmian powtarzają kwitnienie. Pozostaje więc nam zapoznanie się z cechami odmiany lub jej obserwacja, jak wypuszcza pędy i kiedy kwitnie. Prowadzenie róż najlepiej zacząć wcześnie, gdy młode i giętkie pędy dają się łatwo kształtować. Pędy prowadzimy skośnie pod kątem 45 stopni. Róże rosnąco pionowo słabiej kwitną. Pamiętajmy o zasadzie, że wiosną kształtujemy główne pędy, a boczne w lecie (po kwitnieniu krzewów pozostawimy 2-4 oczka). Bujnie rosnące krzewy mają duże wymagania pokarmowe, dlatego co 3-4 lata ściółkujemy rozłożonym obornikiem lub kompostem oraz co roku wiosną i w drugiej połowie czerwca zasilamy nawozami mineralnymi dla róż. Nadmiar słońca i susza im nie służy. Róże w ogrodzie powinny mieć odpowiednią oprawę. Pasują do nich solidne drewniane pergole, werandy, altany lub metalowe podpory. Można również pędami oplatać bramki ogrodowe. Zdarza się, że u naszych sąsiadów zachowały się stare, klasyczne odmiany róż, które dziwnym trafem przetrwały dziesiątki lat, dlatego że są bardziej odporne od wielu nowych odmian. W starych ogrodach z pokolenia na pokolenie sadzone były krzewy róży francuskiej, stulistnej lub białej. Zazwyczaj trudno rozpoznać, co to za odmiany. Róże francuskie dorastają do 1-1,2 m wysokości, bez problemu wytrzymują mrozy, dobrze się krzewią i rozrastają dzięki pędom podziemnym, a kwiaty mają pełne oraz pachnące. Na pewno są godne naszej uwagi i w drodze wymiany sadzonek warto je nabyć, gdyż łatwo rozmnażają się z sadzonek korzeniowych. Tam, gdzie róże szlachetne nie dadzą sobie rady, sprawdza się róża pomarszczona, tzw. róża konfiturowa. Nazwano je tak, dlatego że ich płatków używa się do wyrobu konfitur. Owoce są duże, jabłkowatego kształtu, o średnicy około 3 cm, przydatne w przetwórstwie domowym ze względu na aromat oraz dużą zawartość witaminy C i prowitaminy A. Jest ceniona ze względu na długotrwałe kwitnienie (od maja do października), zapach i mięsiste owoce. Nigdy nie choruje na czarną plamistość liści. Odmiana Hansa jest ozdobną odmianą róży pomarszczonej. Jest również odporna na mróz i ma pełne ciemnoróżowe kwiaty. Czerwiec, to okres intensywnego wzrostu wszystkich roślin, dlatego na bieżąco je zasilamy oraz regularnie podlewamy. Najlepiej stosować nawożenie a następnie podlewanie, wtedy nawozy szybciej przenikają do gleby i nie zdążą „spalić” roślin przy zawyżonych dawkach. Dla krzewów i drzew owocowych oraz ozdobnych powinna to być już ostatnia dawka nawozów w tym sezonie. Rabaty bylinowe zdobią dyptamy jesionolistne, nazywane też „gorejącymi krzewami Mojżesza”. Rośliny te mają ciekawą cechę. Otóż na łodygach, szypułkach kwiatowych oraz owocostanach dyptamu znajdują się gruczołki, które zawierają silnie pachnące olejki eteryczne. Przy bezwietrznej i upalnej pogodzie olejki te ulatniają się, tworząc wokół rośliny gęste opary. W naszych warukach klimatycznych samozapłon olejków eterycznych się nie zdarza, ale mogą powodować poparzenia skóry, jeżeli rośliny dotykamy podczas słonecznej pogody. Dyptam jest wieloletnią byliną, łatwą w uprawie. Po przekwitnięciu szybko tworzy owoce, które w sierpniu w upalne dni wylatują z trzaskiem, na kilka metrów. Wysiane nasiona po zbiorze, kiełkują wiosną następnego roku. Dyptam rozmnażany z nasion zakwita w drugim lub trzecim roku. Najlepiej rośnie w miejscach słonecznych i suchych, w ziemi żyznej i zasobnej w wapń. W jednym miejscu może rosnąć nawet 20 lat, nie przemarza. Uprawiane są głównie rośliny o jasnopurpurowych kwiatach, rzadziej o białych.








Co numer akcyzowy ma do składu? Ubiegam się o zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego. Podobno dodatkowo muszę uzyskać numer akcyzowy. Chciałbym dowiedzieć się więcej na ten temat. Grzegorz J. Rzeczywiście, wydanie zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego wiąże się z koniecznością uzyskania numeru akcyzowego. Zgodnie z ustawą o podatku akcyzowym (art. 34) organem, który nadaje numer akcyzowy jest - tak jak w przypadku zezwoleń na składy podatkowe - naczelnik urzędu celnego. Numer akcyzowy składa się z 13 znaków (liter i cyfr). Pierwsze dwa znaki to kod ISO kraju, w którym podatnik uzyskał zezwolenie na prowadzenie składu podatkowego (wszystkie podmioty działające na terenie naszego kraju mają zezwolenie zaczynające się literami PL). Znaki od trzeciego do szóstego są tzw. kodem lokalizacji. Polskie organy celne mają przyporządkowane numery, którymi posługują się w codziennej korespondencji. Izba Celna w Białej Podlaskiej posiada kod 300000. Urzędy celne podległe bialskiej izbie mają odpowiednio kody: Biała Podlaska – 301000, Lublin – 302000 oraz Zamość – 303000. W ramach kodów przydzielonych urzędom celnym występują również rozszerzenia przydzielone oddziałom celnym (np. 301050 – Oddział Celny w Terespolu). Mając na uwadze fakt, że numery akcyzowe przydzielane są na szczeblu urzędów celnych, pierwsze cztery cyfry kodu wskazują na właściwości naczelnika urzędu celnego dla danego składu. Znaki od siódmego do dziesiątego stanowią numer kolejny podatnika. Znak jedenasty określa status podatnika (cyfry: 1 - zarejestrowany handlowiec; 2 - prowadzący skład podatkowy; 3 - skład podatkowy). Znak dwunasty określa grupy wyrobów akcyzowych, w ramach których skład będzie prowadził działalność (cyfry: 1 - alkohole, 2 - wyroby tytoniowe, 3 - alkohole i wyroby tytoniowe, 4 - oleje mineralne, 5 - alkohole i oleje mineralne, 6 - wyroby tytoniowe i oleje mineralne, 7 – alkohole, wyroby tytoniowe i oleje mineralne). Znak trzynasty stanowi cyfrę kontrolną. Przykładowy numer akcyzowy składu podatkowego o treści: PL 30100001317 należy interpretować: Polska, skład podatkowy na terenie działania bialskiego UC, uprawniony do handlu alkoholami. W następnym numerze o zarejestrowanych i niezarejestrowanych handlowcach.

Jakim jestem handlowcem?
Spotkałem się z definicją zarejestrowanego handlowca. Chciałbym wiedzieć, czym różnią się formy prowadzenia działalności jako zarejestrowanego i niezarejestrowanego handlowca? Eugeniusz W. Zarejestrowany handlowiec to podmiot, któremu wydano zezwolenie na nabywanie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych (np. paliwa, gazu, papierosów, napojów alkoholowych) z innego państwa członkowskiego, z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy. Z kolei handlowiec niezarejestrowany różni się od pierwszego tym, iż zezwolenie, o którym mowa wyżej, dotyczy jednorazowego nabycia tychże wyrobów akcyzowych przy „zawieszonej akcyzie”. Organem uprawnionym do wydawania zezwoleń jest właściwy naczelnik urzędu celnego. Uzyskanie takowego wymaga złożenia wniosku przez zainteresowany podmiot. Wniosek musi zawierać dane identyfikacyjne podatnika, jego adres, numer w rejestrze przedsiębiorców, numer identyfikacyjny REGON oraz plan miejsca odbioru i przechowywania wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Ponadto, podmiot ubiegający się o zezwolenie dla zarejestrowanego handlowca musi spełnić warunki: - być podatnikiem podatku od towarów i usług; - być osobą nieskazaną prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, obrotowi gospodarczemu lub skarbowemu; - nie zalegać z cłem, podatkami, składkami na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne; - złożyć zabezpieczenie akcyzowe; - nie mieć cofniętego zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego, koncesji lub zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie wyrobów akcyzowych, ze względu na naruszenie przepisów prawa w okresie ostatnich 3 lat, licząc od dnia złożenia wniosku o wydanie zezwolenia. Podmiot ubiegający się o zezwolenie na prowadzenie działalności jako niezarejestrowany handlowiec nie musi spełniać czwartego z warunków (składać zabezpieczenia akcyzowego). Nie oznacza to jednak, że odbiór wyrobów akcyzowych zharmonizowanych w procedurze zawieszonej akcyzy nie jest zabezpieczony. Jednorazowe zezwolenie na prowadzenie działalności w charakterze niezarejestrowanego handlowca określa rodzaj i wysokość jednorazowego zabezpieczenia. Zarówno zarejestrowany, jak i niezarejestrowany handlowiec nie może magazynować ani wysyłać wyrobów akcyzowych zharmonizowanych z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy. Podstawowe informacje dotyczące wymienionych form prowadzenia działalności są określone w: ustawie z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz rozporządzeniach ministra finansów z 1 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 312) i 23 kwietnia 2004 r. (Dz. U. Nr 89, poz. 848).

Czy muszę się zabezpieczyć?
Planuję rozpocząć działalność gospodarczą jako zarejestrowany handlowiec. Chciałabym dowiedzieć się więcej o zabezpieczeniach akcyzowych. Artur W. Ustawa o podatku akcyzowym wprowadziła nowe pojęcie - zabezpieczenie akcyzowe. Do jego złożenia zobligowani zostali prowadzący składy podatkowe, zarejestrowani handlowcy oraz podmioty nabywające w procedurze zawieszenia poboru akcyzy wyroby akcyzowe zharmonizowane zwolnione z akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Podstawową zasadą przy składaniu zabezpieczenia akcyzowego jest to, by jego wysokość odzwierciedlała ryzyko działania składu podatkowego lub prowadzenia działalności, np. jako zarejestrowany handlowiec. W związku z tym, wysokość zabezpieczenia powinna kształtować się na poziomie kwoty w pełni pokrywającej zobowiązanie podatkowe. Zabezpieczenie akcyzowe może być: - złożone na czas oznaczony lub nieoznaczony; - stosowane w formie zabezpieczenia generalnego lub ryczałtowego; - złożone przez osobę trzecią zamiast podmiotu, od którego jest wymagane złożenie zabezpieczenia akcyzowego, o ile naczelnik urzędu celnego wyrazi na to zgodę. Zabezpieczenie generalne powinno każdorazowo pokrywać w pełnej wysokości kwotę zawieszonego zobowiązania podatkowego. Z uwagi na to, iż zabezpieczenie ryczałtowe nie czyni tego w pełnej wysokości, może być stosowane tylko w przypadku zabezpieczenia zobowiązań powstałych z tytułu produkcji wyrobów akcyzowych w składzie podatkowym prowadzonym przez podmiot. Może ono zostać złożone w formie depozytu w gotówce w walucie polskiej, gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej, czeku potwierdzonego przez krajowy bank wystawcy czeku, weksla lub innego dokumentu mającego wartość płatniczą. Przyjmuje się, że podstawową formą zabezpieczenia akcyzowego jest gwarancja bankowa lub ubezpieczeniowa. Jeżeli podmiot zobowiązany do złożenia zabezpieczenia akcyzowego złoży je z określonym terminem ważności, powinien najpóźniej na miesiąc przed upływem tego terminu udokumentować przedłużenie jego ważności lub złożyć nowe zabezpieczenie. Naczelnik UC odmawia przyjęcia zabezpieczenia, jeżeli stwierdzi, że nie zapewni ono pokrycia w całości kwoty wynikającej z zobowiązania podatkowego. Zabezpieczenie akcyzowe nie może zostać zwrócone, dopóki zobowiązanie podatkowe nie wygaśnie lub nie będzie mogło powstać. W przypadku stosowania procedury zawieszenia poboru akcyzy, zabezpieczenie podlega zwrotowi dopiero po jej zakończeniu i rozliczeniu. Od tych kwot nie przysługują odsetki. W następnym numerze o zwolnieniu z zabezpieczenia akcyzowego. Następne pytania, problemy i wątpliwości dotyczące przepisów celnych prosimy kierować (telefonicznie, pocztą zwykłą lub elektroniczną) na adres redakcji.

Czy muszę się zabezpieczyć? (2)
W poprzednim numerze czytałem o zabezpieczeniach akcyzowych. Wiem, że w grę wchodzą wysokie kwoty. Czy jest w ogóle możliwość zwolnienia ze składania takiego zabezpieczenia i komu ono przysługuje? Zbigniew C. Ustawa o podatku akcyzowym przewiduje zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia akcyzowego, ale po spełnieniu określonych warunków. Dotyczy to podmiotów: prowadzących skład podatkowy i zarazem korzystających z procedury zawieszenia poboru akcyzy oraz nabywających wyroby akcyzowe zharmonizowane zwolnione z akcyzy ze względu na ich przeznaczenie. Zwolnienie może zostać zastosowane jeżeli podmioty te spełniają następujące warunki: - mają swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium kraju; - korzystają z procedury zawieszenia poboru akcyzy co najmniej od roku; - ich sytuacja finansowa i posiadany majątek zapewniają wywiązywanie się z zobowiązań podatkowych; - nie naruszyły w sposób istotny przepisów prawa celnego lub przepisów podatkowych w okresie ostatnich 3 lat; - zobowiązały się do zapłacenia kwoty należnej z tytułu powstania zobowiązania podatkowego. Wniosek o udzielenie zwolnienia należy złożyć wraz ze zgłoszeniem rejestracyjnym podmiotu, REGON i NIP, zaświadczeniem o niezaleganiu z podatkiem i składkami ZUS, a ponadto: - zaświadczeniem (wydanym przez naczelnika US) o nienaruszeniu w sposób istotny przepisów podatkowych w ostatnich 3 latach; - pozytywną opinią o sytuacji finansowej podmiotu, wydaną przez bank prowadzący jego rachunek rozliczeniowy; - oświadczeniem podmiotu o nieprowadzeniu przeciwko niemu postępowania likwidacyjnego, układowego, upadłościowego lub egzekucyjnego; - zobowiązaniem do zapłacenia należnego zobowiązania podatkowego. Zwolnienie może być wydane na okres nie dłuższy niż 2 lata i może być przedłużane na dalsze dwuletnie okresy po złożeniu kolejnych wniosków. Te muszą określać przede wszystkim rodzaj prowadzonej działalności, wielkość planowanych obrotów oraz wysokość kwoty zwolnienia. Zwolnienia z zabezpieczenia akcyzowego nie stosuje się w przypadku procedury zawieszenia poboru akcyzy dla dostaw i nabycia wewnątrzunijnego oraz przemieszczania między składami podatkowymi na terytorium kraju wyrobów akcyzowych zharmonizowanych.

Chcę przemieścić towar
Jak dokumentuje się przemieszczanie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych? Marcin W. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych zharmonizowanych może odbywać się na dwa sposoby: w procedurze zawieszenia poboru akcyzy oraz z zapłaconą akcyzą. W zależności od zastosowanej procedury stosowany jest administracyjny dokument towarzyszący (ADT) lub uproszczony dokument towarzyszący (UDT). Wzory obu dokumentów oraz sposób obiegu dokumentacji określa rozporządzenie ministra finansów z 19 kwietnia br. ADT może być wypełniony wyłącznie przez prowadzącego skład podatkowy. Dokument ten składa się z pięciu kart, z których: karta 0 – przeznaczona jest dla urzędu celnego właściwego dla miejsca wysyłki, karta 1 – przeznaczona jest dla wysyłającego, karta 2 – dla odbiorcy, karta 3 – dla wysyłającego po potwierdzeniu odbioru przesyłki (do celów rozliczenia zawieszonego podatku akcyzowego), karta 4 – dla właściwego organu w miejscu odbioru przesyłki. Wzór ADT zawiera również noty wyjaśniające, określające zawartość tematyczną poszczególnych rubryk, co może być bardzo pomocne przy jego wypełnianiu. ADT przed wysłaniem podlega ewidencji i opieczętowaniu. Czynności te dokonywane są przez naczelnika urzędu celnego właściwego dla miejsca wysyłki. Z kolei UDT składa się z trzech kart. Pierwsza karta przeznaczona jest dla dostawcy (wysyłającego), druga – dla odbiorcy przesyłki, natomiast trzecia karta – dla wysyłającego, lecz po potwierdzeniu odbioru przesyłki przez odbiorcę. Podobnie jak w przypadku ADT, uproszczony dokument towarzyszący również zawiera noty wyjaśniające, opisujące sposób wypełniania poszczególnych rubryk. W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji należy sięgnąć do: ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym oraz rozporządzeń ministra finansów z 19 i 23 kwietnia 2004 r. Bliższe informacje znajdują się też na stronie internetowej Ministerstwa Finansów – www.mofnet.gov.pl W następnym numerze o szczególnym nadzorze podatkowym.

Kto sprawdza banderole i kasyna?
Słyszałem, że poborem podatku akcyzowego zajmują się teraz celnicy, a nie urzędnicy skarbowi. I że teraz to celnicy kontrolują np. banderole w sklepach, gdzie sprzedawany jest alkohol. Czy to prawda? Joanna B. Rzeczywiście do 1 września 2003 roku pobór podatku akcyzowego należał do urzędów skarbowych, natomiast kontrola w ramach tzw. szczególnego nadzoru podatkowego (tj. dotycząca produkcji i obrotu wyrobami akcyzowymi) wykonywana była przez urzędy kontroli skarbowej. Natomiast 1 września to naczelnicy urzędów celnych stali się organami podatkowymi w tym zakresie – i to im zaczęły podlegać komórki szczególnego nadzoru podatkowego przeniesione z UKS-ów. Do zadań tych komórek należy głównie nadzór nad: produkcją, przemieszczaniem i obrotem, w tym eksportem i importem wyrobów akcyzowych, urządzaniem gier w kasynach i na automatach, wytwarzaniem oraz obrotem biokomponentów do produkcji paliw, a także legalnością obrotu wyrobów akcyzowych oznaczanych znakami skarbowymi akcyzy. Szczególnym nadzorem podatkowym objęte są wyroby akcyzowe zharmonizowane (m.in. wyroby alkoholowe, tytoniowe oraz paliwa) przed pobraniem od nich podatku akcyzowego lub zwolnione z tego podatku ze względu na przeznaczenie (np. gaz przeznaczony do celów innych niż napędu pojazdów silnikowych). Objęcie owym nadzorem oznacza, że produkcja, przerób i obrót wyrobami odbywa się pod kontrolą. W przypadku składów podatkowych naczelnicy UC ustanawiają tzw. stałe nadzory podatkowe, to znaczy, że w składach na stałe obecni są pracownicy nadzoru, którzy kontrolują prawidłowość wykonywanych przez prowadzącego skład czynności. Ponadto szczególny nadzór podatkowy wykonywany jest w kasynach, salonach i punktach gier na automatach o niskich wygranych. Chodzi w nich o kontrolę rezultatów gier na podstawie zabezpieczonych plombami liczników (zamontowanych w automatach). Przed uruchomieniem gier podmioty podlegają kontroli i weryfikacji przeprowadzanej przez pracowników nadzoru. Z kolei nadzór nad legalnością obrotu wyrobami ze znakami skarbowymi akcyzy polega m.in. na kontrolach przeprowadzanych w hurtowniach, punktach sprzedaży detalicznej oraz punktach gastronomicznych. Kontrole polegają m.in. na sprawdzeniu autentyczności banderol podatkowych i prawidłowym ich naklejeniu na wyroby. Sprawdza się również, czy znaki skarbowe akcyzy nie zostały uszkodzone lub przerwane. Dodatkowym zadaniem komórki szczególnego nadzoru podatkowego jest likwidacja nielegalnego hazardu i wprowadzania do obrotu nielegalnych wyrobów akcyzowych. Stąd też jej pracowników można spotkać na bazarach, przy dworcach kolejowych i autobusowych, jak również w lokalach z automatami do gier.

Chcę sprowadzić kosmetyki
Chcę sprowadzić kosmetyki Jak obecnie wygląda opodatkowanie akcyzą towarów akcyzowych, takich jak wyroby perfumeryjne, kosmetyki czy środki higieniczne? Mateusz J. Wymienione towary, podobnie jak m.in. samochody osobowe, są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi. Jeżeli chce się dokonać nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych, to po przywozie towaru do Polski obowiązkowe jest złożenie deklaracji uproszczonej do właściwego naczelnika urzędu celnego oraz zapłacenie akcyzy w ciągu 5 dni (liczy się od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli z dniem dokonania przywozu, jednak nie później jak w siódmym dniu, licząc od dnia nabycia towaru). Podatnicy, którzy prowadzą działalność gospodarczą i dokonują dostawy wewnątrzwspólnotowej, są obowiązani posiadać dokumenty potwierdzające wykonanie dostawy tych towarów do innego państwa członkowskiego. Są to: dokumenty przewozowe, faktury i specyfikację dostawy oraz inne dokumenty handlowe związane z dostawą. Podmiotowi, który dostarczył wyroby akcyzowe niezharmonizowane na terytorium państwa członkowskiego, od których akcyza została zapłacona na terytorium kraju, przysługuje zwrot akcyzy na wniosek tego podmiotu (rodzaje dokumentów, warunki, tryb i terminy można znaleźć w rozporządzeniu ministra finansów z 9 kwietnia br. w sprawie zwrotu akcyzy w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych). Zwrot akcyzy zapłaconej na terytorium kraju następuje na pisemny wniosek podmiotu, który dostarczył te wyroby do innego państwa członkowskiego. Do takiego wniosku załącza się: dokument potwierdzający zapłatę akcyzy, dokumenty przewozowe, kopię faktury, specyfikację dostawy (jeżeli nie jest na fakturze). Zwrot akcyzy dokonywany jest w ciągu 30 dni od złożenia wniosku na rachunek bankowy podmiotu. Trzeba dodać, że z rozporządzenia ministra finansów z 7 kwietnia br. wynika, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą (nabycia i dostawy wewnątrzwspólnotowe towarów niezharmonizowanych) ma obowiązek składania we właściwym urzędzie celnym informacji podsumowujących dokonane nabycia i dostawy, za okresy kwartalne, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale, w którym powstał obowiązek podatkowy z tego tytułu.

Czy odzyskam VAT za granicą?
Wybieram się do Niemiec i chcę się dowiedzieć, czy po 1 maja zmieniły się przepisy dotyczące zwrotu VAT dla podróżnych? Ireneusz Ch. Od 1 maja, czyli po przystąpieniu Polski do UE, ze zwrotu VAT dla podróżnych mogą korzystać tylko osoby spoza Wspólnoty. Zgodnie z obowiązującymi przepisami (ustawą o podatku od towarów i usług), uprawnieni do otrzymania zwrotu VAT zapłaconego przy nabyciu towarów przykładowo w Niemczech (czy innym kraju unijnym), są wyłącznie podróżni będący osobami fizycznymi, którzy nie mają stałego miejsca zamieszkania na terytorium Wspólnoty. Zatem zwrot podatku może być dokonany jedynie podróżnemu zamieszkałemu np. na Białorusi czy Ukrainie. Warunkiem zwrotu podatku jest wywiezienie przez podróżnego w jego bagażu osobistym zakupionych towarów w stanie nienaruszonym poza terytorium Unii, nie później niż w ciągu trzech miesięcy od zakupu. Urząd celny potwierdza wywóz towarów na imiennym dokumencie wystawionym przez sprzedawcę. Potwierdzenia wywozu towarów poza terytorium UE nie zawsze będzie dokonywał polski urząd celny. W przypadku, gdy wywóz towarów następuje poprzez granicę z państwem członkowskim innym niż Polska, potwierdzać go będzie urząd celny w tym państwie.   Podróżny może żądać zwrotu podatku zapłaconego przy nabyciu towarów, jeżeli łączna wartość zakupów wraz z podatkiem VAT (widniejąca na imiennym dokumencie wystawionym przez jednego sprzedawcę), wynosi minimum 200 zł. Specjalny imienny dokument, stanowiący podstawę do dokonania zwrotu podatku, powinien być zgodny z określonym wzorem (zawartym w rozporządzeniu ministra finansów z 26 kwietnia br. w sprawie określenia wzorów znaków, dokumentów i stempli związanych ze zwrotem podatku od towarów i usług).

Chciałbym przesiedlić mienie
Od dwóch lat mieszkam w Brześciu, ale planuję wrócić do Polski. Czy będę mógł skorzystać z tzw. przesiedlenia mienia? Chodzi o bezproblemowe przywiezienie rzeczy, których używałem podczas pobytu na Białorusi. Zbigniew C. Kwestie zwolnienia od należności celnych rzeczy wchodzących w skład tzw. mienia przesiedlenia, przywożonych na obszar celny Unii Europejskiej (a więc i terytorium Polski), reguluje rozporządzenie Rady (EWG) o wspólnym systemie zwolnień celnych. Zgodnie z ogólnymi zasadami określonymi w tych przepisach, zwolnieniu podlegają jedynie te rzeczy osobistego użytku, które były przez osobę przesiedlającą się używane w poprzednim miejscu zamieszkania przez okres co najmniej 6 miesięcy do dnia, w którym osoba przestała zamieszkiwać w państwie trzecim (z warunku tego wyłączone są rzeczy przeznaczone do konsumpcji), oraz które zostaną przeznaczone do tego samego celu w nowym miejscu zamieszkania. Zwolnienie może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza Wspólnotą nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy. Zwolnienia nie stosuje się do napojów alkoholowych, wyrobów tytoniowych, środków transportu przeznaczonych do działalności gospodarczej oraz towarów służących do wykonywania rzemiosła lub zawodu. Rzeczy osobistego użytku będą mogły być przywożone w kilku oddzielnych partiach w ciągu 12 miesięcy od daty ustalenia przez osobę przesiedlającą się miejsca zamieszkania na obszarze celnym Unii. Zwolnienie rzeczy od cła stosowane jest pod warunkiem ich nieodstępowania przez 12 miesięcy od dnia objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu. W przypadku naruszenia warunku, powstanie obowiązek uiszczenia należności celnych według stawek obowiązujących w dniu przywozu.

Chcę zostać celnikiem
Jakie warunki musiałbym spełnić, żeby mieć szansę na zatrudnienie w Izbie Celnej w Białej Podlaskiej. Kiedy będzie najbliższy nabór do pracy w cle? Grzegorz W. Niestety, w tej chwili Izba Celna w Białej Podlaskiej nie prowadzi rekrutacji. Każdorazowo nabór uzależniony jest od etatów, jakie przyznaje nam Ministerstwo Finansów. Podania wpływające do Izby w innym terminie niż podany w ogłoszeniu, nie są nawet rozpatrywane, tylko odsyłane do nadawcy. Radzimy jednak śledzić ogłoszenia w lokalnej prasie, na stronie internetowej bialskiej IC (www.bialapodlaska.uc.gov.pl) oraz na tablicy ogłoszeń. Ogólne warunki, jakie musi spełniać kandydat do pracy w Służbie Celnej określa ustawa. Podstawowe wymogi to: - obywatelstwo polskie, - pełne prawa publiczne, - niekaralność za przestępstwo umyślnie, - co najmniej średnie wykształcenie, - nieposzlakowana opinia, - stan zdrowia pozwalający pełnić służbę na określonym stanowisku. Dyrektor Izby Celnej powołał komisję do weryfikacji kandydatów oraz przedstawiania propozycji ich zatrudnienia w Izbie i podległych urzędach. Przy analizie dokumentów uwzględnia ona przede wszystkim: wykształcenie, znajomość języków obcych, doświadczenie zawodowe, dodatkowe kwalifikacje oraz niekaralność. Komisja dokonuje weryfikacji kandydatów poprzez: - test z wiedzy ogólnej; - test psychologiczny, badający predyspozycje intelektualne; - rozmowę kwalifikacyjną. Dyrektor IC, w oparciu o wniosek komisji, zatrudnia zakwalifikowanych kandydatów na okres tzw. służby przygotowawczej – w zależności od liczby wolnych etatów oraz potrzeb Izby.

Czytelnicy Pytają Izba Celna Odpowiada
Jaką mam normę? Jestem mieszkanką Konstantynowa. Chcę się dowiedzieć ile papierosów i alkoholu mogę jednorazowo przywieźć z Białorusi? Katarzyna S. Gminę Konstantynów zalicza się do tzw. strefy nadgranicznej, której zakres (wykaz gmin) wyznaczył minister spraw wewnętrznych i administracji. W związku z tym, wobec mieszkańców tej strefy stosuje się ograniczenia ilości i wartości zwolnień od towarów przywożonych w bagażu osobistym. W ruchu między krajami spoza Unii a Wspólnotą, zwolnione od należności przywozowych są: 1) napoje alkoholowe: 0,5 litra napojów powstałych w wyniku destylacji i napojów spirytusowych o zawartości alkoholu powyżej 22 proc., alkoholu etylowego nieskażonego o mocy 80 proc. i więcej; albo napojów spirytusowych, aperitifów na bazie wina lub alkoholu, ratafii, sake lub podobnych napojów o zawartości alkoholu poniżej 22 proc., albo też win musujących i wzmocnionych oraz 0,5 litra win niemusujących. 2) tytoń i wyroby tytoniowe: 20 sztuk papierosów, albo 15 sztuk cygaretek (cygara o masie mniejszej niż 3 g), albo 5 sztuk cygar, albo też 20 gram tytoniu (tabaki). Warunkiem skorzystania ze zwolnień celnych jest ukończenie przez podróżnego 17. roku życia.

Unijny limit papierosów
Wyjeżdżam do znajomych w Austrii i nie wiem ile mogę teraz – po naszym wstąpieniu do Unii – wwieźć do tego kraju papierosów. Czy są jakieś ograniczenia? Ryszard G. Jak informuje Ministerstwo Finansów, podróżni udający się do któregoś z 15 krajów należących do Unii Europejskiej sprzed jej rozszerzenia 1 maja, powinni pamiętać o wynegocjowanych przez niektóre z tych państw w Traktacie Akcesyjnym okresach przejściowych (do 31 grudnia 2008 r.) na zmniejszoną ilość papierosów zwolnionych od akcyzy – przywożonych z Polski na własne potrzeby. Tymi państwami są m.in. Austria, Niemcy, Szwecja, Wielka Brytania, Irlandia. Można tam zawieźć z Polski maksymalnie 200 sztuk papierosów bez płacenia ponownej akcyzy. MF informuje jednocześnie, że zgodnie z unijnymi regulacjami oraz rozporządzeniem naszego ministra finansów, osoby fizyczne mogą dla celów handlowych przywieść z terytorium państw członkowskich UE do Polski – do 800 sztuk papierosów bez płacenia krajowego podatku akcyzowego. Następne pytania, problemy i wątpliwości dotyczące przepisów celnych prosimy kierować (telefonicznie, pocztą zwykłą lub elektroniczną) na adres redakcji.

Czytelnicy pytają. Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Co można zza Buga? Znajomy z Białorusi wybiera się do mnie (jestem mieszkanką okolic Białej) z wizytą na dłuższy pobyt. Jakie rzeczy może ze sobą przywieźć, aby nie narazić się celnikom na granicy? Joanna G. Podróżny przybywający na obszar celny Unii Europejskiej na pobyt czasowy w celach turystycznych (a także sportowych, handlowych, wzięcia udziału w spotkaniach zawodowych, w celach zdrowotnych, czy związanych z nauką itp.), może przywieźć ze sobą przedmioty osobistego użytku, które będą mu w tym czasie potrzebne. Do takich przedmiotów zaliczane są rzeczy nowe lub używane, których podróżny może potrzebować. Oczywiście nie można przywozić jakichkolwiek towarów w celach handlowych. Przedmioty osobistego użytku podróżny musi mieć przy sobie lub w swoim bagażu. Zgłoszenia tych rzeczy dokonuje się celnikowi na granicy Wspólnoty. Przewożone przedmioty obejmowane są procedurą odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od cła, nie ma też obowiązku składania pisemnego zgłoszenia celnego. Jednak w przypadku przedmiotów, których przywóz wiąże się z wysokimi kwotami należności celnych i podatków, może być wymagane złożenie zgłoszenia celnego i zabezpieczenia. Do przedmiotów osobistego użytku podróżnych zalicza się m.in.: odzież, aparat fotograficzny, kamerę filmową i wideo, przenośny magnetowid, przenośne instrumenty muzyczne, radioodbiorniki, maszyny do pisania, komputery osobiste, wózki dziecięce i inwalidzkie, sprzęt sportowy oraz inne mające wyraźnie charakter osobisty. Muszą być one wywiezione z unijnego obszaru celnego w momencie wyjazdu podróżnego, który je przywiózł.

Celnik na drodze
Jadąc trasą Biała Podlaska – Terespol zauważyłem na drodze oznakowany samochód Służba Celna oraz funkcjonariuszy zatrzymujących samochody do kontroli. Czy kierowca ma obowiązek zatrzymać się do kontroli celnej poza przejściem granicznym, na zwykłej drodze? Janusz W. Od 1 maja w strukturze Izby Celnej w Białej Podlaskiej działają grupy mobilne, które można spotkać nie tylko na przejściach granicznych, ale i na drogach wewnątrz kraju. Funkcjonariusze tych grup mają szerokie uprawnienia, gdyż - oprócz kontroli na granicy i drogach - mogą nawet wkroczyć na prywatną posesję i dokonać jej przeszukania. Celnicy podczas działań korzystają ze służbowych samochodów, specjalnie oznakowanych i wyposażonych w sygnały dźwiękowe. Funkcjonariusze grup mobilnych również są specjalnie wyposażeni m.in. w blokady kół samochodów, kolczatki drogowe, które w razie potrzeby mogą być użyte jako przeszkoda drogowa lub w celu unieruchomienia pojazdu. Mają również uprawnienia do sprawdzania ubezpieczenia pojazdów, opodatkowania zagranicznych autobusów, kontrolowania transportów produktów rolnych objętych subwencjami, a także do rewidowania osób i stosowania środków przymusu bezpośredniego, kontroli legalności pobytu i zatrudnienia cudzoziemców w naszym kraju. Brak opłaty drogowej, używanie oleju opałowego do celów napędowych - to również może być elementem kontroli drogowej. Obowiązkiem każdego kierowcy jest zatrzymanie się do kontroli drogowej po sygnale wydanym przez umundurowanego funkcjonariusza celnego, co reguluje art. 6 ust. 1 pkt. 3b ustawy Prawo o ruchu drogowym.

NA DZIAŁCE I W OGRODZIE
ŻYWOPŁOTY Sadźmy rośliny małe, gdyż łatwiej się aklimatyzują po przesa- dzeniu. W przypadku krzewów produkowanych w pojemnikach rozmiary roślin nie są tak istotne. Żywopłoty najlepiej jest zakładać jesienią – na miesiąc lub dwa przed zamarznięciem gleby, tak aby młode korzenie zdążyły się rozwinąć przed zimą. Potrzebna ilość roślin zależy od gatunku i odmiany oraz sposobu prowadzenia żywopłotu. Można przyjąć, że dla żywopłotów: — o wysokości do 30 cm wynosi 5-6 szt./mb. — o wysokości 40-80cm - 4 szt./mb. — o wysokości 80-120 cm - 3 szt./mb. — o wysokości 2 m - 2 szt./mb. Najprostszym sposobem jest sadzenie roślin w rowku wzdłuż wyznaczonej sznurkiem linii. Rowek ma być tak głęboki i szeroki, by można było swobodnie rozłożyć korzenie. Szyjka korzeniowa powinna się znaleźć odrobinę wyżej powierzchni ziemi. Po przysypaniu korzeni sypką, uprawną ziemią, dociśnięciu jej i obfitym podlaniu ostatecznie umiejscowi rośliny na właściwym poziomie. Dla zachowania wilgotności gleby dobrym sposobem jest ściółkowanie młodego żywopłotu. Roślinom zimozielonym (szczególnie podczas suchej, ciepłej jesieni) warto zraszać pędy, bo to chroni je przed nadmierną utratą wody z liści do czasu rozpoczęcia rozwoju korzeni w glebie. Tegoroczna jesień sprzyjała naturalnemu przygotowaniu się materiału szkółkarskiego do przesadzania. Jest to dobra pora do sadzenia gatunków liściastych z tzw. „gołym korzeniem”. JAK SADZIĆ Krzewy róż do sadzenia w ogrodzie powinny mieć 2-3 silne, rozgałęzione pędy. Warto wybierać jednak róże z zabezpieczonym systemem korzeniowym i częścią nadziemną. Róże posadzone w październiku łatwiej się ukorzeniają niż sadzone wiosną. Jedynie róże pienne zaleca się sadzić wiosną, by uniknąć kłopotliwych zabiegów związanych z ich zabezpieczaniem przed mrozem. Wybierając odmiany drzew i krzewów owocowych do sadzenia na działkach i ogrodach przydomowych wybierajmy odmiany odporne na groźne choroby grzybowe i wirusowe. Uprawiając takie rośliny unikniemy stosowania chemicznej ochrony i kosztów z nią związanych. Materiał szkółkarski kwalifikowany wolny od wirusów oznaczony jest pomarańczową etykietą, natomiast białą etykietą oznaczony jest materiał nie testowany na obecność wirusów. Najczęściej polecane odległości sadzenia: — jabłonie na podkładkach karłowych (np. M9) i grusz na pigwie 1,0-2,0 m — jabłonie na podkładkach półkarłowych (np. M26) 2,0-3,0 m — grusze na gruszy kaukaskiej 2,5-3,5 m — śliwy, morele, czereśnie 3,0-4,0 m — wiśnia, czereśnie na podkładkach karłowych 2,0- 3,0 m — porzeczki czarne 1,2-1,5 m — porzeczki czerwone i białe, agrest 1,5 m — borówka wysoka 1,2-1,5 m — maliny 0,4- 0,5 m — jeżyny bezkolcowe 1,5-2,5 m. Drzewka sadzimy nieco głębiej niż rosły w szkółce (2-3 cm), zwracając uwagę, by miejsce po okulizacji znajdowało się nad powierzchnią ziemi. Na dno dołka możemy dać trochę lepszej ziemi lub kompostu, następnie uformować kopczyk i luźno ułożyć korzenie. Pamiętajmy: podlewamy rośliny po posadzeniu, a nie w trakcie sadzenia. Wokół szyjki korzeniowej i pnia po zasypaniu, udeptaniu ziemi i podlaniu, usypujemy kopczyk na 20-30 cm. Krzewy natomiast sadzimy o 5-10 cm głębiej, niż rosły w szkółce. Dzięki temu lepiej się przyjmują i utworzą ładniejszy, silniejszy pokrój. JESIENNY OPRYSK BRZOSKWIŃ Ciepły dzień warto wykorzystać do oprysku brzoskwiń preparatami miedziowymi przeciwko kędzierzawości liści. Skuteczne zwalczanie tej choroby jest możliwe tylko w okresie bezlistnym – tj. jesienią. Powierzchnię kory drzew dokładnie pokrywamy np. roztworem Miedzianu 50 WP. W okresie opadania liści można też zastosować oprysk Miedzianem na czereśnie, wiśnie, śliwy i morele. Pod koniec października, na działkach, gdzie występuje turkuć podjadek zakopujemy w glebie na głębokość 30-40 cm grudki nawozu końskiego, oznaczając te miejsca palikami. Przed nadejściem zimy turkucie chowają się w rozgrzany nawóz. Późną jesienią wybieramy je z tych miejsc.

Czy jestem w strefie?
Czy jestem w strefie? Wiem, że osobom mieszkającym w tzw. strefie nadgranicznej przysługują mniejsze normy przywozu do Polski alkoholu i papierosów, czyli 0,5 litra wódki i paczka papierosów. Chcę dowiedzieć się, który teren w naszym województwie zalicza się do tej strefy? Zbigniew K. Zgodnie z przyjętą definicją, „strefa nadgraniczna” oznacza (bez uszczerbku dla obowiązujących w tym zakresie konwencji) strefę, która w linii prostej nie przekracza 15 kilometrów od granicy. Za część takiej strefy uważa się też lokalne okręgi administracyjne, których część terytorium leży w strefie. Pod pojęciem „strefa nadgraniczna” należy rozumieć również odpowiedni obszar znajdujący się na terenie ościennego państwa trzeciego. Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji z 29 sierpnia 2001 r. w sprawie wykazu gmin położonych w strefie nadgranicznej, w województwie lubelskim następujące gminy zalicza się do tej strefy: Konstantynów, Leśna Podlaska, Janów Podlaski, Biała Podlaska, Rokitno, Terespol, Zalesie, Piszczac, Kodeń, Tuczna, Sławatycze, Sosnówka, Hanna, Włodawa, Wyryki, Hańsk, Wola Uhruska, Sawin, Ruda-Huta, Chełm, Dorohusk, Kamień, Żmudź, Dubienka, Białopole, Horodło, Hrubieszów, Uchanie, Trzeszczany, Werbkowice, Mircze, Dołhobyczów, Telatyn, Łaszczów, Ulhówek, Lubycza Królewska, Jarczów, Tomaszów Lubelski, Bełżec. Wskazane przez Czytelnika ograniczenia ilości i wartości zwolnionych od należności towarów przywożonych w bagażu osobistym dotyczą podróżnych: mających miejsce zamieszkania w strefie nadgranicznej, będących pracownikami strefy, bądź członkami załogi środków transportu wykorzystywanych w ruchu między krajami trzecimi a Unią Europejską.

Mrówki nie umykają
Na jakich zasadach i w oparciu o jakie przepisy celne wjeżdżają do Polski setki „mrówek” z Białorusi z torbami pełnymi wódki, koniaków i papierosów? Jak to się dzieje, że udaje im się umknąć kontroli celnej? Jan S. z Terespola Zwolnienie z należności celnych w przywozie towarów znajdujących się w bagażu osobistym podróżnych odbywa się na podstawie art. 45-49 rozporządzenia Rady (EWG) oraz rozporządzenia ministra finansów z 26 kwietnia 2004 r. (Dz. U. nr 97, poz. 968). W odniesieniu do podróżnych przybywających spoza UE na obszar celny wspólnoty, z należności celnych zwolnione są towary znajdujące się w ich bagażu osobistym, pod warunkiem, że przywóz tych towarów nie ma charakteru handlowego. O normach przysługujących podróżnym, którzy ukończyli 17 lat, na przywóz bez naliczenia cła wyrobów tytoniowych i spirytusowych pisaliśmy już wielokrotnie w SP. Przypomnę, że jest to 200 papierosów i 1 litr napojów spirytusowych, a w przypadku podróżnych przybywających ze strefy nadgranicznej normy zmniejszone są do 20 papierosów i 0,5 litra „mocnego” alkoholu. Tyle można przywieźć na własne potrzeby w ramach norm, czyli legalnie. Stąd też w legalny sposób trafiają na nasz rynek duże ilości wyrobów tytoniowych i alkoholowych. I nie oznacza to, że ci podróżni „umykają” kontroli celnej. Funkcjonariusze celni sprawdzają ilości przywożonych wyrobów akcyzowych, ale nie mogą kwestionować ilości, które są wiezione zgodnie z przepisowymi normami. Za niezgłoszone nadwyżki podróżni są karani mandatami, a w przypadku ujawnienia większej ilości - wszczynane są przeciwko nim postępowania karne skarbowe. Faktem jest, że wyroby przywożone przez podróżnych na ich własne potrzeby nie są przez nich zużywane, tylko sprzedawane. Ten proceder jest oczywiście nielegalny i karalny (wykorzystanie zwolnienia celnego niezgodnie z założeniem ustawodawcy) i także podlega kontroli, głównie przez grupy mobilne, które przeprowadzają akcje kontrolne nie tylko na przejściach granicznych, ale na drogach, bazarach, targowiskach, a nawet prywatnych posesjach.







Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Jaki limit paliwa Chciałbym się dowiedzieć jak jest z przywozem z Białorusi do Polski paliwa. Czy jakieś unijne przepisy regulują te kwestie. Dodam, że jestem osobą fizyczną i wybieram się autem do Mińska. Ile mogę przywieźć ze sobą paliwa w drodze powrotnej do kraju? Kazimierz Z. Aktem prawnym regulującym zasady zwolnień paliw jest rozporządzenie Rady EWG o wspólnotowym systemie zwolnień celnych oraz art. 37 i 39 Prawa celnego. Ogólnie przepisy określają, że zwolnione od należności przywozowych są paliwa, smary i inne materiały eksploatacyjne niezbędne do funkcjonowania środków transportu, przewożone w nich, wykorzystywane do ich napędu lub działania instalacji, w które pojazdy są wyposażone. Import paliw silnikowych, w przypadku podróżnych przybywających spoza Unii na obszar wspólnoty, zwolniony jest od cła, akcyzy i podatku VAT w ilości jaka mieści się w standardowym zbiorniku prywatnego środka transportu. Dodatkowo można posiadać paliwo w przenośnym zbiorniku (kanistrze) przewożonym przez prywatny pojazd (paliwo przeznaczone jest do zużycia w tym pojeździe) – nie więcej jednak niż 10 litrów. Trzeba zaznaczyć, że za standardowy zbiornik uważa się taki, który jest zamontowany w aucie na stałe przez producenta. Paliwo może być wykorzystane wyłącznie przez ten pojazd, w którym zostało przywiezione. Nie może zostać z niego usunięte, albo odpłatnie - lub nieodpłatnie - odstąpione przez osobę korzystającą ze zwolnienia od cła. W przypadku naruszenia tych warunków, a więc np. w razie przyłapania na handlu przywiezionym paliwem, naliczony zostanie podatek akcyzowy i VAT według stanu i wartości celnej w dniu naruszenia przepisów. Nieuczciwemu podróżnemu grozi ponadto mandat lub postępowanie karne skarbowe – w zależności od stopnia przekroczenia przepisu. Następne pytania, problemy i wątpliwości dotyczące przepisów celnych prosimy kierować (telefonicznie, pocztą zwykłą lub elektroniczną) na adres redakcji.

Co nowego w NCTS?
Regularnie wożę towary w tranzycie, z wykorzystaniem systemu informatycznego NCTS. Słyszałem o planowanych mianach w obsłudze ruchu tranzytowego po nowym roku. Czy mógłbym dowiedzieć się szczegółów? Dariusz M. Nowy Skomputeryzowany System Tranzytowy (zwany w skrócie od angielskiej nazwy NCTS) jest systemem informatycznym do obsługi wspólnej procedury tranzytowej (WPT), realizowanej głównie w transporcie drogowym. Pełna komputeryzacja oznacza, że operacja tranzytowa jest od początku, tj. od momentu złożenia zgłoszenia celnego, do końca, czyli do zamknięcia operacji tranzytowej, przetwarzana i monitorowana przez system. Od 1 stycznia przesyłający zgłoszenia do procedury tranzytu wspólnotowego drogą elektroniczną w ramach systemu NCTS, nie będą mogli stosować papierowych list towarowych jako opisowej części tego zgłoszenia. W tej sytuacji po 31 grudnia dopuszczalny będzie jedynie tryb postępowania, zgodnie z którym zgłaszający przesyłać będzie drogą elektroniczną zgłoszenie tranzytowe, zawierające informacje o wszystkich pozycjach taryfowych. Natomiast od 2 kwietnia 2005 r. funkcjonariusze celni nie będą przyjmować zgłoszeń tranzytowych przedkładanych na formularzach SAD. Jedyną dopuszczalną prawnie formą składania zgłoszeń we wspólnotowej standardowej procedurze tranzytowej, będzie komunikat elektroniczny przesłany do systemu NCTS przez podmiot stosujący omawianą procedurę. W okresie przejściowym, to jest do 1 kwietnia 2005 r. w wyjątkowych sytuacjach będzie możliwe składanie zgłoszeń tranzytowych na dokumencie SAD, wraz z papierowymi listami towarowymi w urzędzie wyjścia. Zgłoszenie to wraz z informacjami dotyczącymi wszystkich pozycji towarowych, wprowadzane będzie ręcznie do systemu NCTS przez funkcjonariusza celnego. Z systemu NCTS drukowana będzie karta A Tranzytowego Dokumentu Towarzyszącego wraz z kartą A Wykazu pozycji. Po 2 kwietnia obsługa wszystkich zgłoszeń tranzytowych odbywać się będzie całkowicie w systemie NCTS, a więc żadne dokumenty nie będą przesyłane drogą pocztową z urzędu przeznaczenia do urzędu zamknięcia – zarówno komunikat o przybyciu towaru, jak i wyniki kontroli przesyłane będą drogą elektroniczną. Szersze informacje dotyczące powyższych zmian znajdują się na stronach internetowych Służby Celnej, w dziale instrukcje i wyjaśnienia. W przypadku pytań i wątpliwości można dzwonić do kierownika wdrożenia systemu NCTS Izby Celnej w Białej Podlaskiej, pod numer tel. (083) 376-40-83.

Upominki przez granicę
Upominki przez granicę Słyszałem, że z Białorusi, oprócz norm papierosowych i alkoholu, mogę przywieźć dodatkowo jakieś prezenty rodzinie. Na jakich zasadach to się odbywa? Bronisław M. z Tucznej W odniesieniu do podróżnych przybywających z terytorium tzw. państwa trzeciego (np. Białorusi) na obszar celny Unii Europejskiej, zwolnione z należności celnych przywozowych są towary znajdujące się w ich bagażu osobistym, pod warunkiem, że przywóz tych towarów nie ma charakteru handlowego. Podróżnych, którzy ukończyli 17. rok życia, obowiązują określone normy ilościowe i wartościowe na przywóz ze zwolnieniem z opłat alkoholu i papierosów. Oprócz używek (200 papierosów i 1 litr „mocnego” alkoholu) podróżny może przywieźć 50 ml. perfum i 250 ml. wód toaletowych oraz produkty lecznicze, ale tylko w ilości zaspokajającej osobiste potrzeby podróżnego. Dodatkowo można wieźć ze sobą towary inne (nieujęte w normach ilościowych przywożonych w bagażu podróżnego, czyli np. prezenty, piwo, wyroby przemysłowe), a zwolnienie z opłat udzielane jest do łącznej ich wartości 175 euro. Trzeba zaznaczyć, że jeżeli podróżny ma mniej niż 15 lat, wtedy kwota normy wartościowej zmniejszona jest do 90 euro. W sytuacji, gdy podróżny przybywa lub mieszka w strefie nadgranicznej, obowiązują go mniejsze normy ilościowe: 20 papierosów i 0,5 litra alkoholu, 25 ml. perfum, 100 ml. wód toaletowych, leki na własne potrzeby. Natomiast łączna wartość innych towarów (np. prezentów) nie może przekraczać równowartości 80 euro. Jednocześnie informuję, że gmina Tuczna ujęta jest w wykazie gmin zaliczanych do strefy nadgranicznej.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej. Samochód z USA Chcę, żeby siostra, która pracuje w USA, sprowadziła dla mnie samochód. Wiem jak wylicza się podatki, akcyzę i cło – chodzi mi tylko o to, jakie dokumenty są niezbędne, bym mogła kupiony na moje nazwisko samochód odebrać w Polsce. Czy powinnam jakieś przesłać siostrze? Agnieszka K. W świetle przepisów unijnych, do zgłoszenia celnego dopuszczenia do obrotu należy załączyć następujące dokumenty: - fakturę, na podstawie której zgłaszana jest wartość celna towaru; - deklarację wartości celnej; - dokumenty niezbędne do zastosowania preferencji taryfowych; - wszelkie inne dokumenty wymagane do dopuszczenia towaru do obrotu. Przy składaniu zgłoszenia organy celne mogą zażądać dokumentów przewozowych lub dokumentów odnoszących się do poprzedniej procedury celnej. Poza tym, z rozporządzenia ministra finansów z kwietnia 2004 roku wynika, iż do takiego zgłoszenia celnego należy dodatkowo dołączyć: 1) specyfikację towarów lub listę towarową, jeżeli faktura nie spełnia roli specyfikacji; 2) pozwolenie, zezwolenie lub inne dokumenty, jeżeli są wymagane w związku z przywozem towarów; 3) upoważnienie do zgłoszenia towarów, jeżeli zgłoszenie celne jest dokonywane przez przedstawiciela, lub jego urzędowo poświadczony odpis; 4) zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej NIP (do wglądu), jeżeli zgłaszającym jest osoba krajowa lub osoba zagraniczna zarejestrowana dla celów podatkowych; 5) zaświadczenie o nadaniu statystycznego numeru identyfikacyjnego REGON (do wglądu), jeżeli zgłaszającym jest osoba krajowa; 6) dokument potwierdzający złożenie zabezpieczenia długu celnego, jeżeli jest takowe wymagane; 7) dokumenty, na podstawie których można określić podstawę opodatkowania towarów, jeżeli faktura lub inny dokument służący do ustalenia wartości celnej towarów nie zawiera niezbędnych danych do ustalenia tej podstawy. To samo rozporządzenia ministra określa co powinna zawierać faktura, a więc: - nazwę i adres kontrahenta; - nazwę i adres nabywcy; - numer; - miejsce i datę wystawienia; - rodzaj i ilość towarów oraz ich wartość wyrażoną w walucie wymienialnej, walucie polskiej albo walucie obcej, niebędącej walutą wymienialną; - warunki dostawy; - ewentualne inne dane, wymagane odrębnymi przepisami. W razie braku informacji o warunkach dostawy na fakturze lub innym dokumencie służącym do ustalenia wartości celnej, należy przyjąć warunki podane w kontrakcie. Jeżeli brak tej informacji również w kontrakcie, do wyliczenia wartości celnej należy przyjąć, że dostawa była realizowana na warunkach EXW (z zakładu w… ) według INCOTERMS 2000. Następne pytania, problemy i wątpliwości dotyczące przepisów celnych prosimy kierować (telefonicznie, pocztą zwykłą lub elektroniczną) na adres redakcji.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Miejsce zamieszkania Czy przy przekraczaniu granicy polsko-białoruskiej brane jest pod uwagę miejsce zamieszkania czy zameldowania podróżnego. Mieszkam w Terespolu, a zameldowany jestem w Białej Podlaskiej. Często podróżuję na Białoruś, a w zależności od celnika, raz patrzą na zameldowanie, a raz na zamieszkanie. Jak powinno być zgodnie z przepisami? Arkadiusz W. Pytanie związane jest zapewne z mniejszymi ulgami przysługującymi podróżnym zamieszkałym w strefie nadgranicznej. Rozporządzenie Rady (EWG) zezwala na ograniczenie wartości i (lub) ilości towarów, które mogą być wprowadzane ze zwolnieniem z należności celnych, jeżeli są przywożone przez: osoby zamieszkałe w strefie przygranicznej, pracowników strefy przygranicznej oraz załogi pojazdów wykorzystywanych w ruchu między krajami na granicy Unii. Ograniczeń tych nie stosuje się w przypadku, gdy osoby mające miejsce zamieszkania w strefie przygranicznej udowodnią, że nie wracają ze strefy przygranicznej nieunijnego kraju sąsiadującego. Obowiązują one jednak pracowników strefy przygranicznej i załóg pojazdów, jeżeli przywożą towary podczas podróży w ramach ich pracy. Zarówno w przepisach unijnych, jak i krajowych, wyraźnie funkcjonuje zapis „miejsce zamieszkania”, a nie „zameldowania”.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Miejsce zamieszkania Czy przy przekraczaniu granicy polsko-białoruskiej brane jest pod uwagę miejsce zamieszkania czy zameldowania podróżnego. Mieszkam w Terespolu, a zameldowany jestem w Białej Podlaskiej. Często podróżuję na Białoruś, a w zależności od celnika, raz patrzą na zameldowanie, a raz na zamieszkanie. Jak powinno być zgodnie z przepisami? Arkadiusz W. Pytanie związane jest zapewne z mniejszymi ulgami przysługującymi podróżnym zamieszkałym w strefie nadgranicznej. Rozporządzenie Rady (EWG) zezwala na ograniczenie wartości i (lub) ilości towarów, które mogą być wprowadzane ze zwolnieniem z należności celnych, jeżeli są przywożone przez: osoby zamieszkałe w strefie przygranicznej, pracowników strefy przygranicznej oraz załogi pojazdów wykorzystywanych w ruchu między krajami na granicy Unii. Ograniczeń tych nie stosuje się w przypadku, gdy osoby mające miejsce zamieszkania w strefie przygranicznej udowodnią, że nie wracają ze strefy przygranicznej nieunijnego kraju sąsiadującego. Obowiązują one jednak pracowników strefy przygranicznej i załóg pojazdów, jeżeli przywożą towary podczas podróży w ramach ich pracy. Zarówno w przepisach unijnych, jak i krajowych, wyraźnie funkcjonuje zapis „miejsce zamieszkania”, a nie „zameldowania”.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Miejsce zamieszkania Czy przy przekraczaniu granicy polsko-białoruskiej brane jest pod uwagę miejsce zamieszkania czy zameldowania podróżnego. Mieszkam w Terespolu, a zameldowany jestem w Białej Podlaskiej. Często podróżuję na Białoruś, a w zależności od celnika, raz patrzą na zameldowanie, a raz na zamieszkanie. Jak powinno być zgodnie z przepisami? Arkadiusz W. Pytanie związane jest zapewne z mniejszymi ulgami przysługującymi podróżnym zamieszkałym w strefie nadgranicznej. Rozporządzenie Rady (EWG) zezwala na ograniczenie wartości i (lub) ilości towarów, które mogą być wprowadzane ze zwolnieniem z należności celnych, jeżeli są przywożone przez: osoby zamieszkałe w strefie przygranicznej, pracowników strefy przygranicznej oraz załogi pojazdów wykorzystywanych w ruchu między krajami na granicy Unii. Ograniczeń tych nie stosuje się w przypadku, gdy osoby mające miejsce zamieszkania w strefie przygranicznej udowodnią, że nie wracają ze strefy przygranicznej nieunijnego kraju sąsiadującego. Obowiązują one jednak pracowników strefy przygranicznej i załóg pojazdów, jeżeli przywożą towary podczas podróży w ramach ich pracy. Zarówno w przepisach unijnych, jak i krajowych, wyraźnie funkcjonuje zapis „miejsce zamieszkania”, a nie „zameldowania”.

Czytelnicy pytają. Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Celnicy a mandaty Czy pracownicy urzędu celnego są uprawnieni do wymierzania mandatów? Jeżeli tak to w jakich sytuacjach? Mariusz W. Tylko upoważnieni funkcjonariusze celni są uprawnieni do wymierzania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe. Upoważnienia takie otrzymują od naczelnika urzędu celnego. Przepisy nie przewidują takich uprawnień dla pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Służby Celnej. Przykładowo, do karania mandatami ma prawo większość celników z przejść granicznych i wszyscy funkcjonariusze grup mobilnych. Celnik może zakończyć sprawę wymierzeniem mandatu karnego, jeżeli czyn jest wykroczeniem skarbowym, a osoba sprawcy i okoliczności popełnienia wykroczenia nie budzą wątpliwości i nie ma potrzeby orzeczenia kary surowszej. Warunkiem wymierzenia grzywny w drodze mandatu jest wyrażenie zgody na jego przyjęcie przez sprawcę wykroczenia. W sytuacji, gdy sprawca nie zgadza się na przyjęcie mandatu, wszczynane jest postępowanie karne skarbowe i stawiany zarzut. Mandat kredytowany (dotyczy Polaków) staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Niezapłacenie mandatu w ustawowym terminie (14 dni) powoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Mandat gotówkowy (dotyczy osób zagranicznych) staje się prawomocny z chwilą uiszczenia kary grzywny.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Przeprowadzam się do Unii Jakie są zasady stosowania zwolnień z należności celnych za mienie osobiste przywożone przez osoby przenoszące się z państwa pozaunijnego, np. Białorusi, na obszar celny UE? Arkadiusz W. Jedną z przesłanek do zastosowania takich zwolnień celnych, jest przeznaczenie mienia osobistego do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Wynika z tego jednoznacznie, iż zwolnione towary muszą być używane w nowym, zwykłym miejscu zamieszkania na obszarze UE. W przypadku niespełnienia tego warunku, odpada przesłanka stosowania zwolnienia celnego, a co za tym idzie powstaje dług celny. W ciągu 12 miesięcy od daty dopuszczenia do swobodnego obrotu, mienie osobiste zwolnione z należności celnych przywozowych nie może być pożyczane, oddawane w zastaw,wynajmowane lub odstępowane, odpłatnie lub nieodpłatnie, bez uprzedniego poinformowania o tym właściwych organów. A skoro osoba korzystająca ze zwolnienia zobowiązana jest do nieodstępowania danych rzeczy przez 12 miesięcy i używania ich do tego samego celu co w poprzednim miejscu zamieszkania, to tym samym osoba ta ma obowiązek używania rzeczy w nowym miejscu zamieszkania przez okres 12 miesięcy. Podkreślić też należy, iż zwolnienie udzielone może być tylko osobie, której miejsce zwykłego zamieszkania (a więc miejsce, gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe), będzie znajdowało się na obszarze celnym UE. Brak więc postaw do zwolnienia osobie, która przed upływem 12 miesięcy od daty dopuszczenia do obrotu mienia osobistego, ponownie przeprowadzi się do kraju spoza Unii.

PRAWO PRACY
Kiedy pracodawca musi udzielić pracownikowi dni wolnych na poszukiwanie nowego zatrudnienia? Adam W. (Wisznice) Jeżeli pracodawca wypowiedział pracownikowi umowę o pracę, należą się mu wolne i pełnopłatne dni na poszukiwanie nowej pracy: - 2 wolne dni robocze należą się, jeśli okres wypowiedzenia umowy wynosi 2 tygodnie lub 1 miesiąc, - 3 dni wolne należą się, jeżeli okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące (lub skrócono go do miesiąca z przyczyn pracodawcy, np. zlikwidowano firmę). W przypadku, gdy pracownik sam zwalnia się z pracy, opisane dni wolne nie przysługują.

PRAWO O UBEZPIECZENIU SPOŁECZNYM
Od 6 lat jestem inwalidą I grupy. Razem ze świadczeniem emerytalnym jest mi wypłacany dodatek pielęgnacyjny. W ubiegłym miesiącu ukończyłem 75 lat. Od kuzyna dowiedziałem się, że z dniem osiągnięcia tego wieku z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych należy mi się odpowiedni dodatek. Do chwili obecnej takiego nie otrzymuję. Czy ZUS postępuje zgodnie z obowiązującymi przepisami? Aleksander P. (Łosice) Tak. ZUS postępuje prawidłowo. Autor listu nie otrzyma dwóch dodatków, gdyż dodatek pielęgnacyjny jest tylko jeden. Przysługuje on osobom całkowicie niezdolnym do pracy i samodzielnej egzystencji, co odpowiada wymogom I grupy inwalidzkiej, albo tym, które ukończyły 75 lat życia. W przypadku jeśli pan Aleksander spełnia oba warunki może pobierać tylko jeden dodatek pielęgnacyjny.

PRAWO PRACY
Ostatnio wyszłam na około 3 kwadranse w czasie pracy do księgarni, aby kupić książkę dziecku. Wielu pracowników w naszej firmie wychodzi na krótko w czasie pracy w celu załatwienia spraw osobistych, jednak tylko mnie pracodawca uprzedził, że jeżeli sytuacja się powtórzy, zostanie rozwiązany ze mną stosunek pracy. Czy pracodawca postąpił zgodnie z prawem? Irena A. (Parczew) Autorkę listu nie usprawiedliwia fakt, że wiele osób w jej firmie załatwia prywatne czy osobiste sprawy w godzinach urzędowania, to jest w czasie pracy. Pracownicy zobowiązani są do wykonywania pracy w miejscu i pod kierownictwem pracodawcy – taki jest podstawowy obowiązek pracownika. Pani Irena nie może zatem samowolnie wychodzić z pracy w godzinach jej trwania i zajmować się sprawami osobistymi, niezwiązanymi ze służbą. Jeśli autorka listu będzie w przyszłości naruszać ten obowiązek, pracodawca działając zgodnie z obowiązującymi przepisami może wypowiedzieć jej umowę o pracę.

PRAWO CYWILNE
Kiedy po śmierci rodziców przystąpiłam do porządkowania spraw spadkowych wraz z rodzeństwem, okazało się, że działka na której znajduje się dom rodzinny nie posiada księgi wieczystej. W sądzie rejonowym w wydziale ksiąg wieczystych dowiedziałam się, że rodzice zakupili działkę na której pobudowali dom, w oparciu o nieformalną umowę niemającą mocy prawnej. Czy w takiej sytuacji ja i rodzeństwo mamy możliwości prawnego uregulowania sprawy? Teresa M. Radzyń Podlaski Tak. W świetle obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego każda umowa sprzedaży, zamiany czy darowizny nieruchomości, musi być sporządzona w formie aktu notarialnego. Inne umowy, tak zwane nieformalne, nigdy nie mogą nabyć mocy prawnej i są nieważne. Przepisy prawa przewidują jednak inne formy nabycia własności, w tym nabycie własności nieruchomości przez tak zwane zasiedzenie. Okres, jaki musi upłynąć do stwierdzenia zasiedzenia, nieruchomości, wynosi 20 lub 30 lat, a uzależniony jest od tzw. dobrej lub złej wiary tego, kto posiadał przez ten czas grunt (nieruchomość). Zgodnie z orzecznictwem sądowym zakup działki dokonany nie w formie aktu notarialnego, oznacza posiadanie jej w złej wierze. Wobec tego autorka listu stała się właścicielem omawianej działki jeśli włada nią ponad 30 lat jako samodzielny posiadacz. Stwierdzić to może jedynie sąd, do którego spadkobierca i jej rodzeństwo powinni się zwrócić z wnioskiem o stwierdzenie nabycia zasiedzenia nieruchomości. Orzeczenie sądu będzie podstawą do założenia księgi wieczystej nieruchomości. Od zasiedzenia nieruchomości wnioskodawcy będą zobowiązani zapłacić podatek w wysokości 7 proc., ale tylko od wartości gruntu, bowiem dom pobudowali rodzice autorki listu z własnych środków. Tę problematykę reguluje art. 172 kodeksu cywilnego.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
Wyjeżdżam do Niemiec na trzy miesiące i nie wiem ile mógłbym zabrać ze sobą papierosów. Czy to prawda, że można przewieźć 800 sztuk papierosów? Marcin Turyści z krajów należących do Unii Europejskiej, a więc i obywatele Polski, przemieszczając się pomiędzy krajami członkowskimi nie podlegają odprawie celnej, jednak dotyczą ich ograniczenia ilości przewożonych wyrobów akcyzowych. Generalnie przepisy rzeczywiście pozwalają na posiadanie 800 sztuk papierosów, czyli 40 paczek. Jednak trzeba wiedzieć (i pamiętać), które kraje „byłej” UE zdecydowały się utrzymać po 1 maja 2004 wcześniej obowiązujące limity przywozowe papierosów zakupionych w Polsce i przewożonych na własny użytek. Te limity wynoszą 200 sztuk, czyli 10 paczek. A państwami, które zachowały te zaostrzone przepisy są m.in. Niemcy, Austria, Szwecja, Wielka Brytania, Irlandia. Do tych krajów można z Polski przywieźć maksymalnie 200 sztuk papierosów. W przypadku niezgłoszenia do odprawy papierosów przywożonych ponad limit, służby celne takiego kraju dokonają zajęcia całości przywożonych papierosów.

Czytelnicy Pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej Wokół stref Czy niższe normy ilościowe towarów zwolnionych od należności, przywożonych w bagażu osobistym, dotyczą tak samo podróżnych mieszkających w polskiej strefie nadgranicznej, jak i obcokrajowców z podobnej strefy państwa przyległego, np. Białorusi? Piotr W. Tak. Zgodnie z przyjętą definicją „strefa nadgraniczna” oznacza strefę, która w linii prostej nie przekracza 15 kilometrów od granicy. Lokalne okręgi administracyjne, których część terytorium leży w strefie, również uważa się za część strefy nadgranicznej. Pod tym pojęciem należy rozumieć także obszar znajdujący się na terenie ościennego państwa trzeciego. W związku z tym, do towarów przywożonych przez podróżnego zamieszkałego w państwie trzecim, który ma miejsce zamieszkania w strefie nadgranicznej lub jest pracownikiem zatrudnionym w strefie nadgranicznej, ewentualnie jest członkiem załogi środków transportu wykorzystywanych w ruchu między państwami trzecimi a Unią Europejską, stosuje się ograniczenia ilości i wartości zwolnionych od należności przywozowych towarów, znajdujących się w bagażu osobistym. Normy te określa rozporządzenie ministra finansów. Następne pytania, problemy i wątpliwości dotyczące przepisów celnych prosimy kierować (telefonicznie, pocztą zwykłą lub elektroniczną) na adres redakcji.

Czytelnicy Pytają Izba Celna odpowiada
Barbara Korwin, rzecznik prasowy Izby Celnej w Białej Podlaskiej. Ile papierosów? Wyjeżdżam do Niemiec, odwiedzić znajomych. Ile papierosów mogę wywieźć legalnie z Polski? Dariusz W. Z Polski do Niemiec można przewieźć jednorazowo 200 papierosów, czyli 10 standardowych (po 20 sztuk) paczek. Pomimo tego, że turyści z krajów należących do Unii Europejskiej, a więc i Polacy, przemieszczając się pomiędzy krajami członkowskimi nie podlegają odprawie celnej, to dotyczą ich ograniczenia ilości przewożonych wyrobów akcyzowych. Generalnie przepisy pozwalają na posiadanie 800 sztuk papierosów, czyli 40 paczek. Jednak trzeba pamiętać, które kraje „starej” Unii Europejskiej zdecydowały się utrzymać po 1 maja 2004 wcześniej obowiązujące limity przywozowe papierosów zakupionych w Polsce i przewożonych na własny użytek. Wynoszą one właśnie 200 sztuk, czyli 10 paczek. A państwami, które zachowały te zaostrzone przepisy są – oprócz Niemiec – także Austria, Szwecja, Wielka Brytania i Irlandia. Do nich można z Polski przywieźć maksymalnie 200 sztuk papierosów. W przypadku niezgłoszenia do odprawy celnej papierosów przywożonych ponad limit, służby celne takiego kraju dokonają zajęcia całości przywożonych papierosów.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. Ze względu na wysoki poziom wody gruntowej na działce zdecydowałem się na płytkie posadowienie fundamentów domu. Parter budynku wyniosłem o około 80 cm ponad teren. Ściany fundamentowe chcę obsypać gruntem. W jaki sposób to zrobić? Marek L. Przed obsypaniem ścian trzeba usunąć humus z terenu bezpośrednio przylegającego do budynku. Słabo przepuszcza on wodę i utrzymuje wilgoć. Wyniesione ściany fundamentowe muszą być zabezpieczone przed wilgocią, tak jak ściany znajdujące się poniżej poziomu terenu. Należy przy tym pamiętać o ciągłości izolacji. Izolacja przeciwwilgociowa ściany znajdująca się pod ziemią musi być dokładnie połączona z izolacją ściany obsypywanej. Przy tym chciałbym zwrócić uwagę na możliwość łatwego w montażu wprowadzenia dodatkowej izolacji termicznej np. ze styropianu. Ściany można obsypać gruntem pochodzącym z wykopu pod fundamenty. Grunt trzeba warstwami zagęszczać – ubijać. Grubość zagęszczanych warstw dostosowuje się do wydajności zagęszczarki. Jeśli nie ma możliwości jej zastosowania, grunt można zagęszczać ubijarką ręczną. Grubość ubijanych warstw nie powinna wtedy przekraczać – 20 cm. Powierzchnia obsypki powinna być uformowana w taki sposób, aby zapewniała swobodny odpływ wody opadowej od budynku. Skarpę z gruntów sypkich należy formować z łagodnym spadkiem, nieprzekraczającym 350. Jeżeli budynek obsypuje się gruntem spoistym, kąt ten można zwiększyć do 500 – 600. Powierzchnia skarpy powinna być równa, by w zagłębieniach nie gromadziły się wody opadowe. Uformowaną skarpę należy także zabezpieczyć przed rozmyciem. Najlepiej zrobić to poprzez obsadzenie jej trawą. Istnieją nawet specjalne gatunki traw stosowanych do obsadzania skarp. Aby trawa dobrze się przyjęła i rozwijała należy skarpę odpowiednio użyźnić. Można do tego zastosować nawet humus zdjęty przed rozpoczęciem budowy.

Centrum obsługi funduszy europejskich
Mirosław Kiereczyński, specjalista ds. funduszy europejskich. Są jeszcze pieniądze na dotacje z unijnych funduszy strukturalnych, czy już się skończyły? Z jakich programów można jeszcze skorzystać? Stała czytelniczka Nadal można składać wnioski na: Renty strukturalne. Średnia wysokość przyznawanej wynosi 1455 zł. Jak informuje ARiMR, pierwsze pieniądze dla beneficjentów za październik-grudzień zostały już wypłacone. Przewiduje się, że wszystkie należne pieniądze za 2004 r. zostaną wypłacone rolnikom na przełomie kwietnia i maja. Zalesienia. Wnioski na ten program przyjmowane będą od 1 czerwca do 15 lipca. Po otrzymaniu postanowienia o spełnianiu warunków wymaganych dla przyznania płatności i wykonaniu zalesienia pieniędzy można się spodziewać w lipcu. Programy rolnośrodowiskowe. Utrzymanie naturalnych łąk i pastwisk, starych ras zwierząt, propagowanie międzyplonów, ekologicznej produkcji. Wnioski o wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt przyjmowane są od 1 września 2004r. Inwestycje w gospodarstwach w ramach SPO. Pomoc polega na refundacji rolnikom części poniesionych kosztów inwestycji. Refundacją mogą być objęte projekty budowy i remontu budynków gospodarczych, magazynów, zakup maszyn, urządzeń służących ochronie środowiska, składowania odchodów itp.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Chcę w budowanym domu mieszkalnym wprowadzić zmiany. Czy trzeba zmienić wtedy decyzję o pozwoleniu na budowę. Czy jest to konieczne i kiedy to zrobić? Bogdan S. Obiekt budowlany należy realizować zgodnie z zatwierdzonym projektem. Jest to zawarte w decyzji o pozwoleniu na budowę i dotyczy projektu zagospodarowania terenu oraz projektu budowlanego, stanowiących załączniki do decyzji. Powołany przez inwestora kierownik budowy oprócz innych obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego ma obowiązek kierować budową zgodnie z projektem i pozwoleniem na budowę. Jako osoba pełniąca samodzielne funkcje w procesie budowlanym posiadając odpowiednie kwalifikacje i wiedzę winien zadecydować i poinformować inwestora, czy wprowadzenie zmian zakwalifikowane może być jako istotna lub nieistotna zmiana projektu. Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia i jest dopuszczalne tylko, gdy nie dotyczy: „zakresu objętego projektem zagospodarowania działki, terenu „charakterystycznych parametrów budynku: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości, liczby kondygnacji czy wyglądu elewacji „geometrii dachu, czyli kąta nachylenia, wysokości kalenicy i układu połaci dachowych „niezbędnych elementów wyposażenia budowlano-instalacyjnego, zapewniających użytkowanie obiektu zgodnie z przeznaczeniem „zapewnienia warunków niezbędnych do korzystania z tego obiektu przez osoby niepełnosprawne „zmiany sposobu użytkowania, przeznaczenia budynku lub jego części „naruszenia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej inwestycji „nie wymaga w wyniku planowanych zmian uzyskania dodatkowych opinii, uzgodnień, pozwoleń i innych dokumentów, wymaganych przepisami szczególnymi. W innych przypadkach niż określone wyżej, wymagane jest uzyskanie decyzji o zmianie warunków pozwolenia na budowę. Do wykonywania zmian można przystąpić dopiero po otrzymaniu ostatecznej decyzji o zmianie pozwolenia. Projektant zobowiązany jest wówczas do zamieszczenia w projekcie budowlanym (zamiennym) odpowiednich informacji w postaci rysunków i opisów, dotyczących wprowadzonych zmian istotnie wpływających na warunki określone w pierwotnym projekcie. W przypadku wystąpienia wątpliwości w interpretacji dokonywanych zmian, inwestor może zwrócić się do organu nadzoru budowlanego z wyjaśnieniem zaistniałego problemu (art. 36a ust. 4 – prawa budowlanego).

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
BarbaraKorwin, rzecznik prasowy Izby Celnejw Białej Podlaskiej.Co z podwójną akcyzą? Słyszałem, że od samochodów sprowadzanych z krajów Unii w celach handlowych płacić trzeba podwójny podatek akcyzowy. Czy to prawda? Do tej pory nic się o tym nie mówiło i wielu znajomych handlarzy płaciło podatek tylko raz. Marek T. Osoby zainteresowane sprowadzeniem z UE samochodu muszą się liczyć ze związanymi z tym obowiązkami. Zgodnie z art. 4 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym, nabycie wewnątrzwspólnotowe samochodu osobowego podlega opodatkowaniu. Podmioty, które dokonały nabycia, zobowiązane są złożyć w ciągu 5 dni (od dnia zakupu) we właściwym urzędzie celnym deklarację uproszczoną, w celu obliczenia wysokości zobowiązania podatkowego. Podatek należy wpłacić nie później niż w dniu rejestracji samochodu. Jeżeli podmiot, który dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, zdecyduje się sprzedać ten samochód zanim dokona rejestracji, musi pamiętać, że z tą sprzedażą ustawa wiąże kolejny obowiązek podatkowy. Zgodnie z art. 80 ust. 2, podatnikami akcyzy są podmioty dokonujące każdej sprzedaży samochodu osobowego przed pierwszą jego rejestracją na terytorium kraju. Podatnicy mają jednak prawo obniżenia kwoty akcyzy należnej z tytułu sprzedaży przed pierwszą rejestracją – o akcyzę zapłaconą przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu auta (art. 79). Co istotne, prawo to przysługuje wyłącznie podatnikowi, który może tego dokonać - składając stosowną deklarację - w terminie do 25 dnia następnego miesiąca po tym, w którym powstał obowiązek podatkowy. W przypadku wszczęcia postępowania podatkowego ze strony urzędu celnego i określenia zobowiązania podatkowego w drodze decyzji podatkowej, podatnik z przysługującego prawa do pomniejszenia nie skorzysta i będzie musiał zapłacić akcyzę jeszcze raz od całości.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Kierownik budowy z uprawnieniami konstrukcyjno-budowlanymi wytyczył mi budynek, gdyż stwierdził, że ma do tego prawo. Ściany domu już stoją, a ja mam wątpliwości czy budynek zlokalizowany jest prawidłowo. Co mam teraz zrobić? Jerzy N. Do podstawowych obowiązków kierownika budowy należy - oprócz określonych w art. 21a i art. 22 Prawa budowlanego - między innymi, zapewnienie geodezyjnego wytyczenia obiektu. Nie znaczy to, że kierownik budowy lub kierownik robót, pełniący samodzielne funkcje techniczne w budownictwie, który powinien posiadać odpowiednie uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, ma uprawnienia do wytyczenia geodezyjnego budynku. Kierownik budowy ma zapewnić geodezyjne wytyczenie obiektu, a także przed rozpoczęciem robót budowlanych protokolarnie przyjąć od inwestora i odpowiednio zabezpieczyć teren budowy wraz ze znajdującymi się na nim obiektami budowlanymi, urządzeniami technicznymi. Także stanowiącymi punkt wyjściowy wytyczenia obiektu, stałymi punktami osnowy geodezyjnej oraz podlegającymi ochronie elementami środowiska przyrodniczego i kulturowego. Wytyczenie geodezyjne budynku powinno być dokonane przez osobę posiadającą uprawnienia nadane zgodnie z ustawą – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Osobą taką jest geodeta z uprawnieniami, na przykład w zakresie pomiarów sytuacyjno-wysokościowych, realizacyjnych lub inwentaryzacyjnych bądź geodezyjnej obsługi inwestycji. W związku z tym, uprawnienia do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie nie pozwalają na wykonywanie prac geodezyjnych. Wykonywanie tych czynności przez nieuprawnione osoby niesie ze sobą ryzyko błędnego usytuowania budynku. Wytyczenie służy bowiem przestrzennemu usytuowaniu obiektu zgodnie z zatwierdzonym projektem zagospodarowania terenu oraz projektem budowlanym. Usankcjonowane jest to decyzją o pozwoleniu na budowę. Wyczerpującą obwarowania decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na obszarze, którego realizowana jest inwestycja lub będzie to zgodne z wytycznymi zawartymi w obowiązującym na tym terenie planie, stanowiącym bezwzględnie prawo miejscowe. Aby się upewnić, czy budynek stoi we właściwym miejscu, radziłbym Panu zlecić geodecie wykonanie stosownych pomiarów. Ewentualne nieprawidłowości łatwiej usunąć w trakcie budowy niż po jej zakończeniu, a związane będzie to z uzyskaniem decyzji o zmianie pozwolenia na budowę w przypadku stwierdzenia istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia na budowę.

Centrum obsługi funduszy europejskich
Mirosław Kiereczyński, specjalista ds. funduszy europejskich. Czy można liczyć na zwrot z unijnych funduszy części kosztów zakupu ziemi i założenia sadu? Adam B. (Sosnówka) Program, który pozwoli panu skorzystać z unijnej pomocy przy zakupie gruntów i założeniu sadu nazywa się „Inwestycje w gospodarstwach rolnych”. Pomoc ta polega na zwrocie części poniesionych kosztów, tzw. kosztów kwalifikowanych, a zwrot tych kosztów wynosi min. 50 procent. Jeśli o pomoc występuje młody rolnik poziom współfinansowania wynosi 55 procent. W przypadku, gdy gospodarstwo położone jest na terenach ONW-60 procent. Jeśli gospodarstwo wnioskodawcy znajduje się na obszarach ONW i jest on młodym rolnikiem kwota współfinansowania wynosi 65 procent. Przy zakładaniu sadów i plantacji wieloletnich zwrot może obejmować koszty zakupu materiału kwalifikowanego nasadzeniowego lub kwalifikowanego materiału siewnego, a także zakup konstrukcji do podtrzymania roślin, folii, materiału do ściółkowania i ogrodzenia plantacji lub sadu. W ramach tego programu koszty zakupu ziemi również mogą być refundowane, lecz w części nie większej niż 10 procent kosztów całego projektu. W przypadku zakupu gruntów z nasadzeniami - warunek nie przekroczenia 10 procent kosztów kwalifikowanych dotyczy jedynie kosztów poniesionych na zakup ziemi. Wnioski o dofinansowanie składa się w Oddziale Regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Rozpoczynam budowę domu. Dom nie ma piwnicy, a w projekcie są wylewane z betonu fundamenty monolityczne oraz wylewane betonowe stropy i nadproża. Dowiedziałem się, że mam szczególnie zadbać o pielęgnację betonu. Co z tym się wiąże i jak mam to zrobić? Marian S. Pielęgnacja betonu, zwłaszcza w początkowym okresie jego tężenia, czyli w ciągu pierwszych kilku dni od chwili zalania w szalunku, ma istotny wpływ na jego jakość i wytrzymałość. Pielęgnacja polega przede wszystkim na zapewnieniu twardniejącemu betonowi dużej wilgotności. Aby utrzymać właściwą wilgotność świeżo wylanego betonu, po prostu polewa się go wodą. Nawilżanie należy rozpocząć po związaniu mieszanki betonowej. Zwykle po 24 godzinach od momentu wykonania betonowania. Czas polewania betonu wodą zależy od zastosowanego w mieszance cementu i przede wszystkim, warunków atmosferycznych. Beton wykonany z użyciem cementu portlandzkiego, należy polewać przez okres, co najmniej 7 dni, natomiast z cementem hutniczym, przez co najmniej 14. Zbyt szybkie wysychanie świeżego betonu często powoduje występowanie w nim dużych skurczów, co może doprowadzić do powierzchniowych lub wgłębnych – niebezpiecznych - pęknięć. W rezultacie otrzymamy beton – ścianę betonową, o mniejszej wytrzymałości od założonej w projekcie. Dalej może to być związane z nierównomiernym osiadaniem budynku i pojawieniem się pęknięć ścian tworzących poszczególne kondygnacje. Latem, podczas upałów, kiedy woda z wytworzonej mieszanki betonowej odparowuje dość szybko, może jej zabraknąć do prawidłowego wiązania a zarazem twardnienia betonu. Nie należy jednak polewać elementów wylewanych z betonu zbyt wcześnie – przed związaniem. Może to doprowadzić do rozmycia zewnętrznej powierzchni i częściowo wypłukać z niej cement. Efektem tego będzie tzw. łuszczenie się betonu. Jeśli tak się zdarzy, to jak najszybciej należy usunąć rozmytą warstwę i położyć na jej miejsce nową. Szczególnie jest to ważne przy elementach zbrojonych, gdzie istotną sprawą jest prawidłowa odległość zastosowanego zbrojenia od zewnętrznej powłoki wykonywanego elementu konstrukcyjnego ustroju budowlanego. Niezależnie od polewania wodą, beton trzeba chronić – szczególnie w ciepłe dni przed bezpośrednim działaniem promieni słonecznych i podmuchami wiatru, które przyśpieszają jego wysychanie. Najprostszym sposobem jest okrycie go matami słomianymi, workami albo plandekami brezentowymi. Twardniejący beton należy również chronić przed ulewnymi deszczami, które mogą uszkodzić jego powierzchnię na głębokość nawet do kilku centymetrów. Chciałbym przy tym przypomnieć, że najszybciej wysychają – wiążą elementy: wąskie i cienkie, małe fundamenty, murki czy nadproża i podciągi. Dlatego o ich pielęgnację należy szczególnie zadbać. Należy także pamiętać, że jeżeli temperatura powietrza spadnie poniżej + 100 C, beton schnie na tyle wolno, że nie ma potrzeby go nawilżać.

Centrum obsługi funduszy europejskich
Mirosław Kiereczyński, specjalista ds. funduszy europejskich Mieszkam na wsi i przez większą część roku mam problemy z dojechaniem do swego gospodarstwa. Czy mogę uzyskać pomoc finansową na utwardzenie drogi? Michał A., Misie W ramach programu „Rozwój i ulepszanie infrastruktury technicznej związanej z rolnictwem” istnieje możliwość budowy lub remontu dróg wewnętrznych. Pomoc ta polega na częściowej refundacji tj. 50 procent poniesionych kosztów kwalifikowanych projektu. Maksymalnie refundacja nie może przekroczyć 200 tys. zł. W celu uzyskania pomocy konieczne jest przede wszystkim spełnienie głównych warunków. Mianowicie, że projekt będzie realizowany na terenie gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej w miejscowości liczącej do 5 tys. mieszkańców oraz nie będzie współfinansowany z innych środków pomocy. Niezbędne jest także uzyskanie odpowiedniego pozwolenia, bieżące regulowanie zobowiązań podatkowych oraz z tytułu ubezpieczeń ZUS lub KRUS, a także w ARiMR. Pomoc na działanie nie może być przyznawana osobie fizycznej pobierającej stałą rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub emeryturę.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch.Kupiłem na wsi działkę 46 arów i chciałbym ją ogrodzić siatką. Proszę o informację, co powinienem uczynić, aby nie popaść w konflikt z prawem i sąsiadami. Jan B. z Łukowa Zgodnie z ustawą Prawo Budowlane realizacja ogrodzenia nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ale, budowa ogrodzenia od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych, a także ogrodzeń powyżej 2,20 m, wymaga zgłoszenia we właściwym organie. Organem właściwym na terenie gmin odpowiedni jest starosta. W zgłoszeniu (druk powinien być dostępny w urzędzie) należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych związanych z budową ogrodzenia. Należy podać jego wysokość całkowitą, materiał z jakiego będzie wykonany, rodzaj słupków, przęseł, itp. dodatkowe dane. Ponadto do zgłoszenia należy załączyć, najlepiej na mapie zasadniczej naniesioną jego lokalizację, określając także podstawowe odległości od innych obiektów celem umożliwienia zlokalizowania ogrodzenia w terenie. Wymagane jest też załączenie oświadczenia o prawie dysponowania terenem na cele budowlane (druk powinien być dostępny w urzędzie). Zatem budowa ogrodzenia w innym miejscu, jak określone powyżej nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, a także zwolnione jest z obowiązku zgłoszenia zamiaru jego realizacji w odpowiednim organie. Przy czym, ogrodzenie powinno być lokalizowane na własnej działce w sposób nienaruszający sąsiednich własności. Należy przy tym pamiętać, że zabronione jest umieszczanie na wysokości mniejszej niż 1,80 m, ostro zakończonych elementów, drutu kolczastego, tłuczonego szkła oraz innych podobnych wyrobów i materiałów. Bramy i furtki w ogrodzeniu nie powinny się otwierać na zewnątrz działki, a szerokość bramy w świetle winna wynosić, co najmniej 2,40 m, furtki 0,90 m. Aby mieć pełne informacje związane z wyglądem oraz lokalizacją ogrodzenia, koniecznością uzyskania pozwolenia na budowę czy złożenia zgłoszenia lub zwolnienia z dopełnienia tych obowiązków, należy w urzędzie gminy sprawdzić, czy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – jeśli taki istnieje - stanowiącym prawo miejscowe, nie określono innych wytycznych związanych z realizacją ogrodzeń na terenie, na którym położona jest działka. Czy nie leży też na terenie parku krajobrazowego, strefy nadzoru konserwatorskiego itp., gdzie takie wymogi mogą być określone.

Czytelnicy pytają Izba Celna odpowiada
BarbaraKorwin, rzecznik prasowy Izby Celnejw Białej Podlaskiej.HANDLUJĘ CHEMIĄ Jestem przedstawicielem firmy, która chce się zająć przywozem do Polski artykułów chemicznych z Niemiec. Co się z tym wiąże ze strony celnej, tj. jakie stawki celne, ograniczenia, podatki? Włodzimierz B. Od 1 maja 2004 r., czyli od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, przywóz towarów z innych krajów członkowskich nie podlega żadnym opłatom celnym i ograniczeniom pozataryfowym, a jedynie obowiązkowi podatkowemu. Na mocy ustawy o podatku od towarów i usług (z 11 marca 2004 r.), podmiot zarejestrowany dla celów VAT w Polsce i nabywający towary z innego państwa unijnego od podatnika zarejestrowanego w tym państwie, od nabycia towarów musi zapłacić VAT w Polsce. W przypadku wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów stosuje się taką stawkę podatku jaka obowiązuje w przypadku sprzedaży krajowej danego towaru. Wszelkie kwoty podatku należy wskazać w deklaracji składanej za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu nabycia towarów. Podatek ten jest rozliczany na zasadach ogólnych w deklaracji od podatków i usług, zgodnie z warunkami określonymi w ustawie. Należy jednak pamiętać, iż w przypadku, gdy wartość nabycia wewnątrzwspólnotowego przekroczyła wartość statystycznego progu asymilacji - obecnie 300 tys. zł - to podmiot dokonujący takiego nabycia ma obowiązek zgłoszenia INTRASTAT (system gromadzenia danych dla celów statystyki dotyczącej obrotów towarowych pomiędzy Polską a pozostałymi krajami UE). Tryb, sposób oraz terminy dokonywania takiego zgłoszenia szczegółowo reguluje rozporządzenie ministra finansów z 21 kwietnia 2004 r. w sprawie zgłoszeń INTRASTAT.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch.Buduję dom, który zgodnie z projektem ma być pokryty blachodachówką. Z tym, że od dwóch lat dach jest odeskowany i pokryty papą asfaltową wierzchniego krycia. Dekarze chcą tę papę zerwać i zamienić na papę izolacyjną. Twierdzą, że papa asfaltowa po nagrzaniu wydziela gazy powodujące korozję blachy. Czy to prawda? Grzegorz S. z Białej Podlaskiej Na pewno nie jest prawdą, że przyczyną korozji blachy jest rozgrzana papa asfaltowa. To właśnie smoła zawarta w papie izolacyjnej wydziela związki aromatyczne (stąd specyficzny zapach), a nie asfalt, który jest bezwonny. Przyczyną korozji blachy, o której mówili dekarze, było zapewne to, że blachę położyli bezpośrednio na papie wierzchniego krycia, która posypana jest ostrym grysem bazaltowym. W wyniku zmian temperatury blacha kurczy się i rozszerza. Podczas tego procesu ocierała o kawałki grysu, w wyniku czego uległa zarysowaniu (zniszczeniu) jej powłoka ochronna na spodniej stronie. W rezultacie skraplająca się para wodna dokonała reszty zniszczenia, powodując korozję odsłoniętej stali. Aby temu zapobiec, wystarczy do istniejącego pokrycia przybić kontrłaty i łaty, a następnie do tego rusztu mocować blachę. Będzie to z powodzeniem rozwiązanie łatwiejsze do wykonania i tańsze niż wymiana papy.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Na moim dachu dachówki cementowe ułożone zostały na łatach, bez folii wstępnego krycia. W czasie deszczu dach przecieka w kilku miejscach, a zimą nawiewany jest pod niego śnieg. Czy dachówki można uszczelnić silikonem ? Czytelnik z Terespola Wszelkie próby uszczelniania dachówek masami silikonowymi czy akrylowymi nie przyniosą spodziewanego rezultatu. Elementy pokryciowe z dachówki pod wpływem różnic temperatury dochodzącej do 500C w skali roku oraz działania wiatru, ciągle ulegają odkształceniom. Dlatego zastosowane spoiny z tego typu mas uszczelniających ulegają zniszczeniu niekiedy już po upływie roku eksploatacji. Jeśli jest to dach nad nieużytkowym poddaszem, najprościej jest ułożyć pasy z folii dachowej i przymocować je od spodu za pomocą drewnianych listew. Dzięki temu nie będzie problemów z odprowadzeniem przeciekającej wody opadowej poza ściany budynku. Przy czym należy pamiętać o dokładnym wykonaniu połączenia folii przy styku ze ścianą zewnętrzną i wyprowadzeniu pod okap dachu. Jeżeli jednak jest to poddasze użytkowe, niestety powinno się zdemontować pokrycie dachu łącznie z niektórymi obróbkami blacharskimi i łatami. Następnie należy ułożyć pasy folii dachowej wysokoparoprzepuszczalnej i kontrłaty, najlepiej z listew drewnianych – 25 mm x 100 mm. Dopiero wtedy można ponownie przybić łaty i ułożyć dachówki. Rozwiązanie to może przysporzyć pewnych kłopotów organizacyjnych, ale jest skuteczne. Jego zaletą jest też możliwość porządnego wysuszenia warstwy izolacyjnej – np. wełny mineralnej jeśli została tutaj zastosowana.

Architekt odpowiada
Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Mam zamiar przybudować garaż do budynku mieszkalnego i zrobić w nim ogrzewanie. Czy go ocieplać, jeśli tak, to w jaki sposób aby nie popełnić błędów? Marian z Czosnówki Sposób ocieplenia garażu w dużej mierze zależy od tego, czy będzie on nieogrzewany czy ogrzewany oraz jak jest usytuowany względem domu. O tym, które miejsca powinny być zabezpieczone izolacją termiczną zdecyduje to, czy garaż jest wolnostojący, dostawiony do budynku, czy wbudowany w jego bryłę. W przypadku garażu ogrzewanego do niskiej temperatury dodatniej - zalecana + 5 C, przybudowanego do domu, bezwzględnie należy ocieplić jego ściany zewnętrzne w taki sposób, aby współczynnik przenikania ciepła przez ściany był podobny, jak w budynku mieszkalnym i równy lub mniejszy od - 0.3 W/m2 x K. Ściana wewnętrzna ta, która znajduje się między garażem, a pomieszczeniami mieszkalnymi budynku, w zasadzie powinna być również ocieplona. Najlepiej zastosować wełnę mineralną, jest niepalna i ma lepszą izolacyjność akustyczną od styropianu. Wystarczy warstwa grubości 8 cm ułożona między profilami aluminiowego rusztu. Na to ocieplenie należy położyć folię paroizolacyjną, zabezpiecza ona przed przedostawaniem się ciepłego powietrza zawierającego wodę do materiału izolacyjnego - w porach wełny mogłaby się wykraplać woda i zawilgocony materiał mógłby stracić zdolności izolacyjne. Tak zaizolowana ściana może być wykończona płytą gipsowo-kartonową, przymocowaną wkrętami do rusztu. Jedyna przegroda, która zawsze powinna być ocieplana i to bez względu na to, czy garaż jest nieogrzewany czy ogrzewany to strop. W Pana przypadku, gdy poddasze jest nieużytkowe, strop jest ocieplany po to, żeby zabezpieczyć pomieszczenie garażu przed nagrzewaniem się w lecie i stratą ciepła w zimie podczas ogrzewania. W tej sytuacji, na stropie żelbetowym lub drewnianym wystarczy rozłożyć folię paraizolacyjną, a następnie warstwę wełny grubości 12-15 cm. Kolejną ważna przegrodą, którą powinien Pan ocieplić to posadzka-podłoga garażu i wykonuje się ją zawsze w garażach ogrzewanych. Przy czym ważne jest tutaj prawidłowe ułożenie warstw, aby bez ryzyka jej zniszczenia można było wjechać do garażu. Na warstwie około 20 cm zagęszczonego piasku powinna być położona warstwa chudego betonu około 10 cm. Następnie izolacja przeciwwilgociowa (folia lub papa izolacyjna). Potem należy położyć izolację termiczną – 8 cm z twardego styropianu EPS 100 038 Dach/Podłoga - stare oznaczenie FS-20 i na koniec wykonać wylewkę betonową o grubości 6 cm. Jeżeli zdecyduje się Pan na ocieplenie posadzki wełną mineralną (stosować gęstość minimum 180-200 kg/m3), to przed zrobieniem wylewki należy koniecznie położyć jeszcze warstwę izolacji przeciwwilgociowej zapobiegającej ściągania przez wełnę wody zarobowej betonu. Wykonując garaż ogrzewany wato pamiętać również o ociepleniu drzwi - wrót wjazdowych, co chronić będzie pomieszczenie przed wyziębieniem. Budując garaż pamiętajmy, że zbyt wysoka temperatura w garażu przyspiesza korozję samochodu, dlatego lepiej, gdy garaż jest nieogrzewany lub ogrzewany do temperatury + 5 C.

Architekt odpowiada
Ostatnio słyszałem o budowaniu domu w systemie YTONG. Proszę o trochę bliższych informacji o nim, ponieważ mówi się, że jest trudny. Paweł z Terespola System YTONG nie ogranicza inwencji inwestora czy projektanta. Wykonanie ścian w łuku i innych nietypowych kształtach nie jest dużym problemem, nie wiąże się również z pogorszeniem parametrów technicznych. Z bloczków można ukształtować gzymsy, pilastry, przypory, dowolne kształty ścian szczytowych i attyk. YTONG to beton komórkowy, materiał jednorodny, ognioodporny o takich samych właściwościach w każdym jego fragmencie i kierunku. Porowata struktura materiału (miliony miniaturowych komórek wypełnionych powietrzem) zapobiega przenikaniu ciepła. Dzięki równomiernemu rozłożeniu tych komórek nie istnieje niebezpieczeństwo powstania mostka termicznego. Wszystkie elementy systemu, dzięki wprowadzeniu podczas produkcji specjalnej technologii, zapewniają tolerancję w gabarytach do 1 mm. W rezultacie, w systemie YTONG uzyskano bardzo gładkie powierzchnie z jednorodnego materiału pozwalające niemal idealnie dopasować poszczególne bloczki, stosując spoinę o grubości 1 mm. Podstawowe stosowane rozwiązanie systemu YTONG to jednowarstwowa ściana z bloczków o grubości 36,5 cm. Nie wymaga ona dodatkowego ocieplenia, gdyż sam materiał jest termoizolacyjny. Pozwala on uzyskać przy tej grubości ściany współczynnik przenikania ciepła U = 0.29 W/(m2 K), który jest wystarczający zarówno dla ściany jednowarstwowej jak i wielowarstwowej, określony w Polskiej Normie. Zalecaną grubością bloczka do budowy ściany jest bloczek o grubości 40 cm. Wówczas uzyskamy dużo korzystniejszy współczynnik U = 0.23 W/(m2 K). System YTONG w swoich ofertach zapewnia komplet elementów budowlanych, w tym bloczki ścienne, bloki modułowe, nadproża, płyty stropowe, płyty dachowe, płyty ścienne, elementy ocieplenia wieńca, a także zalecane narzędzia oraz wyroby i materiały uzupełniające. Wszystkie oferowane elementy systemu zapewniają wybudowanie jednorodnej ściany jednowarstwowej bez mostków termicznych. Oprócz parametrów technicznych warto także wspomnieć o jego dodatkowych zaletach jak: *szybkość budowy – bloczki YTONG układa się jak klocki, system pióro-wpust gwarantuje dopasowanie elementów, wygodne uchwyty ułatwiają pracę murarzowi *elementy systemu zapewniają uzyskanie gładkich powierzchni, dzięki czemu prace wykończeniowe przebiegają sprawnie – glazurę można praktycznie przyklejać bezpośrednio do bloczków *bardzo ważne – YTONG posiada parametry techniczne wytrzymałości, izolacyjności termicznej i odporności ogniowej potwierdzone Aprobatami Technicznym ITB oraz certyfikatami CEBET, które są lepsze niż te określone i dopuszczalne w Polskiej Normie *jakość materiału zapewnia czyste budowanie bez hałd i stert śmieci na placu budowy Wydaje mi się, że tą trudnością, o której Pan wspomina to konieczność idealnego wypoziomowania fundamentu oraz pierwszej układanej warstwy ściany, czego bezwzględnie wymaga producent systemu dla stworzenia podstawy do dalszego prawidłowego prowadzenia budowy.

Porady celne
Kiedy będą przyjęcia do służby celnej i na jakie stanowiska? Jakie wymogi trzeba spełnić by zostać celnikiem? Kolejny w tym roku nabór do służby ogłoszony został 11 października. Kandydatom oferujemy stanowisko młodszego kontrolera celnego w stopniu aplikanta w bialskim UC i w komórkach wewnętrznych IC. Do 18 października 2005 roku wydział kadr i szkolenia oczekuje na listy motywacyjne i CV kandydatów. W przypadku ofert nadsyłanych pocztą - decyduje data stempla pocztowego. Do tych dokumentów należy obowiązkowo dołączyć kopie dowodu tożsamości i dyplomu ukończenia szkoły wyższej, własnoręcznie napisane oświadczenie kandydata o niekaralności i korzystaniu z pełni praw publicznych oraz oświadczenie o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych do celów rekrutacji. Kandydat do służby musi mieć polskie obywatelstwo i odpowiedni stan zdrowia. Dobrze, by biegle znał przynajmniej jeden język obcy i posługiwał się pakietem MS Office. Należy też wyraźnie zaznaczyć - najlepiej w liście motywacyjnym - o jakie stanowisko w służbie ubiega się kandydat. Szczegółowe informacje na temat wymagań niezbędnych oraz dodatkowych, a także specyfikacje przyszłych obowiązków służbowych kandydatów do służby celnej można znaleźć na stronie internetowej Izby Celnej w Białej Podlaskiej - www.bialapodlaska.uc.gov.pl. Kandydaci, którzy spełnią kryteria formalne i w terminie złożą niezbędne dokumenty, zostaną dopuszczeni do tzw. testu preselekcyjnego. Jego wyniki wskażą osoby najszybciej analizujące teksty specjalistyczne, mające największą wiedzę ogólną. To właśnie takie osoby przejdą do następnego etapu rekrutacji, która zawiera dwa elementy: test psychologiczny, badający predyspozycje intelektualne kandydatów oraz rozmowę kwalifikacyjną. Część rozmowy kwalifikacyjnej może być prowadzona w języku obcym, którego znajomość deklaruje kandydat. Każdy etat postępowania rekrutacyjnego będzie punktowany. Do służby celnej przyjęte zostaną osoby, które zbiorą największą ilość punktów.

Porady prawne
Jestem starą kobietą, mój mąż jest inwalidą pierwszej grupy. Mieszkamy od lat w domku jednorodzinnym na przedmieściu. Dzieci nasze są usamodzielnione, nie pomagają nam materialnie, a nawet nie odwiedzają nas w okresie świąt. Jedynie starsza wnuczka troszczy się o nas, pamięta o naszych jubileuszach i innych uroczystościach, dlatego chcielibyśmy jej darować cały nasz majątek. W jaki sposób można to zrobić? Joanna S. Parczew Autorka listu wraz z mężem powinna sporządzić testamenty w formie notarialnej albo własnoręcznie w całości napisane osobiście, podpisane i opatrzone datą. Pani Joanna i jej małżonek powinien napisać po jednym oddzielnym testamencie, ponieważ prawo nie pozwala małżonkom na sporządzenie testamentu wspólnego. W testamentach tych p. Joanna i jej mąż winni napisać, że cały swój majątek przekazują wnuczce. Jeżeli testatorzy w omawianej sprawie chcą pozbawić swoje dzieci możliwości żądania zachowku od wnuczki po śmierci dziadków, powinni wyraźnie napisać w testamencie, że wydziedziczają dzieci i pozbawiają ich prawa do zachowku. Powyższe należy umotywować tym, że nie wypełniają oni obowiązków rodzinnych, nie zajmują się rodzicami i nie utrzymują z nimi żadnych kontaktów. Omawiana problematyka znajduje swoje prawne uregulowanie w przepisach art. 949-950 i 1008 kodeksu cywilnego. Mój mąż odbywa służbę wojskową. Dowiedziałam się od kuzynki, że w świetle obowiązujących przepisów prawa pracodawca nie ma prawa zwolnić z pracy żony żołnierza. Czy to prawda? Alicja D. Łosice W czasie odbywania przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej pracodawca może zwolnić z pracy żonę żołnierza, ale tylko z jej winy, tj. musiałaby dopuścić się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, np. popełnić przestępstwo, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie jej na zajmowanym stanowisku lub z własnej winy utracić uprawnienia konieczne do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Pracodawca może także rozwiązać z żoną żołnierza stosunek pracy w przypadku, gdy ogłoszona zostanie upadłość lub likwidacja przedsiębiorstwa. Czy zmiana warunków umowy o pracę jest możliwa tylko na piśmie? Adolf M. Łosice Aby usunąć wątpliwości w kodeksie pracy, jednoznacznie rozstrzygnięto, że każda zmiana warunków umowy o pracę wymaga formy pisemnej. W takiej formie powinno być dokonane nie tylko wypowiedzenie warunków pracy lub płacy, tak zwane wypowiedzenie zmieniające, ale także porozumienie zmieniające. Wypowiedzenie warunków pracy lub płacy uważa się za dokonane, jeżeli pracownikowi zaproponowano na piśmie nowe warunki. Taka regulacja zgodnie z treścią art. 42 par. 2 kodeksu pracy obowiązuje od wielu lat w niezmienionym brzmieniu. Nowy jest natomiast art. 29 par. 4 kodeksu pracy obowiązujący od 1 stycznia br. Wprowadza on zasadę, że każda zmiana warunków umowy o pracę wymaga formy pisemnej. Z tej zasady wynika, że porozumienie zmieniające winno mieć także formę pisemną. Kodeks pracy nie zawiera przepisu, który wyraźnie zezwala na zmiany w umowie o pracę na podstawie porozumienia. Dopuszczalność porozumienia wynika przede wszystkim z prawa stron o rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron (art. 30 par. 1 ustęp 1 kodeksu pracy). Przyjmuje się, że jeżeli strony mogą rozwiązać umowę za porozumieniem stron, to mogą ją również w ten sposób zmienić. Z propozycją zawarcia porozumienia może wystąpić zarówno pracodawca jak i pracownik. Zawarcie porozumienia zmieniającego jest w pewnym sensie korzystne dla stron umowy, gdyż nie trzeba go uzasadniać, nie stosuje się do niego okresu wypowiedzenia. Porozumienie może zmieniać warunki pracy zarówno na korzyść, jak i niekorzyść pracownika. Przedmiotem porozumienia może być między innymi: - obniżenie lub podwyższenie wynagrodzenia, - zmiana stanowiska pracy, - wskazanie innego miejsca wykonywania pracy, - zmiana wymiaru czasu pracy, - wprowadzenie nowych uprawnień pracownika. Przed 1 stycznia tego roku, przed wprowadzeniem art. 29 par. 14 kodeksu pracy, zmiany na korzyść pracownika często wprowadzano w drodze tzw. dorozumianego porozumienia, polegającego na tym, że pracownik milcząco akceptował korzystniejsze dla siebie warunki. Obecnie takie zmiany wymagają formy pisemnej. Jednakże trzeba wyjaśnić, że porozumienie zawarte w innej formie np. ustnie lub w sposób dorozumiany, jest ważne i skuteczne.

PRAWO PRACY
W okresie od 10 września do 5 października przebywałam na urlopie wypoczynkowym. W tym czasie zmarł mój dziadek. Wiem, że przysługuje mi 1 dzień urlopu okolicznościowego z racji pogrzebu. Czy mój urlop wypoczynkowy pracodawca powinien przedłużyć o 1 dzień. Elżbieta D. - Radzyń Podlaski Urlop wypoczynkowy nie ulega samoczynnie przedłużeniu o 1 dzień. Wprawdzie pracodawca jest zobowiązany zwolnić od pracy pracownika na czas obejmujący 1 dzień w razie zgonu i pogrzebu między innymi: babci, dziadka, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką. Jednakże w czasie korzystania z urlopu wypoczynkowego autorka listu nie świadczyła pracy, a wobec tego pracodawca nie miał pani od czego zwalniać. Autorka listu może wystąpić do pracodawcy o zaliczenie jednego dnia w czasie urlopu wypoczynkowego jako urlopu z tytułu śmierci dziadka – na dzień pogrzebu. Nie będzie to jednak automatyczne przedłużenie urlopu wypoczynkowego, ale zakwalifikowanie jednego dnia w jego trakcie jako nieobecności w pracy usprawiedliwionej zgonem i pogrzebem dziadka – za zgodą i wiedzą pracodawcy.

PRAWO RODZINNE
Jestem w ciąży, ukończyłam 17 lat. Ojciec biologiczny mojego dziecka ukończył 17 lat i 6 miesięcy. Jako rodzice chcemy zawrzeć związek małżeński jeszcze przed urodzeniem dziecka. Czy jest to prawnie możliwe. Katarzyna Z. - Łosice Pani Katarzyna nie ukończyła jeszcze 18 lat, jest osobą nieletnią i dlatego w świetle obowiązujących przepisów zgodę na jej małżeństwo musi wydać sąd. Sąd opiekuńczy udzieli takiej zgody jeśli: - kandydatka na małżonkę ukończyła 16 lat, - jeżeli sąd stwierdzi, że istnieją ważne powody do zawarcia małżeństwa oraz, że małżeństwo to będzie zgodne z dobrem rodziny. W opisanych warunkach ciąża i perspektywa urodzenia dziecka należy do takich ważnych powodów, a dla dobra dziecka lepiej jest, gdy będzie wychowane w pełnej rodzinie. Należy wiedzieć, że zgoda sądu orzekającego nie jest automatyczna. Zanim sąd rozstrzygnie sprawę przesłucha kandydatów na małżonków oraz w razie potrzeby również osoby bliskie, np. rodziców, rodzeństwo itp. Należy wyjaśnić, że w świetle przepisów kodeksu rodzinnego ojciec dziecka nie ma możliwości zawarcia małżeństwa przed ukończeniem 18. roku życia, gdyż w przypadku mężczyzny granica wieku nie może być obniżona nawet za zgodą sądu. W opisanym stanie rzeczy zawarcie małżeństwa będzie możliwe po uzyskaniu zgody sądu oraz po ukończeniu przez jej partnera 18 lat, co nastąpi za około 6 miesięcy. Omawiana problematyka znajduje swoje prawne uregulowanie w art. 10-12 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Cywilne postępowanie procesowe
Skierowałem do Sądu Rejonowego wydział cywilny w Radzyniu Podlaskim pozew przeciwko sprawcy zniszczenia ogrodzenia mojej posesji. Ze względu na trudną sytuację materialną zostałem zwolniony przez sąd z kosztów sądowych. Ostatnio kolega, który jest ławnikiem w sądzie poinformował mnie, że jeżeli przegram sprawę w sądzie będę musiał zapłacić koszty adwokata, którego wybrał sobie mój przeciwnik procesowy. Czy kolega ma rację? Władysław O. - Międzyrzec Podlaski Tak. Zwolnienie od kosztów sądowych polega na tym, że autor listu nie musi płacić opłat przypadających na rzecz sądu, np. wpisu sądowego. W przypadku przegrania sprawy konieczne będzie zwrócenie stronie przeciwnej kosztów procesu. Wtedy p. Władysław będzie musiał zapłacić nie tylko wynagrodzenie adwokata, który reprezentuje jego przeciwnika procesowego, ale również zwrócić przeciwnej stronie koszty przejazdów do sądu, a nawet równowartość zarobku utraconego na skutek stawiennictwa na rozprawie w sądzie. Omawiana problematyka znajduje swoje prawne uregulowanie w treści art. 98 kodeksu postępowania cywilnego.

PRAWO CYWILNE
Zamówiłam w pobliskiej firmie wymianę otworów okiennych i drzwiowych. Po wymianie dwa okna wypaczyły się i w czasie opadów przecieka woda. Złożyłam reklamację, którą wykonawca przyjął i zapewnił, że usunie usterki. Upłynął już miesiąc, a wykonawca usterek nie usunął. Na skutek moich wielokrotnych ponagleń i perswazji zapewnił, że zajmie się sprawą, lecz zapewnienia okazały się gołosłowne. Co mam czynić w tej sprawie? Zofia M. - Wisznice Z powyższego wynika, że wykonawca uznał reklamację, lecz mimo upływu czasu usterki nie usunął. Wobec powyższego, jeśli wykonawca nie usunie omawianych usterek lub nie wymieni okien na nowe, autorka listu ma prawo odstąpić od umowy i zażądać zwrotu zapłaconej kwoty, może też zwrócić się z prośbą o pomoc do rzecznika konsumentów. Pani Zofia może także skierować pozew do sądu, gdzie ma szanse na uzyskanie korzystnego dla niej wyroku.

PRAWO cywilne
Mam dwoje dzieci. Mój mąż ma jeszcze syna, który urodził się ze związku pozamałżeńskiego. Jednak mąż nie utrzymuje z nim kontaktów. Czy nieślubne dziecko będzie miało prawo dziedziczenia majątku po moim mężu? Elżbieta B. Łuków Tak. W świetle obowiązujących przepisów prawa, dzieci pozamałżeńskie mają takie same uprawnienia, jak dzieci pochodzące z małżeństwa. Jest bez znaczenia, że mąż p. Elżbiety nie ożenił się z matką syna, ani to, że nie utrzymuje kontaktu z dzieckiem. W tej sytuacji jest ważne tylko to, czy został on prawnie uznany za ojca dziecka. W przypadku, gdyby mąż autorki listu spisał testament i pominął w nim pozamałżeńskie dziecko, wówczas temu dziecku przysługuje zachowek.

PRAWO spadkowe
Jestem właścicielem kawalerki w Mińsku Mazowieckim, którą chciałbym przepisać tytułem darowizny na syna. Czy w przypadku darowania tego mieszkania syn będzie musiał zapłacić podatek od darowizny? Bogusław D. Łosice Przeniesienie własności mieszkania tytułem darowizny w zasadzie wymaga zapłaty podatku. Jednakże w przypadku, gdy obdarowana osoba należy do tak zwanej I grupy podatkowej, a są w niej między innymi dzieci, to wówczas do podstawy opodatkowania nie zalicza się wartości mieszkania do wysokości nie przekraczającej 110 m2 powierzchni użytkowej. Warunkiem jest też, aby syn nie miał innego własnego mieszkania, a w otrzymanym mieszkaniu mieszkał co najmniej 5 lat.

PRAWO pracy
Wręczyłem pracownicy pismo wypowiadające umowę o pracę, jednak pracownica odmówiła jego przyjęcia i podpisania. Czy pracownik może odmówić przyjęcia pisma pracodawcy wypowiadającego umowę o pracę i jakie to rodzi skutki prawne? Michał P. Łuków Pracownik może nie przyjąć pisma pracodawcy wypowiadającego umowę o pracę, jednak nie spowoduje to nieważności złożonego oświadczenia woli pracodawcy. Zgodnie z treścią art. 61 kodeksu cywilnego oświadczenie woli jest skuteczne z chwilą, gdy dotrze do drugiej strony w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W przedmiotowej sprawie treść pisma wypowiadającego umowę o pracę była znana pracownikowi. W związku z tym, wypowiedzenie to należy uznać za skuteczne. Odmowa pokwitowania przez pracownika otrzymanego pisma nie ma w tym przypadku żadnego znaczenie. Nawet wówczas, gdy takie oświadczenie woli pracodawcy jest wadliwe w wypowiedzeniu umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy. Pracodawca nie może w toku postępowania sądowego potwierdzać zasadności wypowiedzenia umowy o pracę w oparciu o inne przyczyny nie wskazane w oświadczeniu woli o wypowiedzeniu umowy o pracę.

prawo o utrzymaniU czystości i porządku
Jakie konsekwencje mogą nam grozić, gdy nie uprzątniemy chodnika wokół domu? Bogdan J. Międzyrzec Podl. Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dość jednoznacznie precyzuja jakie w tym zakresie obowiązki mają właściciele nieruchomości. W myśl cytowanej ustawy „właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taki chodnik uznaje się wydzieloną część drogi publicznej służącą dla ruchu pieszego położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości”. W takim przypadku właściciel nieruchomości zobowiązany jest na swój koszt utrzymywać chodniki w należytym stanie nie tylko w zimie, ale przez cały rok. Niespełnienie tego obowiązku może wiązać się z uciążliwościami. Uprawnione organy np. straż miejska, mogą skontrolować porządek i gdy stwierdzą, że teren wzdłuż posesji nie jest w należytym stanie, wówczas właściciel czy użytkownik posesji może być ukarany stosowną karą pieniężną. W przypadku odmowy zapłaty mandatu, sprawa może być nawet skierowana do sądu grodzkiego. Właściciel nieruchomości nie jest zobowiązany do sprzątania, odśnieżania, czy usuwania błota z chodnika, na którym dopuszczone jest płatne parkowanie pojazdów samochodowych. Podobnie w przypadku przystanków autobusowych. Takie tereny powinny oczyszczać i utrzymywać w należytym porządku przedsiębiorstwa użytkujące przystanki komunikacji publicznej.

PRAWO PRACY Czy urlop bezpłatny ma wpływ na uprawnienia pracownicze? Tadeusz R. (Łosice)
Tak. Urlop bezpłatny udzielany na podstawie art. 174 kodeksu pracy skutkuje zwolnieniem pracownika z obowiązku wykonywania zatrudnienia i zwolnieniem pracodawcy z obowiązku wypłacania wynagrodzenia. Okres urlopu bezpłatnego nie jest wliczany do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika, jak też do okresu pracy, od którego zależą prawa do świadczeń emerytalnych pracowników. W przypadku rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy w czasie bezpłatnego urlopu, udzielonego na podstawie art. 174 par. 1 kp, a trwającego dłużej niż miesiąc, pracownikowi niewykonującemu pracy od dnia 1 stycznia z powodu urlopu bezpłatnego nie przysługuje prawo do urlopu wypoczynkowego za rok kalendarzowy, w którym ustało zatrudnienie, a zatem i prawo do ekwiwalentu za ten urlop. Problematykę wyjaśnia wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 17 listopada 1996 r. (sygn. akt. III AUa 888/96) oraz uchwała Sądu Najwyższego z 25 września 1980 r. (V PZP2/80 OSNC z 1981 r. Nr 4 poz. 46).

PRAWO CYWILNE PROCESOWE Po pierwszej rozprawie przeciwko byłemu małżonkowi o podział majątku zorientowałam się, że nie dam sobie rady w tej sprawie, ponieważ przeciwnik procesowy jest dobrze przygotowany. Nie mam pieniędzy na adwokata, ale mam siostrę, która kończy studia prawnicze. Czy mogę ją powołać na pełnomocnika? Michalina Z. (Międzyrzec Podlaski)
Tak. Na każdym etapie procesu można ustanowić pełnomocnika. W świetle ostatnich zmian w przepisach kodeksu postępowania cywilnego, pełnomocnikami - obok adwokatów lub radców prawnych - mogą być również rodzice, małżonek, rodzeństwo, zstępni strony, osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia oraz współuczestnicy sporu. Od 5 lutego 2005 r. pełnomocnikiem może być także osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony, oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia. Należy pamiętać, że pełnomocnictwo winno być udzielone pisemnie.

PRAWO RODZINNE Moja córka wraz z dwojgiem dzieci i mężem uzależnionym alkoholowo mieszka w Siedlcach w dwupokojowym mieszkaniu komunalnym. Mąż córki jest głównym najemcą. Córka z zięciem są w trakcie sprawy rozwodowej. Zięć będąc często w stanie nietrzeźwym urządza w domu awantury zakłócając spokój nocny. Czy w trosce o dobro małoletnich dzieci córka może wystąpić do sądu o eksmisję męża? Beata W. (Łosice)
Tak. Córka pani Beaty, jeszcze przed zakończeniem sprawy rozwodowej, może wystąpić do sądu cywilnego w Siedlcach z wnioskiem o eksmisję jej męża i przeniesienie na nią prawa do wynajmu mieszkania komunalnego. W świetle obowiązujących przepisów, istnieje podstawa prawna dająca możliwość eksmisji małżonka, który swoim zachowaniem występuje rażąco przeciw porządkowi domowemu i uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Dobro dzieci narażonych w domu na konsekwencje libacji i awantur alkoholowych niewątpliwie będzie dla sądu istotnym argumentem. Córka pani Beaty powinna pamiętać o potrzebie udokumentowania opisanej sprawy, między innymi przez dołączenie odpowiednich zaświadczeń z poradni psychologicznej, informacji o zawiadamianiu policji o awanturach męża itp. W przypadku jeśli sprawa rozwodowa zostanie wkrótce zakończona, córka p. Beaty może poczekać na rozstrzygnięcie sądu, który załatwiając merytorycznie sprawę rozwodową, zajmie stanowisko odnośnie zamieszkiwania byłego męża alkoholika.

PRAWO PRACY W ubiegłym tygodniu ukończyłem zaocznie studia I stopnia, uzyskując licencjat. To było dla mnie duże przeżycie, dlatego postanowiłem uczcić to w pracy organizując dla najbliższych kolegów i koleżanek poczęstunek na słodko przy lampce wina. Podczas tej uroczystości wszedł do pokoju pracodawca, który zwrócił mi uwagę na niestosowność postępowania. Nazajutrz po tym zdarzeniu ja oraz osoby uczestniczące w poczęstunku zostaliśmy ukarani karą pieniężną za picie alkoholu w pracy. Moje prośby i perswazje nie dały rezultatu. Czy pracodawca postąpił zgodnie z prawem? Edward D. (Łuków)
Tak. W świetle obowiązujących przepisów, za spożywanie alkoholu w czasie pracy pracodawca może stosować nie tylko karę upomnienia czy nagany, ale również karę pieniężną. Nieistotne jest, że pracownicy wypili tylko po symbolicznej lampce alkoholu. Pracodawca ma prawo wymagać od pracowników, aby w pracy byli trzeźwi. Kara pieniężna za jedno wykroczenie nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika. Mówi o tym art. 108 kodeksu pracy.

PRAWO PRACY W przyszłym miesiącu kończy mi się urlop macierzyński. Zamierzam wrócić do pracy, ale chcę odpowiednio zająć się dzieckiem. Kuzynka doradziła mi, żebym zwróciła się do pracodawcy o skrócenie czasu pracy do pół etatu. Gdy zwróciłam się do niego z taką propozycją, właściciel firmy przyjął to do wiadomości niechętnie, oświadczając, że po skróceniu czasu pracy nie będę już mogła powrócić w przyszłość do pracy na pełnym etacie. Czy pracodawca ma rację? Lucyna M. (Janów Podlaski)
Nie. Pani Lucyna po ukończeniu urlopu macierzyńskiego i powrocie do pracy ma prawo podjęcia pracy na połowie etatu przez czas, w którym mogłaby korzystać z urlopu wychowawczego. W świetle obowiązujących przepisów wystarczy, że złoży wniosek w tej sprawie, a pracodawca ma obowiązek załatwić go pozytywnie. Pracodawca nie ma prawa skrócić wymiaru czasu pracy pani Lucyny na stałe. Obowiązujące przepisy stwierdzają jasno, że skrócenie czasu pracy może obowiązywać wyłącznie w okresie, w którym pracownikowi przysługiwałoby prawo do urlopu wychowawczego (maksymalnie do 3 lat, a nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 4. roku życia). Po tym terminie następuje powrót do pełnego czasu pracy. Zarobki autorki listu - po skróceniu czasu pracy o połowę - powinny zostać zmniejszone proporcjonalnie, to jest o 50 proc.

PRAWO CYWILNE Moja córka studiuje w Lublinie i mieszka w wynajętym lokalu. Cena najmu bardzo obciążą nasz budżet domowy, dlatego chętnie zgodziliśmy się, by córka zamieszkała z koleżanką. Czy w takiej sytuacji córka może zerwać poprzednią umowę o najem lokalu bez okresu wypowiedzenia i bez prawa utraty kaucji, którą uprzednio wpłaciła właścicielowi? Mikołaj Z. (Parczew)
Jeżeli właściciel mieszkania nie wyraża zgody na rozwiązanie najmu w trybie natychmiastowym, to – aby nie narazić się na karę umowną, utratę kaucji – lokator powinien wypowiedzieć umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia zapisanego w umowie. Wypowiedzenie powinno być złożone na piśmie. W przypadku, gdy w umowie brak zapisu o okresie wypowiedzenia, a czas najmu nie został określony, to okres wypowiedzenia zależy od częstotliwości płacenia czynszu. Gdy czynsz płatny jest raz na miesiąc, najem można wypowiedzieć na miesiąc naprzód. Jeżeli czynsz płatny jest rzadziej niż raz na miesiąc, okres wypowiedzenia wynosi 3 miesiące. Natomiast, gdy czynsz jest płatny częściej niż raz w miesiącu, okres wypowiedzenia wynosi tylko 3 dni.

PRAWO PRACY Od 5 lat pracuję w hurtowni. W tym roku zaplanowałem sobie urlop wraz z żoną na marzec. Zamierzaliśmy odwiedzić krewnych w Portugalii. Urlop na początku roku uzgodniłem z pracodawcą. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się, że ze względu na chorobę kolegi z tego działu, w którym pracuję, pracodawca nie wyraził zgody na zaplanowany wcześniej urlop. Kilka dni temu pracodawca zakomunikował mi, że w następnym tygodniu mam rozpocząć urlop, gdyż późniejszy termin mu nie odpowiada. Wzięcie urlopu w narzuconym mi terminie jest dla mnie nie do przyjęcia. Czy stanowisko przełożonego jest zgodne z przepisami? Michał W. (Łosice)
Zgodnie z przepisami kodeksu pracy odwołanie przez pracodawcę zaplanowanego urlopu było zgodne z prawem. Z obowiązujących przepisów wynika, że pracodawca może przesunąć urlop pracownika w przypadku, jeśli jego nieobecność spowodowałaby poważne zakłócenia w toku pracy. Nowy termin urlopu musi być jednak uzgodniony z pracownikiem. Pracodawca ustalając terminy urlopów nie może ich narzucać, jak też nie może pozbawić pracownika prawa do urlopu. Pan Michał powinien wyjaśnić pracodawcy, że zmuszając go do wzięcia urlopu w niedogodnym terminie, narusza prawo. Jeżeli wyjaśnienie złożone pracodawcy nie da rezultatu, można wnieść skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, zastrzegając anonimowość. Jeśli w wyniku kontroli okaże się, że pracodawca postąpił z naruszeniem prawa, może być ukarany grzywną.

PRAWO SPADKOWE Czy prawomocne orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa poprzez rozwód wyklucza możliwość dziedziczenia ustawowego? Walentyna W. (Łosice)
Tak. Zgodnie z obowiązującymi zasadami dziedziczenia ustawowego, małżonek spadkobiercy dochodzi do dziedziczenia tylko wtedy, gdy w chwili jego śmierci pozostawał z nim w formalnym związku małżeńskim. Z tego dziedziczenia wyłączony jest były małżonek spadkodawcy. Za taką osobę uważa się małżonka, w stosunku do którego zapadł prawomocny wyrok orzekający rozwód ze spadkodawcą. W świetle powyższego autorka listu nie może liczyć na spadek po zmarłym byłym małżonku.

Architekt odpowiada Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Na wiosnę będę rozpoczynał budowę domu. Co powinienem zrobić i jakich fachowców, z jakimi kwalifikacjami oprócz wykonawcy zatrudnić, aby budowa była wykonywana zgodnie z przepisami? Radek C.
W świetle przepisów – Prawa budowlanego, jednym z uczestników procesu budowlanego jest także inwestor – czyli Pan. W związku z tym do Pana obowiązków należy zorganizowanie budowy, zapewnienie jej wykonania i odbioru, z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Przede wszystkim do rozpoczęcia budowy potrzebne jest pozwolenie na budowę, które otrzymuje się w odpowiednim urzędzie na podstawie projektu budowlanego, opracowanego przez uprawnioną osobę. Zakładam, że tą formalność mamy za sobą. Rozpoczynając budowę, obowiązkowo musi Pan zapewnić objęcie kierownictwa budowy przez kierownika budowy. Następnie należy w odpowiednim inspektoracie nadzoru budowlanego złożyć zawiadomienie o rozpoczęciu budowy. Druk zawiadomienia otrzymamy w tym inspektoracie. Do tego zawiadomienia dołączyć należy oświadczenie kierownika budowy o przyjęciu obowiązków kierowania budową. Oczywiście kierownik budowy musi posiadać odpowiednie uprawnienia, a także być członkiem właściwej izby samorządu zawodowego. Zaświadczenie o przynależności do właściwej izby, które otrzyma Pan od kierownika, dołącza się do zawiadomienia – ten dokument jest gwarantem tego, że ustanowiony przez Pana kierownik budowy posiada odpowiednie kwalifikacje. Obowiązkiem kierownika będzie między innymi, prowadzenie dokumentacji budowy – dziennika budowy, zapewnienie geodezyjnego wytyczenia budynku, zorganizowanie i kierowanie budową, przygotowanie do odbioru budynku do użytkowania. Kolejnym obowiązkiem inwestora jest zapewnienie opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia w związku z prowadzonymi robotami budowlanymi. Nie wygląda to tak strasznie, bo po objęciu funkcji, zatrudniony przez nas kierownik budowy zobowiązany jest w oparciu o informację zawartą w projekcie budowlanym, taki plan sporządzić. Wynika to z przepisów zawartych w Prawie budowlanym. Inwestor dbając o swój interes, oprócz kierownika budowy może ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego, a także zobowiązać projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego nad wykonywanymi robotami. Inspektor nadzoru inwestorskiego będzie reprezentował inwestora, czyli będzie działał w naszym imieniu na budowie dokonując kontroli zgodności jej realizacji z projektem budowlanym i pozwoleniem na budowę. Sprawdzi jakość wykonanych robót, a w szczególności zapobiegnie zastosowaniu wyrobów budowlanych wadliwych i niedopuszczalnych do stosowania w budownictwie. Potwierdzi również faktycznie wykonane roboty, a na nasze żądanie skontroluje rozliczenie każdego etapu budowy. Co ważne, ma prawo poprzez wpis do dziennika budowy, wydawać polecenia kierownikowi budowy, dotyczące usunięcia nieprawidłowości lub zagrożeń, wykonania prób lub badań, a także odkrycia elementów zakrytych celem ich sprawdzenia? Może żądać od kierownika budowy dokonania poprawek bądź ponownego wykonania wadliwie wykonanych robót.

PRAWO PRACY W ubiegłym tygodniu pracodawca dał mi do podpisania aneks do umowy o pracę, w którym chce zmienić warunki płacy w ramach porozumienia stron. Zaproponowane warunki są dla mnie niekorzystne, dlatego chciałbym wiedzieć czy w przypadku, gdy nie podpiszę propozycji pracodawcy, umowa o pracę zostanie rozwiązana. Piotr Z. (Łosice)
Nie. Aby doszło do definitywnego rozwiązania stosunku pracy, na zaproponowane w wypowiedzeniu warunki płacy pracownik musi nie wyrazić zgody. Zmiana warunków pracy lub płacy musi być dokonana w drodze porozumienia pracodawcy z pracownikiem, bądź w drodze wypowiedzenia zmieniającego. Jeżeli pracownik wyrazi zgodę na zaproponowane porozumienie, tj. nowe warunki wynagrodzenia, wtedy wynagrodzenie w nowej wysokości może otrzymywać już od następnego dnia po podpisaniu porozumienia. Jeżeli pracownik nie wyrazi zgody, by móc wypłacać wynagrodzenie w nowej wysokości pracodawca musi dotychczasowe warunki płacy wypowiedzieć. Okres wypowiedzenia umowy zależny jest od okresu zatrudnienia. Po otrzymaniu wypowiedzenia pracownik ma prawo odwołać się do sądu pracy w terminie 7 dni od daty wypowiedzenia mu umowy o pracę. Pracownik ma również czas na zastanowienie się, czy przyjąć nowo proponowane warunki płacy, pracy, czy też nie. Czas na zastanowienie odpowiada połowie okresu wypowiedzenia, jeżeli pracodawca poinformował o tym pracownika. W przypadku jeśli pracodawca nie poinformował o tym pracownika w piśmie wypowiadającym umowę o pracę, pracownik ma czas przez cały okres wypowiedzenia na zastanowienie się czy przyjąć proponowane warunki, czy też nie. Jeżeli pracownik uzna, że zaproponowane mu warunki pracy lub płacy, albo jedno i drugie, nie odpowiadają, wtedy informuje o tym pracodawcę na piśmie oświadczając, że proponowanych warunków nie przyjmuje. Po upływie okresu wypowiedzenia dojdzie do rozwiązania umowy o pracę. W przypadku jeśli zmiana warunków pracy lub płacy, a następnie rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło z przyczyn leżących wyłącznie po stronie pracodawcy, wtedy pracodawca – jeżeli zatrudnia co najmniej 20 pracowników – winien wypłacić pracownikowi odprawę pieniężną w wysokości uzależnionej od lat pracy u niego.

PRAWO O UBEZIECZENU SPOŁECZNYM Od wielu lat cierpię na astmę i daleko posuniętą niewydolność płuc. ZUS przyznał mi rentę z tytułu niezdolności do pracy na jeden roku, ale czy oprócz renty mogę otrzymać dodatek pielęgnacyjny? Zbigniew D. (Łuków)
Nie. W świetle obowiązujących przepisów, prawo do dodatku pielęgnacyjnego przysługuje tylko osobom, którym lekarz orzecznik ZUS orzekł całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji lub po ukończeniu 75 lat życia. Należy wiedzieć, że skoro prawo do renty uzależnione jest od okresowej niezdolności do pracy, ustaje ono po czasie, na jaki rentę przyznano. Wobec powyższego pan Zbigniew powinien przynajmniej na miesiąc przed końcem terminu zgłosić wniosek o przedłużenie renty.

PRAWO PRACY Kiedy należy wydać pracownikowi świadectwo pracy i co winno być zamieszczone w tym dokumencie? Marta S. (Parczew)
Obowiązek wydania świadectwa pracy spoczywa na pracodawcy zawsze, gdy dochodzi do rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy art. 97 par. 1 kodeksu pracy. Wydanie dokumentu powinno nastąpić niezwłocznie po ustaniu stosunku pracy i to niezależnie od faktu, czy strony rozliczyły się z tytułu zakończonego zatrudnienia. Pracodawca zwolniony jest z tej powinności tylko wówczas, gdy po rozwiązaniu lub wygaśnięciu umowy o pracę z pracownikiem nawiązuje z nim kolejną umowę o pracę bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej, a pracownik nie żąda wydania tego dokumentu. Jednakże w takim przypadku pracodawca zobowiązany jest do wydania świadectwa pracy, jeżeli pracownik wystąpi ze stosownym wnioskiem (art. 97 par. 1 ust. 1 kodeksu pracy). Świadectwo pracy ma charakter ściśle informacyjny, dlatego treść nie może zawierać elementów oceny dotyczącej pracownika, choćby dotyczyły zatrudnienia. Informacje w nim zawarte mają wpływ wyłącznie na ukształtowanie sytuacji prawnej pracownika w nowym miejscu pracy. Treść świadectwa pracy podlega ścisłej reglamentacji i nie można w nim zamieszczać innych informacji, poza wskazanymi przez przepisy prawa. Nie wszystkie bowiem okoliczności dotyczące przebiegu stosunku pracy podlegają ujawnieniu w świadectwie pracy, lecz jedynie te, na które wskazał ustawodawca, określając zakres informacji jakie powinny być zamieszczone w świadectwie pracy. Podstawowe znaczenie w tej materii mają: art. 97 par. 2 kodeksu pracy oraz par. 1 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania.

PRAWO LOKALOWE Wynajmuję pomieszczenie mieszkalne. Wiadome mi jest, że drobne naprawy w wynajmowanym lokalu powinien wykonywać najemca-lokator. Właściciel lokalu twierdzi, że wymiana okien należy do mnie jako drobna naprawa. Czy wynajmujący ma rację? Eliza C. (Łosice)
Nie. Wymiana okien jest niemałą inwestycją, która często wiąże się dodatkowo z remontem ścian itp. Obowiązujące przepisy zawierają przykładowe wyliczenie drobnych nakładów, które obciążają najemcę. Nie jest to katalog zamknięty. Należą do nich w szczególności: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien. Chodzi tu o naprawy, a nie wymianę na nowe, a nadto malowanie ścian, podłóg oraz wewnętrznej strony drzwi wejściowych, także drobne naprawy instalacji i urządzeń technicznych, które zapewniają korzystanie ze światła, ogrzewania, dopływu i odpływu wody.

PRAWO LOKALOWE Chciałabym sprzedać mieszkanie typu kawalerka w Lublinie za pośrednictwem agencji nieruchomości. Gdy zwróciłam się z taką propozycją, agent poinformował mnie, że może podpisać ze mną taką umowę, ale tylko na zasadach wyłączności. Dlatego pytam czy po przyjęciu propozycji wyłączności mogę zgłosić mieszkanie do sprzedaży w innych agencjach? Antonina W. (Parczew)
Pani Antonina ma prawo złożyć swoją ofertę również w innych agencjach obrotu nieruchomościami, z którymi podpisze zwykłą umowę, ale może się to okazać nieopłacalne. W świetle przepisów na wyłączność oznacza, że dana agencja obrotu nieruchomościami otrzyma swoje wynagrodzenie także wówczas, gdy mieszkanie zostanie sprzedane przez inną agencję. Wobec tego, gdyby nabywcę mieszkania agencja ze zwykłą umową, pani Antonina będzie musiała zapłacić prowizję podwójnie, to jest zarówno tej agencji, jak i z którą podpisała umowę na wyłączność. W tym przypadku nie ma znaczenia fakt, że ta ostatnia nie doprowadziła do zawarcia transakcji sprzedaży. Umowy na wyłączność są w zasadzie podpisywane na wskazany nich okres. Są wygodniejsze dla agencji nieruchomości, aniżeli dla klientów.

PRAWO LOKALOWE Wynajmuję lokal, w którym prowadzę zakład fryzjerski. W przyszłym miesiącu zamierzam wyjechać na rok za granicę do krewnych. Czy zgodnie z prawem mogę podnająć lokal koledze na czas mojej nieobecności? Teodor W. (Parczew)
Tak, ale warunkowo. Najemca może podnająć lokal, ale tylko wówczas, gdy na jego podnajęcie zgodzi się wynajmujący. Należy pamiętać, że właściciel lokalu musi wiedzieć, kto i jak korzysta z jego lokalu. Z powyższych względów powinno się zastrzec w umowie najmu lokalu użytkowego, czy najemca ma prawo dokonać podnajmu.

PRAWO PRACY Do końca roku jestem zatrudniona na podstawie umowy na zastępstwo nieobecnego pracownika. Jestem w ciąży, a jak wiadomo, obowiązuje zakaz zwalniania z pracy kobiet ciężarnych. Czy w związku z tym mogę utracić pracę z dniem, kiedy upłynie termin mojej umowy o pracę? Janina W. (Parczew)
Tak. Z dniem, w którym upłynie termin ważności umowy o pracę na zastępstwo, przestanie być pani pracownikiem chyba, że pracodawca podpisze z panią kolejną umowę o pracę. Rzeczywiście, istnieje zasada w naszym ustawodawstwie, że pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy. Chyba, że zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy i reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na to rozwiązanie umowy. Z przepisu wynika, że pracodawca nie może wypowiedzieć ciężarnej pracownicy umowy o pracę, może natomiast w sytuacjach opisanych w kodeksie pracy za zgodą zakładowej organizacji związkowej rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym. Obowiązuje zasada, że zawarta przez kobietę w ciąży umowa o pracę na czas określony, która miałaby ulec rozwiązaniu po upływie 3 miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Od powyższej zasady wyłączone są pracownice zatrudnione na podstawie umowy o pracę na czas określony, zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Chcę posadzić krzewy i drzewa przy granicy z sąsiadem. W jakiej odległości można posadzić świerki, sosny, cyprysy, tuje, cisy i jałowce? czytelnik z Białej Podlaskiej
Małe działki budowlane, rzeczywiście sprawiają nam nie lada kłopot ze sposobem ich zagospodarowania zielenią lub innymi obiektami małej architektury. Przy czym nie ma ustaw ani rozporządzeń regulujących sposób, czy ustalających odległości wykonywania nowych nasadzeń od obiektów budowlanych czy granic działek. Ogród, to przede wszystkim drzewa i roślinność pozioma, ostatnio też preferowane są oczka wodne, a także altanki. Mają one decydujący wpływ na jej wygląd oraz nastrój panujący na działce. Jeżeli zamierzamy sadzić nowe drzewa, zadbajmy o odpowiedni dobór gatunków oraz właściwe ich powiązanie między sobą. Rozmieszczajmy sadzonki tak, aby ich postać dorosła nie sprawiała nam kłopotów. Ważna jest tutaj odpowiednia odległość od istniejącej lub projektowanej instalacji podziemnej i nadziemnej systemu korzeniowego sadzonej rośliny (drzewa). Istotną sprawą jest tutaj odległość od sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej – około 2.00 m, sieci centralnego ogrzewania lub gazowej – około 3. 00 m, oraz linii energetycznej kablowej – 4.00 m. Trzeba pamiętać, że zasięg systemu korzeniowego każdego drzewa jest, co najmniej równy zasięgowi korony dorosłego drzewa. Dlatego też nie należy sadzić drzew zbyt blisko murów oporowych, alejek, budynków, ogrodzeń, a także granic działek. Odległość sadzonki od tych obiektów nie powinna być mniejsza niż połowa średnicy korony drzewa w stanie dorosłym, ze względu na rozmiar korony powodujący zacienienie lub możliwość wyrastania poza wspomnianą granicę posesji. Należy pomyśleć o działce sąsiada, aby w przyszłości drzewa, posadzone przez nas zbyt blisko ogrodzenia, nie były powodem sporów. Drzewa duże – orzech, brzoza, dąb, klon, lipa o średnicy korony w stanie dorosłym od 6.00 m do 15.00 m, mogą zacieniać, a także pozbawiać wody i składników pokarmowych rośliny na obszarze kilkuset metrów kwadratowych wokół drzewa. Dlatego radzę sadzić większe skupiska drzew tego typu na działkach o powierzchni ponad 2000 mkw. To czy korony drzew będą mogły bez przeszkód się rozwijać, reguluje właściwe rozmieszczenie poszczególnych sadzonek. Drzewa powinno sadzić się pojedynczo, ewentualnie po kilka lub kilkanaście w luźnych grupach. Odstępy między pniami drzew (sadzonkami) nie mogą być mniejsze niż połowa przeciętnej średnicy korony drzewa. Ze względu na dość szybki wzrost, łatwość pielęgnacji oraz odporność na warunki klimatyczne naszego regionu spośród drzew liściastych polecałbym na zasadzenia działek: brzozę brodawkowatą, dąb czerwony, lipę krymską, wierzbę białą, głóg, jarząb pospolity. Spośród drzew iglastych: modrzew, sosna, świerk kłujący, a spośród drzew owocowych: śliwę jabłoń i gruszę. Drzewa, których nie polecałbym do obsadzenia działek, to: klon jesionolistny, który ma tendencję do zarastania i przy tym wyjaławiania dużego obszaru, topola, która osiąga ogromne rozmiary, ma drewno kruche i łamliwe, a jej osobniki żeńskie w okresie kwitnienia dotkliwie zaśmiecają przyległy teren. Wbrew upodobaniom przyjętym w naszym regionie nie powinno się też sadzić na małych powierzchniowo działkach czereśni i orzecha włoskiego, ze względu na szybki przyrost i duże rozmiary osiągane przez te drzewa.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Co to jest powierzchnia zabudowy budynku mieszkalnego na działce budowlanej? Jak się prawidłowo ją ustala? Które elementy budynku kwalifikuje się do powierzchni zabudowy a które nie? młody projektant
Norma określa dość lapidarnie pojęcie powierzchni zabudowy, którą w praktyce oznaczamy skrótem – Pz. Definicja zgodnie z zapisem w normach brzmi: Przez powierzchnię zabudowy rozumie się powierzchnię terenu zajętą przez budynek w stanie wykończonym i jest ona wyznaczona przez rzut pionowy zewnętrznych krawędzi budynku na powierzchnię terenu. Z tego należy wysnuć wniosek, że pole powierzchni zabudowy wyznacza rzut pionowy obrysu budynku na poziomie terenu lub praktycznie – na poziomie parteru, a nie liczy się obrysu kondygnacji powyżej parteru i ich części nadwieszonych jak np. wykuszy. Oznacza to, że powierzchnię zabudowy stanowi pole wyznaczone przez rzut pionowy skrajnego obrysu zewnętrznego budynku w stanie wykończonym na płaszczyznę poziomą, przyjmując za podstawę obrys: n parteru – w przypadku, gdy jest on większy od rzutu pionowego obrysu ścian fundamentowych n ścian fundamentowych, jeżeli na poziomie terenu jest on większy niż rzut obrysu parteru Do powierzchni zabudowy wlicza się pole powierzchni występujących w obrębie przyziemia takich elementów budynku jak: prześwity, przejścia i przejazdy bramowe, ganki, krużganki, loggie wgłębne (cofnięte), loggio – czyli balkony przystawione, werandy otwarte i przeszklone oraz przybudowane szklarnie tzw. ogrody zimowe. Wlicza się także garaże i wiaty garażowe stanowiące integralną część budynku – czyli przybudowane. Do powierzchni zabudowy nie wlicza się natomiast powierzchni budynków lub ich części znajdujących się poniżej poziomu terenu, przy czym należy rozumieć, że chodzi o poziom terenu przy budynku i dotyczy np. zjazdów do garaży, studzienek przy okienkach piwnicznych. Do omawianej powierzchni nie wlicza się także schodów, pochylni, ramp zewnętrznych, osłon przeciwsłonecznych, daszków, okapów dachowych, gzymsów oraz nadwieszonych części budynku jak balkony czy wykusze umiejscowione powyżej parteru. Na działce budowlanej oprócz budynku mieszkalnego mogą występować w projekcie zagospodarowania działki również wolnostojące budynki pomocnicze jak: gospodarcze, garaże, szopy, szklarnie, altany. Powierzchnię zabudowy tych obiektów liczy się oddzielnie i uwzględnia w bilansie terenu (działki), natomiast nie dolicza się jej do powierzchni zabudowy budynku mieszkalnego.

PRAWO PRACY. W moim przedsiębiorstwie zatrudniona jest główna księgowa, która niedługo powróci po urlopie wychowawczym. Nie mam możliwości zatrudnienia jej na dotychczasowym stanowisku, dlatego zostanie zatrudniona w charakterze księgowej. Jak mam ustalić jej wynagrodzenie? Sławomir B. (Radzyń Podlaski)
W takiej sytuacji pracownica powinna otrzymać takie samo wynagrodzenie jakie obecnie przysługuje zatrudnionej na stanowisku głównej księgowej. W świetle obowiązujących przepisów pracownik może przebywać na urlopie wychowawczym nawet do kilku lat. W momencie powrotu po takim okresie do pracy, jego wynagrodzenie jest często niższe od pozostałych pracowników. Dlatego pracodawca jest zobowiązany ustalić je na takim samym poziomie, jakie aktualnie przysługuje na stanowisku, które pracownica zajmowała przed urlopem wychowawczym. Pracodawca powinien wziąć pod uwagę wszystkie podwyżki skutkujące wzrostem wynagrodzeń w przedsiębiorstwie, w szczególności w odniesieniu do danej grupy stanowisk, tj. dodatki za wysługę lat itp. Oznacza to, że osoba powracająca z urlopu wychowawczego powinna otrzymać takie wynagrodzenie, jakie otrzymywałaby w danej chwili gdyby nie była na urlopie wychowawczym. Nie może to być jednak wynagrodzenie niższe niż to, które pracownica otrzymywała dotychczas.

PRAWO LOKALOWE. Jakie obowiązki obciążają najemcę-lokatora w zakresie utrzymania mieszkania? Michalina D. (Łosice)
Najemca musi utrzymywać mieszkanie oraz pomieszczenia, do używania których jest uprawniony, we właściwym stanie technicznym i higieniczno-sanitarnym oraz przestrzegać porządku domowego. Najemca musi także dbać i chronić przed uszkodzeniem i dewastacją części budynku przeznaczone do wspólnego użytku, jak: windy, klatki schodowe, korytarze, pomieszczenia zsypów, inne pomieszczenia gospodarcze oraz otoczenie budynku. Najemcę obciąża naprawa i konserwacja podłóg, posadzek, wykładzin podłogowych oraz ściennych okładzin ceramicznych, szklanych i innych, jak również okien i drzwi, wbudowanych mebli łącznie z ich wymianą, trzonów kuchennych, kuchni i grzejników wody przepływowej, gazowych, elektrycznych i węglowych podgrzewaczy wody, wanien, brodzików, mis klozetowych, zlewozmywaków i umywalek wraz z syfonami, baterii i zaworów czerpalnych oraz innych urządzeń sanitarnych, w które jest wyposażone mieszkanie, łącznie z ich wymianą. Ponadto najemcę obciąża naprawa i konserwacja osprzętu i zabezpieczeń instalacji elektrycznej z wyłączeniem wymiany przewodów oraz osprzętu anteny zbiorczej, pieców węglowych i akumulacyjnych, łącznie z wymianą zużytych elementów centralnego ogrzewania, przewodów odpływowych, urządzeń sanitarnych aż do pionów zbiorczych, w tym niezwłoczne usuwanie ich niedrożności. Najemca-lokator ma też obowiązek naprawy i konserwacji innych elementów wyposażenia mieszkania i pomieszczeń przynależnych – powinien między innymi malować lub tapetować oraz naprawiać uszkodzenia tynków ścian i sufitów, jak też malować drzwi i okna, wbudowane meble, urządzenia kuchenne, sanitarne i grzewcze. Przed wydaniem mieszkania lokatorowi-najemcy strony sporządzają protokół, w którym określają stan techniczny i stopień zużycia znajdujących się w nim instalacji i urządzeń. Protokół stanowi podstawę rozliczeń przy zwrocie mieszkania. Ustawa wyraźnie podkreśla, że najemca może wprowadzić w mieszkaniu ulepszenia tylko za zgodę wynajmującego i na podstawie pisemnej umowy określającej sposób rozliczeń z tego tytułu. Wynajmujący może żądać usunięcia ulepszeń wprowadzonych przez najemcę z naruszeniem tej zasady i przywrócenia stanu poprzedniego, jeżeli nie naruszy to substancji mieszkania. Wynajmujący ma też prawo zatrzymania ulepszenia, ale wtedy musi zwrócić ich wartość, uwzględniającą stopień ich zużycia według stanu na dzień opróżnienia mieszkania.

PRAWO SPADKOWE. Ciotka zapisała mi testamentem mieszkanie własnościowe w bloku (kawalerkę). Ostatnio dowiedziałam się, że ciotka zaciągnęła sporo pożyczki w banku oraz u sąsiadów. Czy w przypadku przyjęcia spadku musiałabym ją spłacać. Chciałabym wiedzieć co zrobić jeśli pieniądze ze sprzedaży mieszkania nie wystarczą na pokrycie długów. Edyta W. (Parczew)
W świetle przepisów na spadkobiercę przechodzą tak zwane aktywa i pasywa, a więc także długi spadkodawcy. Należy wiedzieć, że spadkobierca może przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi - wtedy p. Edyta płaciłaby wszystkie długi ciotki, lub z ograniczeniem odpowiedzialności za długi - wtedy odpowiadałaby za długi ciotki tylko do wysokości otrzymanego w ramach spadku majątku. Autorka listu może również spadek odrzucić. W świetle przepisów spadku nie można przyjąć częściowo, a częściowo odrzucić. Oświadczenie to jest wyrażeniem woli w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku. Autorka listu jako spadkobierczyni powinna złożyć je w nieprzekraczalnym terminie 6 miesięcy, licząc od dnia, w którym dowiedziała się o otrzymaniu spadku. Omawiane oświadczenie składa się przed notariuszem lub sądem.

PRAWO RODZINNE. Ponad 3 lata jestem w związku małżeńskim, ale zamierzam wystąpić do sądu o rozwiązanie naszego małżeństwa. Chciałabym wiedzieć jakie są zasady podziału majątku dorobkowego w przypadku rozwiązania małżeństwa poprzez rozwód? Aga R. (Łuków)
Zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami, z mocy ustawy, wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku wspólnego należą w szczególności: - pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków; - dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków; - środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą: - przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem ustawowej wspólności majątkowej; - przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie; - prawa majątkowe wynikające ze wspólności łącznej, podlegające odrębnym przepisom; - przedmioty majątkowe służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków; - prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie; - przedmioty uzyskane z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała, doznaną krzywdę, częściową utratę zdolności do pracy; - wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej jednego z małżonków; - przedmioty majątkowe uzyskane z tytułu nagrody za osobiste osiągnięcie jednego z małżonków; - prawa autorskie i prawa pokrewne; - przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego. Małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, żeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku. Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód. Na zgodny wniosek stron sąd może w wyroku orzekającym rozwód orzec również o podziale majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu sądowym. Jeżeli podziału majątku nie dokonał sąd orzekający rozwód, wówczas sprawa o podział majątku byłych małżonków kwalifikuje się do rozpoznania przez właściwy sąd rejonowy. W przypadku porozumienia się stron odnośnie podziału majątku dorobkowego, sprawa może być załatwione w drodze umowy notarialnej.

PRAWO CYWILNE. Jestem ojcem dziecka pozamałżeńskiego. Dziecko to i jego matka mają nienawistny stosunek do mnie, pomimo że płacę na bieżąco alimenty na rzecz tego dziecka. Czy istnieje możliwość wyłączenia tego dziecka z prawa dziedziczenia po mnie majątku? Mirosław P. (Międzyrzec Podlaski)
Pan Mirosław znajdzie odpowiedź na powyższe pytanie w przepisach kodeksu cywilnego (art. 1008-1011), z których wynika, że jako spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnego, małżonka i rodziców zachowku – to znaczy, że może ich wydziedziczyć, ale tylko w następujących warunkach: - jeśli wbrew woli spadkodawcy osoba uprawniona do dziedziczenia postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego; - jeśli spadkobierca dopuścił się względem spadkodawcy, albo jednej z najbliższych mu osób, umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci; - gdy spadkobierca uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych. Należy wiedzieć, że przyczyna wydziedziczenia osoby uprawnionej do dziedziczenia – zachowku, powinna wynikać wyraźnie z treści testamentu. Spadkodawca nie może wydziedziczyć osoby uprawnionej do dziedziczenia, a więc i do zachowku, jeżeli mu przebaczył wyżej opisane niegodziwe postępowanie. Autor listu powinien także wiedzieć, że zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Na działce wybudowałem budynek mieszkalny. Chcę teraz wybudować budynek garażowy. Jakie wymiary powinien mieć garaż i co brać pod uwagę przy jego planowaniu. Wiesław – stały czytelnik
Odległość między budynkiem mieszkalnym a garażem na działce w zabudowie jednorodzinnej może być dowolna. Określone są jednak minimalne odległości garażu, czyli budynku od granicy działki. W przypadku gdy zwrócony jest on bramą garażową lub otworem okiennym do granicy działki, odległość ta wynosić powinna co najmniej 4 m. Jeśli ścianą bez otworów odległość powinna wynosić 3 m. W uzasadnionych przypadkach (np. małe rozmiary działki budowlanej) garaż można zlokalizować ścianą bez otworów bezpośrednio przy granicy działki lub w odległości mniejszej niż 3 m, lecz nie mniejszej niż 1,5 m. Odległość ta w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania terenu, na którym położona jest działka, będzie określona w decyzji o warunkach zabudowy, która to będzie wymagana przy uzyskaniu pozwolenia na budowę. Jeżeli garaż jest dobudowany lub wbudowany w budynek mieszkalny, to zgodnie z przepisami – odległość płaszczyzny wrót garażowych od okna budynku powinna wynosić co najmniej 1,5 m w rzucie poziomym. Jakie wymiary powinien mieć garaż? W zasadzie wymiary garażu powinny być dopasowane do gabarytów pojazdu, dla którego jest budowany. Należy przy tym uwzględnić wysokość, szerokość i długość pojazdu. Istotną rzeczą jest tutaj także szerokość drzwi pojazdu oraz promień ich otwierania, również możliwość swobodnego dostępu do klapy bagażnika i pokrywy silnika. Elementy te bezwzględnie wpływają na projektowane rozmiary garażu. Przeciętne stanowisko postojowe samochodu osobowego w garażu powinno mieć co najmniej szerokość 2,3 m i długość 5 m z zachowaniem odległości 0,5 m od boku samochodu do ściany lub słupa. Przy czym odległość ta w przypadku korzystania z garażu przez osoby niepełnosprawne powinna wynosić nie mniej jak 1,2 m z jednej strony, w celu zapewnienia dojazdu wózkiem inwalidzkim. Budynek garażu powinien mieć w świetle konstrukcji wysokość nie mniej jak 2,2 m. Wjazdy lub wrota garażowe szerokości minimum 2,3 m i wysokości 2 m w świetle otworów. W garażu na dwa samochody odległość między pojazdami nie powinna być mniejsza jak 0,6 m. Garaż powinien być wyposażony w instalację oświetleniową i wentylacyjną, co najmniej naturalną, poprzez przewietrzanie otworami wentylacyjnymi umieszczonymi w ścianach przeciwległych lub bocznych, bądź we wrotach garażowych. Łączna powierzchnia otworów wentylacyjnych w garażu na jeden samochód powinna wynosić nie mniej jak 0,04 mkw. Dość ważną sprawą jest także dojazd do garażu. Podjazd powinien mieć co najmniej 3 m szerokości. Jeżeli dojazd do garażu jest pod kątem, należy przed nim zaplanować plac manewrowy odpowiedniej wielkości, by samochód mógł swobodnie zawrócić.

PRAWO PRACY Jestem pracodawcą. Ze względów ekonomicznych i organizacyjnych wręczyłem pracownikowi, który był zatrudniony u mnie na stałe, wypowiedzenie umowy o pracę. W okresie wypowiedzenia pracownik ten wykonywał swoją pracę. W ubiegłym tygodniu stawił się do pracy w stanie nietrzeźwym, ponadto częstował kolegów alkoholem. Czy w tych warunkach są podstawy prawne do zwolnienia dyscyplinarnego pracownika? Wiktor M. (Łuków)
Tak. W świetle obowiązujących przepisów wypowiedzenie umowy o pracę nie chroni pracownika przed późniejszym zwolnieniem bez wypowiedzenia – dyscyplinarnie. Należy wiedzieć, że pracownik świadczący pracę w okresie wypowiedzenia powinien być traktowany jak pozostali pracownicy zatrudnieni w zakładzie pracy. W tym stanie faktycznym fakt, że pracownikowi zostało wcześniej doręczone oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem ustawowego okresu wypowiedzenia, nie ma znaczenia. Obowiązujące przepisy kodeksu pacy nie określają jakiego rodzaju zachowanie może być uznane za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Do najczęściej spotykanych w praktyce tego rodzaju zachowań należą: - nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy; - odmowa wykonania polecenia pracodawcy; - spożywanie napojów alkoholowych w miejscu pracy. Ocena, czy dane zachowanie pracownika stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, należy do uprawnień pracodawcy. Pracownikowi w omawianej sytuacji przysługuje prawo odwołania się do sądu pracy w ciągu 14 dni od chwili doręczenia pisma zawiadamiającego o zastosowaniu tego trybu rozwiązania stosunku pracy. Należy wiedzieć, że nie można rozwiązać z pracownikiem umowy o pracę z jego winy bez wypowiedzenia z tej samej przyczyny, z której wcześniej wypowiedziano mu umowę o pracę.

PRAWO PRACY Czy pracodawca może żądać od pracownika składającego wniosek o udzielenie urlopu podania we wniosku informacji o miejscu pobytu w czasie urlopu, albo podania numeru telefonu kontaktowego. Anna Z. (Parczew)
Tak. We wniosku urlopowym może być umieszczona rubryka dotycząca nawiązania kontaktu z pracownikiem przebywającym na urlopie wypoczynkowym, ze względu na konieczność umożliwienia pracodawcy realizacji prawa ewentualnego odwołania pracownika z urlopu. Aktualnie nie ma przepisów szczególnych regulujących treść wniosku urlopowego, które pozwalałyby na żądanie zamieszczenia takich informacji we wnioskach o udzielenie urlopu wypoczynkowego. Omawiane uprawnienie przysługuje pracodawcy tylko wówczas, gdy obecność pracownika przebywającego na urlopie wypoczynkowym jest w zakładzie pracy niezbędna i wymagają tego okoliczności nieprzewidziane w chwili rozpoczynania urlopu. Należy wiedzieć, że w zasadzie pracownik nie jest obowiązany do podania pracodawcy informacji o miejscu spędzania urlopu. Jedynie w szczególnych sytuacjach, przykładowo dla zapewnienia skontaktowania się ze specjalistą w razie uszkodzenia, awarii itp. Pracodawca może domagać się opisanej wyżej informacji na podstawie obowiązku pracownika dbałości o dobro zakładu pracy. Omawianego uprawnienia pracodawcy nie należy nadużywać.

PRAWO KARNE Przed tygodniem, będąc swoim samochodem z koleżanką w Siedlcach, zostałem znieważona i wyzwana obelżywymi słowami w następujących okolicznościach. Gdy siedziałam za kierownicą oczekując na wjazd na skrzyżowanie z innego samochodu wybiegł kierowca i wulgarnie wyzwał mnie twierdząc, że zbyt powolnie wykonuję manewr. Było to dla mnie poniżające i upokarzające. Czy w tych warunkach przeciwko sprawcy tego zdarzenia mogę wystąpić na drogę postępowania karno sądowego? Gertruda W. (Łuków)
Oczywiście. W przypadku publicznego znieważenia pani Gertruda ma prawo domagać się, aby sprawca poniósł odpowiedzialność karną. Ponieważ znieważenie jest ścigane z oskarżenia prywatnego, pani Gertruda winna zgłosić się ze skargą ustną lub pisemną do właściwej jednostki policyjnej, powiadamiając o zaistniałej sytuacji i podając dane osobowe świadków obecnych przy zdarzeniu oraz personalia sprawcy. Po dokonaniu ustaleń sprawa winna być skierowana do sądu. Jeżeli sąd orzekający uzna kierowcę za winnego znieważenia, zostanie mu wymierzona odpowiednia kara.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Mój dom bezpośrednio przylega do działki sąsiada. Mieszkanie chciałbym ocieplić również od strony sąsiada. Czy potrzebna jest na to jego zgoda? Czytelnik
Aby wykonać roboty budowlane polegające na ociepleniu ścian budynku należy w odpowiednim starostwie powiatowym lub w Urzędzie Miasta Biała Podlaska, jeśli położony jest na terenie miasta Biała Podlaska, zgłosić zamiar wykonania tych robót. Ten tryb postępowania dotyczy jedynie budynków o wysokości do 12 m. W innym przypadku docieplenie może być wykonane na podstawie prawomocnej decyzji o pozwoleniu na budowę. Domyślam się, że omawiany przypadek dotyczy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wysokości zazwyczaj nieprzekraczającej wspomnianych 12 m. W zgłoszeniu, które w tym przypadku będzie wymagane należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonania planowanych robót oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, obarczone rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a także odpowiednie rysunki, szkice. Rzeczywiście, problem powstaje wtedy, gdy należy wykonać ocieplenie ściany zlokalizowanej przy granicy sąsiedniej działki. Elementy ocieplenia znajdą się wówczas na działce sąsiada. Zgłoszenie zamiaru wykonania takiego ocieplenia spotka się oczywiście ze sprzeciwem organu, który przytoczy tutaj przepis o naruszeniu dóbr materialnych sąsiada. Jest jednak z tego wyjście, ale oparte jest ono na dobrej woli obu stron. We wspomnianym oświadczeniu o prawie do dysponowania terenem na cele budowlane, które należy dołączyć do zgłoszenia, powinno być wpisane również prawo do dysponowania terenem sąsiedniej działki, z podaniem nazwy dokumentu, z jakiego to prawo wynika. Nieodzowne jest wówczas zawarcie umowy z sąsiadem na korzystanie z zajętego pasa działki na jednoznacznie dla obu stron określonych zasadach. Może być to umowa notarialna lub cywilna, która określi sposób zadośćuczynienia w postaci np. jednorazowej opłaty lub innych zobowiązań. Natomiast, jeśli takiej zgody nie będzie, pozostają inne metody docieplenia tej ściany – ocieplenie od środka. Oczywiście stracimy wtedy trochę powierzchni użytkowej w przylegających do niej pomieszczeniach. Mogą również powstać mostki termiczne przy połączeniu ściany ze stropem objawiające się w postaci ciemnych plam, zawilgocenia. Na pewno będzie to lepszy sposób na poprawienie termoizolacyjności ściany niż pozostawienie jej bez ocieplenia.

PRAWO PRACY Od 5 lat pracuję na pełnym etacie od poniedziałku do piątku. W ubiegłym tygodniu zostałem zobowiązany przez pracodawcę do pracy w sobotę. Polecenie wykonałem pracując 2,5 godziny. Czy mam prawo do wolnego czasu za tę pracę? Mateusz T. (Janów Podlaski)
Pan Mateusz ma prawo do jednego dnia wolnego w zamian za pracę w sobotę. Z obowiązujących przepisów wynika jednoznacznie, że pracownik, który był w pracy w dniu dla niego wolnym ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy, ma prawo w zamian do innego wolnego dnia. Wolny dzień pracownik ma prawo wykorzystać w terminie uzgodnionym z pracodawcą. Niezależnie od tego czy p. Mateusz pracował w sobotę krócej niż to wynika z jego rozkładu czasu pracy, należy mu się cały dzień wolny.

PRAWO LOKALOWE Moja córka, z zawodu nauczycielka, ma mieszkanie spółdzielcze własnościowe. Podobnie jak inni w tym bloku jest niezadowolona ze sposobu zarządzania budynkiem przez spółdzielnię. W związku z tym córka chce uzyskać pełną odrębną własność mieszkania. Czy jest to możliwe? Anna P. (Łuków)
Córka p. Anny może oddzielić się od spółdzielni, dlatego powinna złożyć do zarządu spółdzielni mieszkaniowej wniosek o wyodrębnienie własności lokalu. Spółdzielnia wyrazi na to zgodę pod warunkiem, że uregulowane zostały wszystkie należności związane z kosztami budowy, modernizacji mieszkania, budynku, a także inne bieżące należności. Jeśli jest uregulowany stan prawny działki, na której usytuowany jest budynek, to zarząd spółdzielni powinien podjąć uchwałę o ustanowieniu prawa własności na rzecz córki pani Anny w nieprzekraczalnym terminie 24 miesięcy. Jeżeli mieszkańcy bloku uzyskają odrębną własność mieszkań i zdecydują się na opuszczenie spółdzielni, to wtedy powstanie wspólnota mieszkaniowa, która może powierzyć zarządzenie budynkiem wyspecjalizowanej firmie lub zarządcy.

PRAWO RODZINNE Moja siostra od około 10 lat nie utrzymywała ze mną kontaktów. Ostatnio zwróciła się do mnie o bezzwrotną pomoc pieniężną, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, a jednocześnie uprzedziła mnie, że jeżeli jej prośby nie zrealizuję to wystąpi przeciwko mnie na drogę sądową o alimenty. Czy żądania siostry są zgodne z prawem? Marlena D. (Łosice)
W świetle przepisów, obowiązek alimentacyjny ciąży nie tylko na rodzicach względem dzieci, co praktycznie występuje najczęściej, ale alimenty mogą być też płacone przez rodzeństwo, lecz następuje to dopiero w dalszej kolejności. Do płacenia alimentów zobowiązany jest małżonek osoby, która znalazła się w niedostatku, oraz jej zstępni (dzieci, wnuki) i wstępni (rodzice, dziadkowie). Dopiero w sytuacji, gdy siostra pani Marleny nie posiada tych najbliższych osób, albo gdy nie mogą one płacić alimentów z powodu trudnej sytuacji materialnej, wówczas obowiązek alimentacyjny spoczywa na rodzeństwie. Pani Marlena nie może odmówić płacenia alimentów wyłącznie dlatego, że przez długie lata nie utrzymywała kontaktów z siostrą. Jednak może to uczynić z powodu swojej niełatwej sytuacji ekonomicznej, czyli gdy wykaże, że zapłata alimentów będzie stanowiła nadmierne obciążenie dla niej oraz najbliższej rodziny.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Pracownicy ochrony odebrali mojemu wnukowi podczas meczu piłkarskiego puszkę piwa i, którą miał odpalić po meczu. Wnuka poinformowano, że sprawa przeciwko niemu trafi do sądu. Nie był on dotychczas karany, jest spokojnym młodzieńcem. Czy jest podstawa prawna, żeby sprawę kierować do sądu? Monika O. (Łuków)
W świetle przepisów, przeciwko wnukowi może zostać wszczęte dochodzenie w sprawie wykroczenia, którą rozpatruje sąd grodzki. Wnuk pani Moniki naruszył zasady dotyczące bezpieczeństwa podczas meczu, czyli imprezy masowej. Obowiązujące przepisy przewidują kary dla osób, które wnoszą lub posiadają w trakcie takiej imprezy alkohol i wyroby pirotechniczne. Przepisy przewidują, że za posiadanie alkoholu w takich sytuacjach grozi kara grzywny, a za posiadanie wyrobów pirotechnicznych – kara aresztu lub ograniczenia wolności. Sąd może orzec dodatkowo zakaz wstępu na mecze na okres od 2 do 6 lat, może też zobowiązać do stawienia się na policji podczas trwania meczu.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Co powinien zawierać i jak wyglądać projekt budynku, aby nie mieć kłopotu przy uzyskaniu pozwolenia na budowę? projektant
Szczegółowy zakres i formę projektu budowlanego określa dość precyzyjnie wydane w tej sprawie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r., opublikowane w Dz.U. z dnia 10 lipca 2003 r. Nr 120, poz. 1133. Najłatwiej i najszybciej zajrzeć można do treści tego rozporządzenia, sięgając do stron internetowych Ministerstwa Infrastruktury lub Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego. Oczywiście forma i zakres projektu zależy od stopnia skomplikowania przyjętych rozwiązań architektonicznych, konstrukcyjnych oraz przeznaczenia projektowanego obiektu. Omawiając najważniejsze kwestie przypomnę, że w skład projektu budowlanego wchodzi: projekt zagospodarowania działki lub terenu oraz projekt architektoniczno budowlany. Oba te projekty składają się z części opisowej i części rysunkowej. Mogą być oprawione w jeden tom lub tworzyć odrębne. Należy je sporządzić w czytelnej grafice w języku polskim, stosując zasady wymiarowania, oznaczenia graficzne i literowe przyjęte w Polskich Normach oraz oprawić w okładkę formatu A-4 w sposób uniemożliwiający dekompletację. Wszystkie strony i arkusze stanowiące części projektu oraz załączniki do niego powinny być ponumerowane. Projekt budowlany powinien być sporządzony w 4 egzemplarzach. Stronę tytułową projektu budowlanego należy opatrzyć w: nazwę, adres obiektu i numery ewidencyjne działek, na których obiekt jest usytuowany, imię i nazwisko lub nazwę inwestora oraz jego adres, nazwę i adres jednostki projektowej, imiona i nazwiska projektantów opracowujących wszystkie części projektu budowlanego, wraz z określeniem zakresu ich opracowania, specjalności i numer uprawnień projektowych i podpisem oraz datą opracowania, spis zawartości projektu budowlanego z wykazem wymaganych załączników, uzgodnień, pozwoleń lub opinii. Jeśli dodatkowo projekt wymaga sprawdzenia należy zamieścić także, imiona i nazwiska osób sprawdzających z podaniem specjalności i numer uprawnień projektowych. Należy to sygnować podpisem oraz datą. Na rysunkach wchodzących w skład projektu budowlanego należy umieścić metrykę projektu zawierającą: nazwę i adres obiektu budowlanego, tytuł, nazwę, skalę i numer rysunku, imię i nazwisko projektanta, specjalność i numer uprawnień budowlanych, datę i podpis. Część opisowa projektu zagospodarowania działki powinna określać przedmiot inwestycji, istniejący i projektowany stan zagospodarowania, zestawienie powierzchni poszczególnych części zagospodarowania oraz inne konieczne dane wynikające ze specyfiki, charakteru i stopnia skomplikowania projektowanego obiektu. Część rysunkową projektu zagospodarowania działki lub terenu sporządza się na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w skali dostosowanej do rodzaju i wielkości projektowanego obiektu. Powinna zawierać orientację położenia działki w terenie, usytuowanie, obrys i układ istniejących i projektowanych obiektów, charakterystyczne rzędne, wymiary i wzajemne odległości od obiektów i granic działek. Część opisowa projektu architektoniczno-budowlanego powinna zawierać określenie przeznaczenia i programu użytkowego obiektu, opis formy architektonicznej i ustroju konstrukcyjnego. Podać należy charakterystyczne dane techniczne obiektu, elementy wyposażenia, charakterystykę energetyczną, warunki ochrony przeciwpożarowej. W części rysunkowej tego projektu należy przedstawić elewacje w liczbie dostatecznej do wyjaśnienia formy obiektu, rzuty wszystkich charakterystycznych poziomów, przekroje, detale, zasadnicze elementy wyposażenia technicznego.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Jaka jest właściwa wielkość okien w pomieszczeniu? Kiedy pokój będzie dobrze oświetlony? Jakie stosować okna i które są tańsze? Józef S.
Indywidualne potrzeby są bardzo różne i nie obowiązują tutaj żadne ścisłe reguły. Przepisy określają jednak minimalne warunki oświetlenia wnętrza domu światłem naturalnym. Mówią one, że w pomieszczeniu, w którym mają przebywać ludzie, stosunek powierzchni okien, liczonej w świetle ościeżnic, do powierzchni podłogi powinien wynosić, co najmniej 1:8. Natomiast w tych pomieszczeniach gdzie ludzie nie przebywają dłużej niż 2 godziny – 1:12. Określenie „w świetle ościeżnic” oznacza powierzchnię okna otwartego na oścież. Jak to ma się w praktyce? Zgodnie z przepisowymi wymaganiami dla minimalnego oświetlenia pokoju o powierzchni 12 mkw. będzie okno o zewnętrznych wymiarach ościeżnic 146 cm x 146 cm. Nieco mniejsze 117 cm x 146 cm – już tych wymagań nie spełni. Porównując, pokój o powierzchni 15 mkw. potrzebuje powierzchni okna 1.90 mkw., pokój o powierzchni 25 mkw. odpowiednio 3.15 mkw. Okien o standartowych wymiarach jest dużo i oczywiście są z reguły tańsze niż okna projektowane i wykonane na zamówienie. Ich wymiary dostosowane są do modularnych otworów, projektowanych tak, aby odpowiadały wymiarom typowych nadproży. Typowe okna są produkowane w szerokościach przyrastających co 30 cm. Najmniejsze okno przystosowane jest do modularnego otworu o szerokości 60 cm, następne 90, 120, 150, 180 cm. Modularne wysokości to: 60, 90, 120, 150 i 170, rzadziej 180 – wynika to z wysokości standardowej kondygnacji. W stosunku do tych wymiarów rzeczywiste otwory w domach murowanych są o centymetr lub dwa większe, zaś okna – odpowiednio mniejsze o około 3 cm i mniej więcej o 5 cm niższe. Czyli okno do otworu 151 cm, będzie miało szerokość 146-148 cm. Z kombinacji standardowej wysokości i szerokości powstaje dość bogata oferta. Zawsze jednak ograniczona. Okna standardowe są w ciągłej sprzedaży i mają ceny określone w katalogu produktów danej firmy. Okna o wymiarach nietypowych są zazwyczaj droższe. Niektórzy producenci okien, przede wszystkim drewnianych, robią wyłącznie okna na zamówienie według dokonanych przez siebie pomiarów. Należałoby przy tym zapytać – ile jest faktycznie światła w oknie? Powierzchnia liczona w świetle ościeżnic to co innego niż powierzchnia przeszklona. Ile światła naturalnego będzie wpadać przez zamknięte okna do wnętrza domu? Okna o tych samych wymiarach ościeżnic mogą się pod tym względem różnić. Różnice wynikają z szerokości ram, te zaś zależą od typu profilu i konstrukcji okna. Na przykład dwudzielne okno ze słupkiem będzie miało mniejszą powierzchnię szyby niż takiej samej wielkości okno bez słupka. Okno z większą ilością podziałów konstrukcyjnych ma mniejszą powierzchnię szkła niż okno nieotwierane o jednolitym przeszkleniu. W najczęściej stosowanych oknach średniej wielkości szyba stanowi około 50 – 60 proc. powierzchni okna jako elementu budowlanego mierzonego razem z ościeżnicą. Na przykład w oknie 180 cm x 150 cm powierzchnia szyby to około 1.60 mkw., jeśli jest ze słupkiem i 1.70 mkw. – bez. Może to niewiarygodne, ale w małych oknach powierzchnia szyby jest zaskakująco mała, przykładowo okno 60 x 60 cm może posiadać powierzchnię szyby około 0.10 mkw.

PRAWO PRACY Zostałem zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas określony, tj. 1 rok. W tym miesiącu pracodawca przedstawił mi do podpisania aneks do umowy, w którym umieścił zapis o dopuszczalności rozwiązania umowy o pracę za dwutygodniowym wypowiedzeniem. Czy przepisy dopuszczają taką możliwość? Zenon W. (Radzyń Podlaski)
Tak. Opisana możliwość jest prawie dopuszczalna, jeżeli strony stosunku pracy wyrażą na to zgodę. W umowie o pracę zawartej na czas określony dłuższy niż 6 miesięcy, strony mogą umieścić zapis o możliwości wcześniejszego rozwiązania umowy za dwutygodniowym wypowiedzeniem przez każdą ze stron. Ograniczeniem w tym przypadku jest czas trwania umowy, który nie może być krótszy niż 6 miesięcy. Treść zapisu art. 33 kodeksu pracy, a zwłaszcza sformułowanie „przy zawieraniu” mogłoby sugerować, że umieszczenie odpowiedniego zapisu jest możliwe tylko w chwili zawierania umowy. Taki sposób interpretacji byłby daleko idącym ograniczeniem swobody stron w modyfikowaniu łączącego je stosunku prawnego. Taki pogląd na tę sprawę wyraził Sąd Najwyższy.

PRAWO PRACY W roku 1997 przeszedłem na emeryturę. Pracodawca nie wypłacił mi wówczas odprawy emerytalnej. Czy obecnie mam szansę na dochodzenie tego świadczenia na drodze sądowej. Adam M. (Łosice)
Nie. Roszczenie uległo przedawnieniu. Wszystkie świadczenia wynikające ze stosunku pracy powinny być wypłacane w terminie określonym przepisami prawa pracy. Jeżeli pracodawca zwleka z ich wypłatą, wtedy pracownik może swoich praw dochodzić na drodze sądowej. Należy wiedzieć, że świadczenia ze stosunku pracy są świadczeniami okresowymi i podlegają przedawnieniu. Stosownie do art. 191 kodeksu pracy roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc ich upływ od dnia wymagalności świadczenia. Art. 292 kodeksu pracy określa, że roszczenia przedawnionego nie można dochodzić, chyba że ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, zrzeka się korzystania z przedawnienia. Zrzeczenie dokonane przed upływem przedawnienia jest nieważne.

PRAWO PRACY Podjąłem pracę w nowo powstałej firmie. Ostatnio pracodawca na odprawie z pracownikami przekazał im do wiadomości, że w przedsiębiorstwie nie będą wypłacane premie, nagrody, dodatki z tytułu stażu pacy itp. Chciałbym wiedzieć, czy stanowisko pracodawcy jest prawnie uzasadnione? Mateusz P. (Łosice)
Tak. Wszelkie nagrody, premie, dodatki z tytułu stażu pracy i temu podobne świadczenia są dobrowolne. To znaczy, że powinny być realizowane, jeśli ujęte są w obowiązującym regulaminie wynagrodzenia danego przedsiębiorstwa. W przypadku, gdy przepisy płacowe obowiązujące w firmie, w której pracuje pan Mateusz, nie przewidują omawianych świadczeń pieniężnych, brak jest podstaw do ubiegania się o ich wypłacenie.

PRAWO RODZINNE Chcemy zawrzeć związek małżeński, ale ze względu na prowadzenie firmy przez moją przyszłą żonę pragniemy wyłączyć wspólność ustawową. Czy można to wykonać tylko w formie aktu notarialnego, czy też w inny sposób? Zenon W. (Łuków)
W świetle obowiązujących przepisów, zanim narzeczeni zawrą małżeństwo mogą sporządzić intercyzę ustalającą sprawy majątkowe małżonków – przez wyręczenie, ograniczenie lub rozszerzenie wspólności ustawowej. W intercyzie przyszli małżonkowie mogą postanowić, że w ich małżeństwie, od daty jego powstania, będzie obowiązywał ustrój rozdzielności majątkowej. Wówczas nie powstanie majątek wspólny małżonków. Każdy z małżonków będzie odpowiadał swoim majątkiem odrębnym za zaciągnięte przez siebie długi. Umowa taka, jako majątkowa małżeńska, winna być zawarta tylko i wyłącznie w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności.

PRAWO RODZINNE Jakie skutki powoduje zawarcie intercyzy małżeńskiej? Wanda Z. (Radzyń Podlaski)
Zawarcie małżeństwa wywołuje skutki nie tylko w sferze osobistej, ale i majątkowej. Stosunki majątkowe w małżeństwie mogą się opierać na wspólności ustawowej lub małżeńskiej umowie majątkowej, czyli tzw. intercyzie. Wybór należy do małżonków, mogą go dokonać jeszcze przed ślubem. W takiej sytuacji umowa zacznie obowiązywać, gdy strony zawrą małżeństwo. Intercyzę zawiera się w formie aktu notarialnego. Celem jej jest odstąpienie od wspólności ustawowej i określenie przez małżonków w sposób dobrowolny zasad przynależności poszczególnych składników majątkowych do majątku wspólnego lub do majątków odrębnych. Może to polegać na umownym rozszerzeniu lub ograniczeniu zakresu majątku wspólnego, albo wprowadzeniu rozdzielności majątkowej. Małżonkowie nie mogą natomiast uregulować swoich stosunków majątkowych w sposób nieprzewidziany przepisami kodeksu rodzinnego. Intercyza może przewidywać rozszerzenie wspólności majątkowej aż do granic wspólności ogólnej, polegającej na tym, że wszystkie przedmioty należące do małżonków będą wspólne. Umowne ograniczenie wspólności ustawowej polega natomiast na tym, że małżonkowie mogą wyłączyć z zakresu dorobku określone składniki majątkowe. Na drodze intercyzy może też powstać rozdzielność majątkowa. Rozdzielność może obowiązywać małżonków od chwili zawarcia małżeństwa, jeśli zdecydują się na intercyzę przed ślubem, lub w trakcie małżeństwa. W przypadku intercyzy o rozdzielności majątkowej, zawartej już w czasie trwania małżeństwa, małżonkowie przestają tworzyć majątek wspólny i stają się podmiotami dwóch majątków odrębnych. Każde z nich zachowuje majątek odrębny istniejący przed zawarciem intercyzy oraz udział w majątku wspólnym. Warto widzieć, że istnienie rozdzielności majątkowej między małżonkami uniemożliwia im dokonanie wspólnego rocznego rozliczenia PIT (także wtedy, gdy rozdzielność powstała w ciągu roku podatkowego).

PRAWO CYWILNE Ponad 20 lat temu zawarłem przed notariuszem z właścicielem nieruchomości - zamiast umowy sprzedaży - umowę zobowiązującą do przeniesienia własności w odpowiednim terminie. Aktualnie nie posiadam uregulowanego tytułu własności na tę nieruchomość. Czy w tej sytuacji mogę wystąpić z wnioskiem do sądu o zasiedzenie. Czy w rachubę wchodzi krótszy termin zasiedzenia dla posiadacza w dobrej wierze? Lucjan S. Parczew)
Ponad 20 lat temu zawarłem przed notariuszem z właścicielem nieruchomości - zamiast umowy sprzedaży - umowę zobowiązującą do przeniesienia własności w odpowiednim terminie. Aktualnie nie posiadam uregulowanego tytułu własności na tę nieruchomość. Czy w tej sytuacji mogę wystąpić z wnioskiem do sądu o zasiedzenie. Czy w rachubę wchodzi krótszy termin zasiedzenia dla posiadacza w dobrej wierze? Lucjan S. (Parczew) Nie. Z samego brzmienia umowy zobowiązującej wynika dość jasno, że nie przenosi ona własności nieruchomości, a prawo własności przysługuje nadal zbywcy. Dlatego wejście w posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zobowiązującej do przeniesienia jej własności, nie uzasadnia przyznania przymiotu dobrej wiary posiadaczowi, a więc skorzystania z krótszego terminu koniecznego do nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie.

PRAWO CYWILNE Ponad 30 lat użytkuję działkę położoną na peryferiach miasta. Płacę na bieżąco podatki od tej nieruchomości. Chciałbym wystąpić do sądu o jej nabycie przez zasiedzenie. Czy w tej sytuacji muszę wskazać w piśmie procesowym do sądu właściciela nieruchomości? Zygmunt P. Łosice)
Tak. W świetle obowiązujących przepisów wnioskodawca, występując do sądu o nabycie nieruchomości przez zasiedzenie, musi wskazać właściciela jako uczestnika postępowania. Jeśli go nie zna, informację na jego temat może uzyskać między innymi w ewidencji gruntów, a gdy poszukiwania się nie powiodą, sąd prowadzący sprawę zawiadomi o toczącym się postępowaniu przez ogłoszenie.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Kierownik budowy mojego domu oprócz dziennika budowy, który już otrzymał, wymaga abym dostarczył mu jeszcze tablicę informacyjną. Czy ma do tego prawo i czy w ogóle jest potrzebna? Wiesław K.
Zgodnie z przepisami określonymi w Prawie budowlanym, inwestor ma zapewnić objęcie kierownictwa budowy oraz nadzór nad robotami przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Tą osobą jest kierownik budowy. On natomiast ma obowiązek między innymi, umieszczenia na budowie tablicy informacyjnej. Wynika to jednoznacznie z przepisów określających obowiązki kierownika. Wymóg ten nie dotyczy jedynie budowy obiektów służących obronności i bezpieczeństwu państwa oraz obiektów liniowych takich jak sieci wodociągowe, kanalizacyjne, telefoniczne, drogi itp. Tablica informacyjna, tak jak i dziennik budowy, z reguły powinna być dostępna w organie wydającym pozwolenie na budowę. Jest to tablica koloru żółtego w kształcie prostokąta o wymiarach 90 cm x 70 cm. Zazwyczaj jest ona wykonana na folii samoprzylepnej, umożliwiającej naklejenie jej na sztywnych elementach. Posiada zgodnie z wymaganiami miejsca do wpisania istotnych informacji dotyczących: * określenia rodzaju robót budowlanych oraz adres prowadzenia tych robót * numer pozwolenia na budowę oraz nazwę, adres i numer telefonu właściwego organu nadzoru budowlanego * imię i nazwisko lub nazwę firmy, adres oraz numer telefonu inwestora * imię i nazwisko lub nazwę firmy, adres oraz telefon wykonawcy robót budowlanych * imiona i nazwiska, adresy i numery telefonów: kierownika budowy, kierowników poszczególnych robót, inspektora nadzoru inwestorskiego, projektantów * numery telefonów alarmowych policji, straży pożarnej, pogotowia * numer telefonu okręgowego inspektora pracy. Napisy na tablicy informacyjnej powinny być wykonane w sposób czytelny i trwały, literami i cyframi koloru czarnego o wysokości co najmniej 4 cm. Tablicę należy umieścić w widocznym miejscu od strony drogi publicznej na wysokości nie mniej jak 2 m nad terenem. Brak tablicy informacyjnej na budowie, może skutkować nałożeniem na kierownika budowy kary przez organ nadzoru budowlanego.

PRAWO PRACY Kiedy pracodawca ma obowiązek dopłacenia pracownikowi za wczasy? Mariola W. (Janów Podlaski)
Jeśli pani Mariola pracuje w firmie zatrudniającej przynajmniej 20 pracowników lub w jednostce budżetowej, wtedy niezależnie od wynagrodzenia może skorzystać z dopłaty do wypoczynku z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Zależy to jednak od zakładu pracy. Chociaż istnieje obowiązek tworzenia funduszu świadczeń socjalnych, to zgromadzone w nim środki pieniężne mogą zostać przeznaczone tylko na cele socjalne ujęte w regulaminie. W przypadku, jeśli regulamin świadczeń socjalnych (tj. regulamin gospodarowania tym funduszem) nie przewiduje dopłat do wczasów podczas urlopu, wówczas brak będzie podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku pani Marioli. Przyznanie takiego dofinansowania może być uzależnione od sytuacji materialnej, rodzinnej czy życiowej pracownika – to wtedy również powinno być ujęte w regulaminie. W omawianym stanie rzeczy pracodawca może zażądać od pracownika oświadczenia o wysokości dochodu na głowę w rodzinie czy zaświadczenia o zarobkach małżonka. Należy wiedzieć, że od 2003 r. nie ma już dopłat do wczasów zagranicznych. Można ubiegać się o dofinansowanie wypoczynku w kraju. Niewielkie firmy zatrudniające poniżej 20 pracowników nie muszą tworzyć funduszu świadczeń socjalnych. Można jednak w nich liczyć na świadczenia urlopowe, jeśli to jest zapisane w regulaminie wynagrodzeń.

PRAWO PRACY O czym decyduje zakładowy staż pracy pracownika? Mieczysław O. (Międzyrzec Podlaski)
Staż zakładowy pracownika ma przede wszystkim znaczenie dla ustalenia okresu wypowiedzenia, choć zależą od niego także inne uprawnienia pracownicze. Na ile jednak okres zatrudnienia u danego pracodawcy jest ważny, rozstrzygają zakładowe przepisy, które często uzależniają od niego prawo do różnych świadczeń płacowych. Zgodnie z treścią art. 36 par. 1 kodeksu pracy okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, 1 miesiąc – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy oraz 3 miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata. Od zakładowego stażu pracy zależy także wysokość odprawy pośmiertnej, która przysługuje rodzinie w razie śmierci pracownika w czasie trwania stosunku pracy lub w czasie pobierania po jego rozwiązaniu zasiłku z tytułu niezdolności do pracy wskutek choroby. W zależności od okresu zatrudnienia pracownika, wysokość odprawy wynosi: - jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 10 lat; - trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 10 lat; - sześciomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 15 lat. Podobnie jak w przypadku określenia okresu wypowiedzenia stosunku pracy, tak i przy ustalaniu wysokości odprawy pośmiertnej, do okresu zatrudnienia wlicza się pracownikowi okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 23 par. 1 kodeksu pracy, a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca stał się następcą prawnym poprzedniego pracodawcy. Kolejnym świadczeniem, które różnicuje zakładowy staż pracownika, jest odprawa pieniężna przysługująca pracownikowi w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn od niego niezależnych. W zależności bowiem od tego, jakim stażem legitymuje się zwalniany pracownik, wynosi ona: jednomiesięczne, dwumiesięczne lub trzymiesięczne wynagrodzenie. I tak, jeżeli pracownik przepracował u danego pracodawcy mniej niż 2 lata, odprawa należy się w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. W kwocie dwumiesięcznego wypłaca się ją pracownikowi posiadającemu co najmniej dwuletni staż zakładowy, jednak nie dłuższy niż 8 lat. Najwyższa odprawa w wysokości trzykrotnego wynagrodzenia przewidziana jest dla pracownika, który przepracował u danego pracodawcy ponad 8 lat. Poza sytuacjami uregulowanymi wprost w kodeksie pracy oraz w innych przepisach prawa pracy, o tym, w jakim zakresie zakładowy staż pracy ma wpływ na uprawnienia pracownicze, decydują przepisy zakładowe, które często przewidują świadczenia uzależnione od długości okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Mogą one być ujęte w regulaminach płacowych, układach zbiorowych itp.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Będę budował dom o przewadze konstrukcji drewnianej. Jakimi metodami na budowie zabezpieczyć drewno przed późniejszym niszczeniem, gniciem? Robert C.
Korozja biologiczna to postępujący proces niszczenia i rozkładu drewna spowodowany przez owady i mikroorganizmy. Te pierwsze, drążąc kanaliki powodują uszkodzenia mechaniczne, zaś grzyby, porosty, bakterie i glony prowadzą do rozkładu chemicznego drewna. Impregnować trzeba drewno łatwo ulegające rozkładowi, do których należą między innymi - brzoza, buk, lipa, sosna, świerk. Dla trwalszych gatunków jak akacja czy dąb, proces ten nie jest niezbędny. Chemicznej ochrony wymaga nie tylko drewniana konstrukcja budynku, ale także wszelkie elementy drewniane pozostające pod gołym niebem, czyli – oblicówki, podbitki, balustrady, drewniane podłogi tarasów, również płoty, altanki ogrodowe itp. Oprócz ochrony przed korozją biologiczną, drewno należy zabezpieczyć także ogniochronnie. Zastosowane impregnaty utrudnią zapalenie się drewna lub rozprzestrzenianie się płomieni. Informacje dotyczące sposobu zabezpieczenia drewna przed ogniem lub korozją biologiczną powinny być zawarte w projekcie budowlanym domu. Jedną z najpopularniejszych i najtańszych metod zabezpieczania drewna jest impregnacja powierzchniowa – również dlatego, że można ją wykonać samodzielnie bezpośrednio na placu budowy. Głębokość penetracji drewna przez preparat z zastosowaniem tej metody wynosi niestety przeciętnie do 2 - 4 mm. Skuteczność tej metody w dużej mierze zależy od solidności wykonawcy. Należy przy tym pamiętać, że nie powinno się impregnować drewna w temperaturze niższej jak 50C. Drewno powinno być suche, czyste, oczyszczone i okorowane. Z jego powierzchni należy usunąć stare powłoki farb i lakierów oraz zabrudzenia w postaci kurzu czy pyłu. Wyróżnia się trzy podstawowe metody impregnacji powierzchniowej: „powlekanie (smarowanie) – polega na kilkukrotnym nanoszeniu pędzlem preparatu na elementy, dzięki czemu impregnat przenika w głąb drewna na 1 do 2 mm. „natrysk – stosuje się do zabezpieczania dużych powierzchni i miejsc trudno dostępnych w istniejących konstrukcjach drewnianych. Preparat nanosi się opryskiwaczem pneumatycznym lub elektrycznym. Niestety, niektóre ukryte i trudnodostępne części mogą pozostać niezabezpieczone. „zanurzanie (kąpiel) – atutem kąpieli jest duża dokładność pokrycia impregnatem powierzchni elementów. Tę metodę stosuje się zazwyczaj do zabezpieczania elementów drewnianych jeszcze przed wbudowaniem. Czas zanurzania, przeciętnie 10 minut, pozwala na wniknięcie preparatu w zależności od rodzaju na głębokość do 6 – 8 mm. Pamiętać również trzeba, że stosując te metody należy bezwzględnie przestrzegać zaleceń producenta, co do sposobu i ilości stosowanego środka impregnującego. Nie powinno się zabezpieczać drewna budowlanego po zamontowaniu w konstrukcji. Impregnowanie odkrytych elementów więźby dachowej zabezpieczanej metodą powlekania lub natrysku powinno się ponawiać, co 15 – 20 lat. Niektóre środki można stosować wyłącznie na zewnątrz budynku, toteż szczególnie istotne jest, aby na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczeń używać tylko impregnatów dokładnie do tego przeznaczonych. Istnieje jeszcze metoda impregnacji wgłębnej, umożliwiająca przy wykorzystaniu specjalnych urządzeń, nasycenie drewna preparatem do głębokości większej niż impregnacja powierzchniowa. Stosują ją zakłady produkujące gotowe elementy drewniane konstrukcji budynku przewidziane do wbudowania na budowie. Są to metody - bezciśnieniowa i próżniowo-ciśnieniowa.

PRAWO LOKALOWE Jakie są podstawowe obowiązki właściciela wynajmującego mieszkanie w zakresie utrzymania podstawowej instancji mieszkaniowej? Matylda R. (Łuków)
W świetle obowiązujących przepisów właściciel, czyli wynajmujący mieszkanie, ma obowiązek zapewnienia sprawnego działania istniejących instalacji i urządzeń związanych z budynkiem, umożliwiających najemcy korzystanie z wody, gazu, ciepła, prądu, wind oraz innych niezbędnych instalacji i urządzeń. W przypadku wynajęcia mieszkania opróżnionego przez dotychczasowego najemcę, wynajmujący musi w nim wymienić zużyte elementy wyposażenia lokalu. Do obowiązków wynajmującego należy między innymi: * utrzymanie w należytym porządku i czystości pomieszczeń i urządzeń budynku służących do wspólnego użytku mieszkańców oraz jego otoczenia, jak również ich naprawa; * przywrócenie poprzedniego stanu budynku uszkodzonego, niezależnie od przyczyn, z tym, że najemcę obciąża obowiązek pokrycia strat powstałych z jego winy; * dokonywanie napraw w mieszkaniu, napraw lub wymiany instalacji i elementów wyposażenia technicznego w zakresie, jaki nie obciąża najemcę, a zwłaszcza napraw i wymiany wewnętrznych instalacji, tj. wodociągowej, gazowej i ciepłej wody (bez armatury i wyposażenia), a także napraw i wymiany wewnętrznej instalacji kanalizacyjnej, centralnego ogrzewania wraz z grzejnikami instalacji elektrycznej oraz anteny zbiorczej z wyjątkiem osprzętu, wymiany pieców grzewczych, stolarki okiennej i drzwiowej oraz podłóg, posadzek i wykładzin podłogowych, a także tynków.

PRAWO PRACY Na czym polega zawarcie umowy na okres próbny? Cecylia P. (Janów Podlaski)
Umowa na okres próbny, w porównaniu z innymi wymienionymi w kodeksie pracy umowami terminowymi, rządzi się pewnymi odrębnymi regułami. Zgodnie z art. 25 par. 2 kodeksu pracy, może ona poprzedzać każdą z pozostałych umów o pracę. Umowę na okres próbny pracodawca może zawrzeć z każdym pracownikiem, ale tylko raz. Niedopuszczalne jest ponowne zawarcie umowy na okres próbny po rozwiązaniu się poprzedniej umowy. Inaczej niż w przypadku pozostałych umów terminowych, okres trwania takiej umowy zawartej na czas próbny został w kodeksie pracy ściśle określony. Może on wynosić tydzień, kilka tygodni, jeden, dwa lub trzy miesiące. Okresy te biegną niezależnie od występujących przerw, np. z powodu choroby, i kończą się z chwilą upływu ustalonego czasu. Zasadą jest, że umowa na okres próbny, jeśli nie została wypowiedziana, rozwiązuje się z upływem okresu, na jaki była zawarta. Może być ona także rozwiązana na zasadzie porozumienia stron lub w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę albo pracownika. Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na okres próbny zależy od czasu jej trwania i wynosi: * 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni; * 1 tydzień, jeżeli okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie; * 2 tygodnie, jeżeli okres próbny wynosi 3 miesiące. Umowa na okres próbny może być rozwiązana bez wypowiedzenia, zarówno przez pracownika jak i pracodawcę, w przypadkach określonych w kodeksie pracy.

PRAWO PRACY Czy możliwe jest wypowiedzenie umowy o pracę z przyczyn niezawinionych przez pracownika? Janusz P. (Łosice)
W świetle obowiązujących przepisów pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę z przyczyny niezawinionej przez pracownika, i to nie tylko pracownikom zatrudnionym na stanowiskach samodzielnych czy kierowniczych, ale także pracownikom na stanowiskach szeregowych. Przykładowo, uzasadnione będzie rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem: „z nieprzydatnymi zawodowo lub nieporadnymi pracownikami, którzy z przyczyn niezawinionych nie mogą sprostać obowiązkom pracowniczym; „z pracownikami, którzy często i długotrwale w porównaniu z innymi są nieobecni w pracy z powodu choroby, jeżeli nieobecnością szkodzą interesom pracodawcy i wiąże się to z koniecznością podejmowania przez pracodawcę działań organizacyjnych. Należy wiedzieć, że podana przez pracodawcę przyczyna rozwiązania stosunku pracy z przyczyn niezawinionych przez pracownika musi być: * zgodna z rzeczywistością * dokładna i konkretna * zrozumiała dla pracownika.

PRAWO CYWILNE PROCESOWE Przed rokiem ożyczyłem kuzynowi 5000 zł. W wyniku procesu sądowego uzyskałem prawomocny wyrok zasądzający na moją rzecz pożyczone pieniądze wraz z odsetkami. Tytuł wykonawczy w tej sprawie złożyłem w ubiegłym tygodniu z wnioskiem egzekucyjnym u komornika. Ostatnio spotkał mnie dłużnik i oświadczył kategorycznie, że długu mi nie odda i komornika wpuści na swoją posesję. Czy komornik jako egzekutor wyroków sądowych jest uprawniony do korzystania z pomocy policji w takich sytuacjach? Michał D. (Konstantynów)
Tak. Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, komornik sądowy ma prawo zwrócić się o pomoc do policji i z takiej pomocy skorzystać, jeśli podczas czynności egzekucyjnych natrafia lub może natrafić na opór przy wykonywaniu czynności służbowych. W świetle obowiązujących przepisów policja ma obowiązek nie tylko umożliwić komornikowi dostęp do miejsca, w którym egzekwowany będzie wyrok sądowy, ale też zapewnić komornikowi odpowiednie bezpieczeństwo.

PRAWO PRACY Rozwiązałem stosunek pracy z poprzednim pracodawcą i zawarłem z innym nową umowę o pracę, lepiej płatną, lecz poprzedni pracodawca zwleka z wydaniem mi świadectwa pracy. Ostatnio oświadczył, że nie wyda mi go dopóki nie rozliczę się z rzekomo pobranej zaliczki. Czy były pracodawca postępuje zgodnie z przepisami? Eugeniusz P. (Terespol)
Nie. Pracodawca w świetle obowiązujących przepisów ma obowiązek wydania świadectwa pracy najpóźniej w chwili ustania stosunku pracy. Dokument ten powinien wręczyć bezpośrednio, a w przypadku, gdy nie jest to możliwe, w ciągu 7 dni od ustania zatrudnienia przesłać za pośrednictwem poczty lub doręczyć w inny sposób. Pracodawca ma obowiązek wydać świadectwo pracy bez żadnych warunków. W przypadku, jeśli pracodawca uważa, że pracownik nie rozliczył się odchodząc z pracy z pobranej zaliczki, narzędzi pracy itp., może dochodzić swoich roszczeń przed sądem. Należy wiedzieć, że niewydanie świadectwa pracy lub nieuzasadnione opóźnienie w jego wydaniu, jest wykroczeniem przeciwko prawom pracownika, o czym powinno się powiadomić Państwową Inspekcję Pracy, oddział w Białej Podlaskiej ul. Narutowicza 35a. Za takie wykroczenie inspektor może ukarać pracodawcę mandatem do 1000 zł.

PRAWO RODZINNE Sąd Okręgowy w Lublinie, związując przed 2 laty nasze małżeństwo, zasądził od ojca dzieci alimenty po zł miesięcznie na każde. Aktualnie dwoje moich dzieci uczęszcza do szkoły podstawowej, często choruje i znajduje się w trudnych warunkach bytowych. Ja jestem bez pracy, a mój były małżonek zawarł małżeństwo i prowadzi dobrze prosperujący zakład usługowy. Ja i moje dzieci znaleźliśmy się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Czy w tym stanie faktycznym mogę ubiegać się o podwyższenie na rzecz dzieci? Alicja W. (Łuków)
Tak. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pani Alicja może żądać od byłego małżonka podwyższenia świadczeń alimentacyjnych, ponieważ sytuacja materialna jej oraz dzieci uległa istotnemu pogorszeniu, natomiast warunki bytowe ojca dzieci uległy ewidentnej poprawie i są bardzo dobre. Aby podwyższyć alimenty, trzeba złożyć pozew do sądu rejonowego wydział rodzinny i nieletnich w okręgu, w którym zamieszkuje ojciec dzieci lub w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania matki dzieci. Pani Alicja winna przekonać sąd orzekający, że alimenty w podwyższonej wysokości zaspokajają podstawowe potrzeby dzieci, a jednocześnie proponowana podwyżka alimentów odpowiada możliwościom zarobkowym ojca dzieci. Należy zaznaczyć, że możliwości pozytywnego załatwienia sprawy przez sąd o podwyższenie alimentów są wysokie, bowiem w orzecznictwie sądowym przestrzegana jest zasada, że dzieci mają prawo do równej z rodzicami stopy życiowej, niezależnie od tego czy żyją z nimi wspólnie, czy oddzielnie. Jeśli warunki bytowe ojca uległy poprawie, to powinny skorzystać też z tego jego dzieci.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Jak poprawnie postawić murowaną ścianę szczytową poddasza? Na co trzeba zwrócić szczególną uwagę?
Powszechnie wiadomo, że ściana szczytowa narażona jest przede wszystkim na parcie wiatru. Są trzy podstawowe metody jej wznoszenia. Pierwsza, to ściana bez wzmocnień. Budowa nieusztywnionej ściany do wysokości około 3 m, mierzonej od poziomu stropu do kalenicy, przy grubości 24 cm nie stwarza żadnych problemów. Wskazane jest jedynie stosowanie przy jej murowaniu mocnej zaprawy, co najmniej M 3. Im materiał będzie cięższy, tym lepiej. Ściany z tradycyjnych pustaków Max, M-44, KO65 o ciężarze objętościowym 1100-1300 kg/m3 przy tej wysokości mogą mieć grubość nawet 19 cm. Natomiast wybudowane z nich ściany grubości 29 cm bez obawy można podwyższyć nawet o 1,50 m. Zastosowanie betonu komórkowego lub ceramiki poryzowanej przy grubości ściany 30 cm, pozwala nam wymurować ją najwyżej do wysokości 4 m. W domach z użytkowym poddaszem taka niewielka wysokość ścian szczytowych najczęściej jest niewystarczająca ze względów funkcjonalnych i możliwości uzyskania dostatecznej powierzchni użytkowej. Drugim sposobem wznoszenia ściany szczytowej jest budowa z zastosowaniem pilastrów zewnętrznych lub filarów wewnętrznych. Ich liczbę, wielkość i usytuowanie powinien określić projektant w zależności od wymiarów ściany i rodzaju materiału, z jakiego ma być budowana. Jednak filary znacznie pogarszają ustawność pomieszczeń a pilastry wygląd elewacji. Dlatego też architekci rzadko stosują tę metodę. Poza tym, ich realizacja ma duży wpływ na utrudnienia związane z murowaniem takiej ściany. Rozwiązaniem o wiele korzystniejszym pod względem architektonicznym jest wzmocnienie murowanej ściany szczytowej ramą żelbetową. Uzyskuje się wtedy gładką powierzchnię ściany. Pozwala to na dużą dowolność kształtowania wnętrza oraz elewacji. Ta dodatkowa konstrukcja pracuje jak wspornik i obciążona jest siłami poziomymi pochodzącymi od parcia wiatru. Jej kształt oraz wymiary konstruktor powinien dostosować do rozmiarów budynku, wysokości ściany i kąta nachylenia połaci dachu. W przypadku występowania w ścianie szczytowej dużej liczby otworów okiennych lub otworów o dużej powierzchni, wskazane jest zastosowanie dodatkowej, pośredniej ramy żelbetowej. To jednak wynikać będzie z obliczeń. Należy przy tym pamiętać, że bardzo ważne jest prawidłowe zakotwienie prętów głównych ramy. Muszą one wnikać w wieńce ścian poprzecznych lub strop, co najmniej na głębokość 100 cm.

PRAWY CYWILNE Jakim wymogom powinna odpowiadać umowa dzierżawy? Elżbieta W. (Łuków)
Poprzez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków, natomiast dzierżawca - do zapłaty umówionego czynszu. Wydzierżawiający nie musi być właścicielem rzeczy oddanej w dzierżawę. Większość umów dzierżawy dotyczy gruntów. Do dzierżawy stosuje się przepisy o najmie, z zachowaniem przepisów kodeksu cywilnego dotyczących dzierżawy. Umowa dzierżawy może zostać zawarta na czas oznaczony lub nieoznaczony, jednak umowę dzierżawy zawartą na dłużej niż 30 lat poczytuje się za zawartą na czas nieokreślony. Dzierżawca powinien wykonywać dzierżawę zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki. Nie ma on prawa zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego. Zgody takiej wymaga również poddzierżawienie przedmiotu dzierżawy, czy też oddanie go osobie trzeciej do bezpłatnego używania. Brak takiej zgody może skutkować wypowiedzeniem dzierżawy bez zachowania terminów wypowiedzenia. Czynsz zastrzeżony z tytułu dzierżawy może być płacony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Termin płatności czynszu strony zastrzegają w umowie, gdyby jednak termin taki nie został zastrzeżony, wówczas czynsz powinien być płatny z dołu, w terminie zwyczajowo przyjętym, np. na koniec miesiąca, roku. Dzierżawca ma prawo żądać obniżenia czynszu wówczas, gdy zwykły przychód z przedmiotu dzierżawy zmniejszył się, np. na skutek okoliczności, za które dzierżawca nie odpowiada. Dzierżawca, który zwleka z zapłatą czynszu co najmniej za 2 pełne okresy płatności lub ponad 3 miesiące w przypadku czynszu płatnego rocznie, winien liczyć się z możliwością wypowiedzenia mu dzierżawy bez zachowania terminu wypowiedzenia. Wydzierżawiający powinien jednak uprzedzić dzierżawcę wyznaczając mu dodatkowy trzymiesięczny termin do zapłaty zaległego czynszu. Po zakończeniu dzierżawy dzierżawca ma obowiązek zwrócić przedmiot dzierżawy w takim stanie, w jakim powinien się on znajdować stosownie do przepisów o wykonywaniu dzierżawy, chyba że strony umówią się inaczej. Jeżeli dzierżawca i wydzierżawiający nie umówią się inaczej, dzierżawę gruntu ornego można wypowiedzieć na 1 rok naprzód na koniec roku dzierżawnego. Okres wypowiedzenia dla dzierżaw innego rodzaju wynosi 6 miesięcy naprzód przed upływem roku dzierżawnego.

PRAWO RODZINNE Czy dziadkowie mogą być zobowiązani przez sąd do płacenia alimentów? Eliza W. (Łosice)
Tak. Aktualnie coraz częściej pojawiają się pytania dotyczące obowiązku alimentacyjnego dziadków względem ich wnuków. Problem ten ma istotne znaczenie szczególnie w czasach dużego bezrobocia, z powodu którego rodzice często nie są w stanie zapewnić utrzymania swoim dzieciom. Zgodnie z treścią art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. Wobec tego można stwierdzić, że obowiązek utrzymania i wychowania dzieci ciąży przede wszystkim na ich rodzicach. Jednak, gdy zostanie ustalone, że nie są oni w stanie w całości lub w części sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu mogłoby ono znaleźć się w niedostatku, wówczas w grę wchodzi obowiązek alimentacyjny dalszych krewnych, a więc dziadków.

PRAWO CYWILNE Moja żona wracając z pracy rowerem uległa wypadkowi doznając złamania kości prawej ręki. W tej sytuacji nie będziemy mogli skorzystać z zaplanowanej wycieczki za granicę. Niestety, wpłaciliśmy już pieniądze. Czy w tym stanie rzeczy mogliby pojechać na wycieczkę zamiast nas nasi bliscy znajomi. Czy potrzebna jest na to zgoda biura podróży? Władysław K. (Janów Podlaski)
W świetle obowiązujących przepisów p. Władysław i jego żona mogą bez zgody biura podróży przenieść na inne osoby swoje uprawnienia, jakie przysługują im z tytułu umowy o świadczeniu usług turystycznych, to jest zamienić uczestnika imprezy. Znajomi p. Władysława i jego żony, którzy mają zająć ich miejsce na wycieczce, muszę przyjąć całe obowiązki wynikające z umowy. Praktycznie - podpisują odpowiednie oświadczenie. Muszą także spełnić warunki udziału w wycieczce turystycznej, to jest mieć ważny paszport, prawo do wyjazdu z kraju itp. Opisana zmiana jest możliwa pod warunkiem, że usługobiorca-klient zawiadamia o tym biuro podróży przed rozpoczęciem zaplanowanej imprezy turystycznej we wskazanym w umowie terminie. W przypadku, gdyby omawiane zdarzenie losowe nastąpiło na kilka dni przed wyjazdem, zamiana nie będzie już możliwa. Autorowi listu pozostanie zwykłe odstąpienie od umowy, z czym wiąże się utrata części zapłaconych pieniędzy.

PRAWO RODZINNE I CYWILNE Odszedłem z domu, gdy miałem 16 lat, z powodu nadużywania alkoholu przez rodziców. Sam zapracowałem na swoje wykształcenie, dobrą pracę. Teraz utrzymuję poprawne stosunki z rodzicami, ale mój ojciec przy każdym spotkaniu żąda ode mnie pomocy finansowej twierdząc, że gdy pieniędzy mu nie dam, wystąpi do sądu przeciwko mnie o alimenty. Czy postępowanie ojca znajduje podstawy prawne? Michał Z. (Parczew)
Zgodnie z treścią art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczenia środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, obciąża krewnych w linii prostej, a więc nie tylko rodziców względem dzieci, ale także odwrotnie. Może to dotyczyć również rodzeństwa. Jeśli ojciec pana Michała znajdzie się w trudnym położeniu materialnym, to taki obowiązek będzie istniał niezależnie od tego jak w przeszłości wyglądały między wami stosunki. Pan Michał może jednak wnosić o zwolnienie z tego obowiązku w świetle art. 5 kodeksu cywilnego, powołując się na nadużycie prawa podmiotowego.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Kupując działkę chcę przeprowadzić transakcję z właścicielem bez pośredników. Co mam zrobić, aby zdobyć jak najwięcej informacji o działce i mieć pewność, że będę mógł wybudować na niej dom?
Kupując działkę pod budowę domu radzę skorzystać z pomocy fachowca - najlepiej kancelarii prawnej, specjalizującej się w sprawach budowlanych i obrotem nieruchomościami. Należy wystrzegać się tzw. okazji, np. atrakcyjna cena pod warunkiem szybkiej finalizacji transakcji, często z pominięciem procedur, czy też żądania przez zbywcę zaliczki na poczet zakupu działki w znacznej wysokości i to jeszcze przed przedstawieniem wszystkich dokumentów. Jeżeli natomiast nie chcemy ponosić kosztów dodatkowych wynikających z pośrednictwa i postanawiamy samemu zdobyć niezbędne informacje o działce, powinniśmy: * Złożyć do urzędu gminy wniosek o wydanie wyciągu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dowiemy się wówczas, czy działka nadaje się pod zabudowę, a także czy w pobliżu nie planowane są uciążliwe inwestycje. W przypadku braku planu, powinniśmy złożyć wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na budowę domu. Uzyskamy w ten sposób informację w węższym zakresie, ale dowiemy się czy można na tej działce wybudować budynek mieszkalny. Pomimo, że nie jesteśmy właścicielem działki, dokumenty takie otrzymamy. * W wydziale geodezji, otrzymując wypis z ewidencji gruntów dotyczący działki, dowiemy się jaka jest powierzchnia gruntu i numer księgi wieczystej. Wypis ten może otrzymać tylko właściciel nieruchomości, dlatego udać trzeba się tutaj razem. * Podając numer księgi wieczystej w wydziale ksiąg wieczystych przy sądzie rejonowym właściwym dla położenia nieruchomości, otrzymamy wypis z księgi wieczystej. Wypis ten zawierać będzie 4 działy. W pierwszym znajdują się informacje porządkowe dotyczące nieruchomości, czyli położenie działki, jej numer ewidencyjny, powierzchnia i czy działka jest zabudowana. W drugim dziale opisane są dane o właścicielu, czy jest to jeden właściciel, czy prawami do działki dysponuje więcej osób. Trzeci dział zawiera informacje o ograniczeniach istniejących na działce, np. czy na działce ustanowione jest prawo przechodu i przejazdu, czy też prawo pierwokupu. W czwartym dziale znajdziemy informacje o ewentualnej hipotece, a więc obciążeniach, które przechodzą na nabywcę działki. Wypis z księgi wieczystej podobnie jak wypis z ewidencji gruntów otrzyma tylko właściciel, z tą różnicą, że tutaj możemy dostać do przejrzenia zapisy w księdze wieczystej. Mając powyższe informacje możemy spokojnie udać się do notariusza, który przygotuje stosowną umowę kupna-sprzedaży nieruchomości. Zdobycie tych danych jest niezwykle istotne dla przyszłego inwestora. Niedopilnowanie ich może mieć brzemienne skutki w przyszłości, a w skrajnych przypadkach może nawet uniemożliwić rozpoczęcie i prowadzenie budowy.

PRAWO SPADKOWE Co należy rozumieć przez pojęcie zachowek i kto jest uprawniony do korzystania z zachowku? Witold P. (Sarnaki)
Przepisy przewidują instytucję tzw. zachowku, który ma zabezpieczyć interesy majątkowe najbliższych członków rodziny spadkodawcy. Spadkodawca może w testamencie pominąć członków najbliższej rodziny lub dokonać za życia darowizn, które uszczuplają masę spadkową, pozbawiając w ten sposób spadkobierców korzyści ze spadku. Majątek spadkodawcy przypadnie wówczas tylko niektórym z najbliższych krewnych bądź dalszym krewnym czy osobom obcym. Wtedy osoby należące do kręgu spadkobierców ustawowych mają – w stosunku do osoby, która otrzymała korzyści majątkowe od spadkodawcy poprzez testament lub darowiznę – roszczenie o tzw. zachowek. Zachowek jest korzyścią majątkową odpowiadającą części udziału jaki otrzymałaby w spadku osoba uprawniona, gdyby nie został sporządzony testament lub gdyby nie została uczyniona darowizna. Należy wiedzieć, że uprawniony do zachowku nie może domagać się od spadkobiercy określonego przedmiotu majątkowego należącego do spadku, tylko zapłaty pieniężnej. Roszczenie do spadkobiercy o zapłatę pieniężną przysługuje jedynie tym osobom, które nie otrzymały równowartości należnego im zachowku w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź też w postaci zapisu. Krąg osób uprawnionych do zachowku oraz jego wysokość reguluje art. 991 kodeksu cywilnego. Uprawnionymi do zachowku są dzieci, wnuki, prawnuki, małżonek i rodzice spadkodawcy, przy czym uprawnienie to przysługuje im o tyle, o ile byliby powołani do spadku z mocy ustawy. Uprawnienie do zachowku przysługuje przede wszystkim dzieciom i małżonkowi spadkodawcy. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, zmarło przed spadkodawcą, do zachowku są uprawnione jego dzieci, to jest wnuki spadkodawcy. Należy zaznaczyć, że na równi ze zstępnymi spadkodawcy traktuje się osoby przez niego przysposobione i ich zstępnych. W przypadku braku zstępnych spadkodawcy, do zachowku są upoważnieni jego rodzice.

PRAWO SPADKOWE Czy i w jaki sposób spadkodawca może odwołać testament? Piotr H. (Radzyń Podlaski)
Spadkodawca może odwołać testament poprzez: 1) zniszczenie oryginału testamentu lub pozbawienie testamentu cech, od których zależy jego ważność. Sposób ten w praktyce dotyczy testamentu własnoręcznego; 2) sporządzenie nowego, ważnego testamentu, w którym następuje wyraźne odwołanie całości lub niektórych postanowień poprzedniego testamentu. W ten sposób można odwołać każdy rodzaj testamentu. Zniszczenie testamentu winno nastąpić w zamiarze jego odwołania. Należy wiedzieć, że nie będzie odwołaniem testamentu np. przez zrobienie notatek na jego drugiej stronie lub przypadkowe podarcie. Pozbawienie testamentu cech, od których zależy jego ważność, może polegać na przekreśleniu całego dokumentu lub zamazaniu podpisu w zamiarze odwołania. Jeśli został sporządzony nowy testament, w którym nie odwołano postanowień poprzedniego, ale zamieszczono inne postanowienia, odwołaniu ulegają tylko te postanowienia, które nie dają się pogodzić z postanowieniami nowego testamentu. Aby odwołać testament w całości, należy wskazać go w nowym testamencie, poprzez określenie daty i formy sporządzenia oraz dla zabezpieczenia dowodowego oświadczyć, że żadnych innych testamentów nie ma. W celu odwołania poszczególnych postanowień testamentu należy wyraźnie wskazać, jakie postanowienia ulegają odwołaniu. Treść testamentu może ograniczyć się do odwołania poprzedniego testamentu, co powoduje, że dziedziczenie odbywać się będzie według porządku określonego w kodeksie cywilnym. Można także wskazać, jakie postanowienia wchodzą w miejsce odwołanych, to znaczy, kto dziedziczy i w jakiej części. Testator spadkodawca może ograniczyć się do zamiany postanowień w poprzednim testamencie. Przykładowo, poprzez zamieszczenie udziału przypadającego określonej osobie lub powołanie w określonej części innej osoby.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Czy są jakieś ograniczenia w stosowaniu gotowego projektu i kto za jego jakość odpowiada?
Zgodnie z par. 4 ust. 3 rozporządzenia ministra infrastruktury z 3 listopada 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego, projekt przeznaczony do wielokrotnego zastosowania (tzw. projekt gotowy lub typowy), spełniający wymagania tego rozporządzenia, może być zastosowany jako projekt architektoniczno-budowlany przez projektanta obiektu budowlanego, po przystosowaniu go do wymagań decyzji o warunkach zabudowy lub ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz warunków otoczenia. Projekt ten dalej, po przystosowaniu do warunków konkretnej inwestycji, może stanowić projekt architektoniczno-budowlany będący częścią projektu budowlanego, zatwierdzonego w decyzji o pozwoleniu na budowę (wymagane jest jeszcze sporządzenie projektu zagospodarowania działki lub terenu). Każdy projekt budowlany dotyczy konkretnego obiektu, a zatem stanowi indywidualną dokumentację spełniającą wymagania określone w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub ustaleniach planu. Prawo budowlane wymaga, aby za projekt, stanowiący podstawę do wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, był odpowiedzialny projektant (osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia do projektowania). Projekty gotowe, aby spełniały wymagania określone w prawie budowlanym, muszą być podpisane przez autorów posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane. Za wszystkie rozwiązania zawarte w projekcie budowlanym odpowiada osoba dokonująca przystosowania projektu gotowego do wymagań decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu lub ustaleń planu oraz do warunków otoczenia. Osoba ta jest projektantem w rozumieniu przepisów art. 20 prawa budowlanego, ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu prawami i obowiązkami. Musi także być członkiem właściwej izby samorządu zawodowego (wymagania art. 12 ust. 7 prawa budowlanego). Oznacza to, że w celu spełnienia obowiązku, o którym mowa w par. 3 ust. 1 pkt. 4 wspomnianego rozporządzenia, w projekcie na stronie tytułowej należy zamieścić dane osoby będącej projektantem. Przy czym niezbędnym jest podpisanie projektu, stanowiącego załącznik do wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. Nie ma natomiast potrzeby załączenia do projektu kopii uprawnień osoby, która faktycznie sporządziła projekt gotowy.

PRAWO CYWILNE Jestem starym i schorowanym człowiekiem. Posiadam na koncie bankowym około 20 tys. zł oszczędności mojego życia. Pragnąłbym, żeby po mojej śmieci pieniądze te otrzymał mój brat i to jak najszybciej. Paweł P. (Łosice)
Pan Paweł może podać w testamencie, że odpowiednią kwotę przekazuje bratu. Należy jednak wiedzieć, że obdarowany otrzyma pieniądze dopiero po ukończeniu postępowania spadkowego w sądzie. Żeby mieć pewność, że wypłata nastąpi szybko, p. Paweł winien złożyć w banku tak zwaną dyspozycję wkładem na wypadek śmierci. W opisanym dokumencie należy wskazać, komu bank ma wypłacić określoną kwotę w przypadku śmierci posiadacza rachunku. Mogą to być: małżonka, zstępni, to jest rodzice, dziadkowie itd., wstępni, to jest dzieci, wnuki, prawnuki, oraz rodzeństwo. Omawianą dyspozycję na wypadek śmierci może złożyć każdy, kto jest posiadaczem rachunku oszczędnościowego, oszczędnościowo-rozliczeniowego lub lokaty terminowej. Maksymalna kwota, jaką może wypłacić bank w omawianej sytuacji, jest jednak ograniczona. Dla wymienionych uprawnionych osób nie może być wyższa niż 20-krotne przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, czyli aktualnie około 48 tys. zł.

PRAWO CYWILNE I PODATKOWE W ubiegłym roku sąd orzekając rozwód w mojej sprawie przyznał mi mieszkanie. Ze względu na stan zdrowia i sytuację rodzinną chcę je teraz sprzedać i przeprowadzić się w rodzinne strony, do Koszalina. Czy będę musiała zapłacić podatek? Mieszkanie kupiliśmy wspólnie z mężem przed 8 laty, tj. jeszcze w czasie trwania małżeństwa. Joanna P. (Parczew)
W świetle obowiązujących przepisów, sprzedaż mieszkania przed upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym mieszkanie zostało zakupione, wiąże się z koniecznością zapłaty podatku, tj. 10 proc. przychodu ze sprzedaży. Podatku można uniknąć, jeśli uzyskane pieniądze ze sprzedaży mieszkania zostaną przeznaczone przez panią Joannę na osobiste cele mieszkaniowe, czyli na zakup lub budowę innego mieszkania lub domu, najpóźniej w terminie 2 lat. Mając na uwadze, że mieszkanie zostało zakupione wspólnie z mężem przed 8 laty, można by sądzić, że podatek nie zostanie pobrany, ponieważ minął przepisowy okres 5 lat od dnia nabycia mieszkania przez małżonków. Jednakże p. Joanna, która przed rozwiązaniem małżeństwa miała prawo do 1/2 mieszkania, nabyła przed rokiem w drodze wyroku rozwodowego prawo do drugiej połowy mieszkania. Wobec powyższego, w stosunku do przyznanej jej wtedy w wyniku podziału majątku części mieszkania po byłym mężu, pięcioletni okres, który wynika z przepisów podatkowych, zaczął biec na nowo od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia. W tych warunkach p. Joanna, aby sprzedać mieszkanie bez podatku, winna czekać jeszcze 4 lata. W przeciwnym wypadku w rachubę wchodzi zapłata 10 proc. podatku od połowy wartości nabytego mieszkania. Podatek od połowy wartości mieszkania wynika z tego, że druga połowa mieszkania należy do p. Joanny od 8 lat i dlatego w odniesieniu do tej połowy podatek nie wchodzi w rachubę.

PRAWO PRACY Dowiedziałem się od kuzynki zamieszkałej we Francji o możliwości podjęcia u jej sąsiada kilkumiesięcznej, dobrze płatnej pracy przy zbiorach owoców. Urlop wypoczynkowy za ten rok w mojej firmie wykorzystałem w połowie. Czy w tej sytuacji mógłbym skorzystać z urlopu bezpłatnego, a później wrócić do pracy? Michał W. (Sarnaki)
Autor listu może skorzystać z urlopu bezpłatnego, ale pod warunkiem, że wyrazi na to zgodę pracodawca. Osoba zainteresowana uzyskaniem urlopu bezpłatnego powinna zwrócić się do pracodawcy z wnioskiem pisemnym, ale nie musi podawać celu w jakim chce wykorzystać ten urlop. Załatwienie wniosku zależy od stanowiska pracodawcy, to znaczy może on załatwić go pozytywnie lub negatywnie, bez obowiązku uzasadnienia swojej decyzji. Od decyzji pracownikowi nie przysługuje prawo odwołania. Po zakończeniu urlopu bezpłatnego pracownik winien stawić się do pracy. Pracownik na bezpłatnym urlopie nie otrzymuje wynagrodzenia, a okres tego urlopu nie jest wliczany do stażu emerytalnego. Okres urlopu bezpłatnego objęty jest ochroną przed zwolnieniem z pracy. Należy wiedzieć, że pracodawca może odwołać pracownika z urlopu bezpłatnego jedynie z ważnego powodu i tylko w przypadku, gdy długość urlopu przekracza 3 miesiące. Pracownik może go skrócić tylko za zgodą pracodawcy.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. Czy istnieje możliwość budowy przyłączy do budynku bez zgłoszenia w urzędzie?
Zmiany wprowadzone do ustawy Prawo budowlane, które obowiązują od 26 września 2005 r. stworzyły możliwość inwestorowi wykonania przyłączy (energetyczne, wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe, cieplne czy telekomunikacyjne) na dwa sposoby: na podstawie zgłoszenia dokonanego w odpowiednim miejscowo organie administracji architektoniczno-budowlanej albo bez zgłoszenia. Pierwszy sposób nie zmienia obowiązującej do tej pory procedury i wymaga nadal określenia w zgłoszeniu zakresu i sposobu wykonywania robót budowlanych oraz terminu ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć: oświadczenie o prawie dysponowania terenem na cele budowlane, w zależności od potrzeb odpowiednie rysunki a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. Znaczy to, że przy zgłoszeniu wymagany jest projekt zagospodarowania działki lub terenu wraz z opisem technicznym instalacji, którą chcemy budować. Projekt musi być wykonany przez projektanta z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi. Do wykonania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od daty dostarczenia zgłoszenia właściwy organ nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. Roboty można rozpocząć nie później niż przed upływem 2 lat od daty rozpoczęcia robót określonej przez inwestora w zgłoszeniu. Dodany do ustawy Prawo budowlane art. 29a daje możliwość realizacji przyłącza bez zgłoszenia. Zobowiązuje to jednak inwestora do wykonania na odpowiedniej mapie planu sytuacyjnego przyłącza. Do planu tego będą miały zastosowanie odpowiednie przepisy Prawa geodezyjnego i kartograficznego, a do wykonania przyłącza - w zależności od rodzaju - Prawo energetyczne bądź ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Dlatego też, wybierając drugi sposób wykonania przyłącza, należy bezwzględnie skontaktować się z właścicielem sieci, do której chcemy się przyłączyć. Te dwie możliwości realizacji przyłączy, wprowadzone do ustawy Prawo budowlane, mają na celu ułatwienie ich budowy, a także poprawieniu relacji inwestora z przedsiębiorstwem energetycznym, gazowniczym czy wodociągowo-kanalizacyjnym. Chciałbym podkreślić, że wybór wykonania przyłącza na podstawie zgłoszenia lub bez zgłoszenia jest niezbywalnym prawem inwestora. Należy jednak pamiętać, że budowa przyłącza bez zastosowania się do wskazanych wyżej procedur, traktowana będzie jako samowola budowlana. Legalizacja takiego przyłącza będzie skutkowała koniecznością zapłacenia dodatkowo kwoty 5 tys. zł.

PRAWO CYWILNE SPADKOWE Co należy rozumieć przez pojęcie dziedziczenie ustawowe? Michał W. (Parczew)
W przypadku jeśli spadkodawca nie sporządził testamentu albo testament okazał się nieważny, albo testament został odwołany przez spadkodawcę czy też powołany do spadku w testamencie spadkobierca nie chce lub nie może dziedziczyć, wtedy w rachubę wchodzi dziedziczenie ustawowe, czyli dziedziczenie z mocy samego prawa. Podobnie w przypadku, gdy testator-spadkodawca rozrządził w drodze testamentu tylko częścią swojego majątku, co do pozostałej części wchodzi w grę dziedziczenie na podstawie ustawy. Powołanie do spadku wynika ze związków rodzinnych, opartych na pokrewieństwie lub na więzach prawnych o charakterze rodzinnym, np. małżeństwo, przysposobienie. Określone osoby dochodzą do spadku, jeżeli spełniają pewne przesłanki, w szczególności należą do grupy spadkobierców powołanych w danej kolejności. Spadkobierca musi przeżyć spadkodawcę. Oznacza to, że nie dziedziczą osoby, które nie żyją w chwili otwarcia spadku. Jednakże dziecko w chwili otwarcia spadku już poczęte może być spadkobiercą pod warunkiem, że urodzi się żywe. Wyłączona od dziedziczenia jest także osoba uznana przez sąd za niegodną. Okolicznością wyłączającą daną osobę od spadkobrania z ustawy, jest także zrzeczenie się dziedziczenia. Zrzeczenie ma miejsce, gdy spadkobierca ustawowy, należący do kręgu osób powołanych do spadku z ustawy, poprzez zawartą w formie aktu notarialnego umowę z przyszłym spadkodawcą zrzecze się dziedziczenia po nim. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje także zstępnych (dzieci, wnuki) zrzekającego się, jeżeli w umowie nie przewidziano inaczej. Zrzeczenie się może być uchylone przez umowę zawartą również w formie aktu notarialnego między osobą, która zrzekła się dziedziczenia, a osobą po której dziedziczenia się zrzeczono. Ponadto spadkobierca, który spadek przypadający mu z ustawy odrzucił przez oświadczenie złożone przed sądem lub notariuszem w terminie 6 miesięcy od dnia, kiedy dowiedział się o tytule swego powołania, również jest wyłączony od dziedziczenia. Do spadkobierców uprawnionych do dziedziczenia z ustawy należą zstępni (dzieci, wnuki małżonek, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa). Na uprawnienia krewnych spadkodawcy do dziedziczenie nie ma wpływu fakt, czy pokrewieństwo oparte jest na domniemaniu pochodzenia dziecka od męża matki, czy też na ustaleniu ojcostwa w inny sposób. Znaczy to, że pozamałżeńskie pochodzenie dziecka nie ma wpływu na uprawnienia do dziedziczenia.

PRAWO PRACY Podjęłam po studiach pierwszą pracę. W czasie studiów urodziłam bliźnięta. Dzieci i ja mieliśmy kłopoty ze zdrowiem. Wielokrotnie korzystałam z urlopu dziekańskiego. W związku z tym okres studiów przedłużył się do około 10 lat. Czy przysługuje mi urlop wypoczynkowy w wymiarze 26 dni? Irena R. (Łosice)
Nie. Pani Irenie przysługuje 20 dni urlopu wypoczynkowego. Urlop w wymiarze 26 dni przysługuje po 10 latach pracy, a nie po 10 latach studiów. W świetle obowiązujących przepisów, z tytułu ukończenia studiów wyższych, bez względu na to ile one trwały i w jakim odbywały się trybie, pracownikowi zalicza się 8 lat do okresu pracy. Wobec powyższego p. Irena uzyska prawo do 26 dni urlopu dopiero po 2 latach pracy. Należy mieć na uwadze, że w tym roku po każdym miesiącu p. Irena uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze po 1/12 urlopu przysługującego jej po przepracowaniu roku.

Dariusz Makosz, mgr inż. arch. W celu wyciszenia akustycznego pomieszczenia, ze względu na jego specyfikę, nie mogę zastosować sufitu wygłuszającego. Czy są inne sposoby?
We współczesnej architekturze wnętrz dominują duże, gładkie powierzchnie, których parametry akustyczne poprawiamy za pomocą systemów sufitów podwieszanych i okładzin ściennych. Jednak nie zawsze istnieje możliwość ich zastosowania. Inną możliwością jest wykonanie mało rozpowszechnionego w naszym budownictwie tynku akustycznego. Tynki akustyczne, nazywane inaczej dźwiękochłonnymi, nanosi się bezpośrednio na powierzchnię ścian lub sufitów. Daje to możliwość użycia ich tam, gdzie z przyczyn konstrukcyjnych lub architektonicznych nie ma możliwości zastosowania innych materiałów pochłaniających dźwięk. Są to zazwyczaj przypadki, w których nie ma możliwości zamontowania wieszaków bądź rusztu pod strop podwieszany, którego zastosowanie zmniejszy wysokość pomieszczenia, lub też w pomieszczeniach obiektów zabytkowych, gdzie występują sklepienia, krzywizny. Zadaniem tynków akustycznych jest pochłanianie fal dźwiękowych oraz zmniejszenie pogłosu w zakresach charakterystycznych dla mowy ludzkiej. Występują w postaci bezspoinowych, grubowarstwowych, elastycznych akustycznie wypraw pochłaniających fale dźwiękowe, w których, poprzez przemianę energii dźwięku w ciepło, następuje pochłanianie dźwięku. Zjawisko to charakterystyczne jest dla materiałów porowatych. W celu uzyskania właściwej porowatości, tynki dźwiękochłonne nanosi się wielowarstwowo. Fala dźwiękowa w takim środowisku uspokaja się, czas pogłosu zostaje zredukowany, a w pomieszczeniu pozostaje czysty, wyraźny dźwięk. Porowate tynki akustyczne nie mają jednak wytrzymałości stosowanych standartowo tynków zamkniętych. Powoduje to, że mogą być użyte jedynie we wnętrzach. Tynki akustyczne są jednocześnie materiałem ognioodpornym. Na rynku polskim dostępne są mineralne tynki akustyczne firmy Sto-isop (Sto-Akustikputz do aplikacji ręcznej i Sto-Akustik-Spritzputz do obróbki mechanicznej (zalecany na większe powierzchnie). Tynk firmy Knauff (Knauff AkustikPutz) oraz firmy ICC - celulozowy tynk dźwiękochłonny SonaSpray, który jest nie tylko ognioodporny, ale i posiada odporność na wilgoć. Niektóre z nich mogą być stosowane również na drewno czy szkło.

PRAWO KARNE ORAZ PRAWO RODZINNE Jako stara i schorowana osoba pytam co mam czynić, żeby ratować moje wnuki przed znęcaniem i demoralizacją ze strony konkubenta, z którym żyje moja synowa? Halina S. (Łomazy)
Zgodnie z treścią art. 100 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd opiekuńczy i inne organy państwowe obowiązane są udzielać pomocy rodzicom, jeżeli jest ona potrzebna do należytego wykonywania władzy rodzicielskiej. Jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy po zbadaniu sprawy wyda odpowiednie zarządzenie, a w szczególności może: - zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń; - sąd może określić jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun; - może poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego; - sąd opiekuńczy może skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi, - ten sam sąd opiekuńczy może także zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej albo w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Należy wiedzieć, że sąd opiekuńczy jest władny powierzyć zarząd majątkiem małoletniego ustanowionemu w tym celu kuratorowi (art. 109 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), stosownie do treści art. 110 par. 1 kodeksu sąd w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej może orzec jej zawieszenie. W związku z powyższym pani Halina winna niezwłocznie przesłać skargę pisemną do Sądu Rejonowego wydział Rodzinny i Nieletnich w Białej Podlaskiej, opisując sytuację w jakiej znalazły się jej wnuki, np. brak należytej opieki, zagrożenie moralne, znęcanie się nad dziećmi itp., a na potwierdzenie opisanego stanu faktycznego należy podać dowody osobowe w postaci zeznań świadków, jak i dowody rzeczowe np. zaświadczenie z obdukcji lekarskich.

PRAWO RODZINNE I CYWILNE-SPADKOWE Kto może sporządzić umowę, tzw. intercyzę. Co taki dokument powinien zawierać w treści oraz czy dziecko nieślubne uprawnione jest do dziedziczenia majątku po rodzicach? Marianna O. (Radzyń Podlaski)
Zgodnie z treścią art. 47 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć, albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Umowa taka może także poprzedzać zawarcie małżeństwa. Umowa majątkowa małżeńska może być zmieniona lub rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa, powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej. Małżonek może powoływać się względem innych osób na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Jeżeli chodzi o dziedziczenie majątku po rodzicach przez dzieci ślubne i nieślubne, to ich uprawnienia w tym przedmiocie są zrównane. Dzieci należą do spadkobierców ustawowych dziedziczących z mocy prawa. Treść art. 93 par. 1 kodeksu cywilnego przewiduje, że w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek.

PRAWO RODZINNE W czasie zawierania małżeństwa miałem własne dwupokojowe mieszkanie. Było ono moją własnością tylko w 40 procentach, resztę spłacałem z żoną z naszych zarobków podczas trwania małżeństwa. Obecnie żona związała się z innym mężczyzną i wystąpiła z pozwem do Sądu Okręgowego w Lublinie o rozwiązanie naszego małżeństwa. Żona twierdzi, że mieszkanie stanowi jej własność, ponieważ spłaciła większość należności za to mieszkanie z własnych zarobków. Czy żona ma rację? Lucjan P. (Łuków)
Obowiązujące przepisy wyjaśniają, że majątek należący do każdego z małżonków jeszcze przed ślubem nie wchodzi w skład tak zwanego majątku dorobkowego i pozostaje ich własnością osobistą. Należy jednak wiedzieć, że jeśli po zawarciu małżeństwa i małżeńskiej wspólności ustawowej w mieszkaniu dokonywane były nakłady podnoszące jego wartość i jeśli te nakłady zrealizowała żona p. Lucjana w większości ze swoich zarobków, to ma prawo żądać zwrotu poniesionych przez nią kosztów. Jeśli po rozwodzie byli małżonkowie nie dojdą do porozumienia w przedmiocie podziału majątku, sprawy te rozstrzygnie sąd w oparciu o zebrane dowody i ustalony stan faktyczny.

PRAWO PRACY Niedawno pracownica wręczyła mi pismo zawiadamiające, że rozwiązuje ze mną umowę o pracę z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków. Zaznaczam, że to co tam napisała mija się z faktami. Czy w tych warunkach umowa o pracę ulega rozwiązaniu? Zenon W. (Międzyrzec Podlaski)
Tak. Bez względu na to, czy wskazane przez pracownicę przyczyny rzeczywiście wystąpiły oraz czy usprawiedliwiają one rozstanie z pracodawcą w trybie natychmiastowym, rozwiązanie umowy na podstawie art. 55 par. 1 kodeksu pracy jest skuteczne (takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 4.03.1999 r.). Ten sposób rozwiązania stosunku pracy powinien znajdować odzwierciedlenie w świadectwie pracy. Pracodawca może kwestionować wskazane przez pracownika przyczyny rozwiązania umowy o pracę w procesie o odszkodowanie przewidziane w art. 61 par. 1 lub art. 61 par. 2 kodeksu pracy, a w razie wstrzymania się z wypłatą odszkodowania przewidzianego w art. 55 par. 1 - także w procesie wytoczonym przez pracownika o to odszkodowanie.

PRAWO PRZEWOZOWE Przed kilkoma dniami kupiłem bilet na autobus na trasie Łuków-Warszawa. W dniu podróży po przybyciu na przystanek autobusowy okazało się, że autobus odjechał 10 minut przed planowaną godziną odjazdu. W tym stanie rzeczy musiałem pojechać później - koleją. Poniosłem dodatkowe koszty związane z nowym biletem. Czy mogę żądać rekompensaty z tytułu poniesionej straty? Edward P. (Łuków)
Hacked by QkI

www.slowopodlasia.pl  |  Opracowanie graficzne Margraf  |  Programowanie i utrzymanie Łukasz Jakimiuk